Huyệt Quyết Âm Du (BL14)
Huyệt Quyết Âm Du (BL14), Kinh Bàng quang. Vị trí: Ở vùng lưng, ngang bờ dưới mỏm gai đốt sống ngực 4 (T4), cách đường giữa sau 1,5 thốn.
Huyệt Quyết Âm Du (BL14): vị trí, tác dụng và lưu ý an toàn[1][3]
Quyết Âm Du là BL14, tên quốc tế Jueyinshu, thuộc kinh Bàng quang.[1][3]
WHO định vị huyệt ở lưng trên, ngang bờ dưới mỏm gai đốt sống ngực thứ tư (T4), cách đường giữa sau 1,5 B-cun.[1]
Điều quan trọng khi học huyệt này không chỉ là nhớ mốc T4.
Sổ tay tra huyệt có cảnh báo riêng ngay trong mục Quyết Âm Du: “Không châm sâu vì có thể đụng phổi.”[2]
Đây là cảnh báo về châm kim trong tài liệu dành cho thầy thuốc, không chỉ là lời nhắc người đọc không tự làm.[2]
Bài viết phục vụ học tập, không phải hướng dẫn thực hành thủ thuật. Không tự châm, tự cứu nóng, tự nối điện hoặc tự đắp thuốc lên vùng huyệt.
Nếu đang đau ngực, ho hoặc đau đầu, hãy xem đầy đủ các dòng chăm sóc tương ứng ở phần
Khi nào cần chăm sóc y tế?, kể cả các mức cần liên hệ khẩn chứ không chỉ cấp cứu.
[7][8][10]
1. Đặc tính
Tên gọi và kinh mạch[1][3]
| Nội dung |
Thông tin |
| Tên tiếng Việt |
Quyết Âm Du.[3] |
| Mã và tên quốc tế |
BL14 — Jueyinshu.[1][3] |
| Kinh mạch |
Kinh Bàng quang; sách ghi là huyệt thứ 14 của kinh này.[1][2] |
| Vùng định vị |
Lưng trên, ngang bờ dưới mỏm gai T4.[1] |
Tên “Quyết Âm Du” không có nghĩa huyệt được xếp vào một kinh khác: mục BL14 nằm trong phần Bladder Meridian của WHO.[1][3]
Trong Sổ tay tra huyệt, phần Đặc tính của chính mục Quyết Âm Du chỉ ghi thứ tự trên kinh Bàng quang; không nên ghép thêm đặc tính từ mục huyệt nằm bên trên hoặc bên dưới.[2]
2. Vị trí
Mốc chuẩn để đọc hình[1]
WHO mô tả BL14 ở lưng trên, ngang bờ dưới mỏm gai T4, ra ngoài đường giữa sau 1,5 B-cun.[1]
Sổ tay tra huyệt diễn đạt vị trí Quyết Âm Du là “Dưới gai sống lưng 4 (D4) đo ngang ra 1,5 thốn”; cách ghi D4 của sách cần được đọc cùng mốc đốt ngực thứ tư trong mô tả WHO.[1][2]
B-cun là đơn vị đo tỷ lệ cơ thể: WHO mô tả chia khoảng giữa các mốc cơ thể thành những phần bằng nhau, không ấn định mỗi thốn bằng một số centimét chung cho mọi người.[1]
Mô tả vị trí ở đây dùng để đối chiếu tài liệu và hình minh họa, không phải để tự dò điểm, ấn thử hoặc xác định chỗ đưa kim. Hãy để người hành nghề đánh giá trực tiếp trước bất kỳ can thiệp nào.
Phân biệt ba mốc liền nhau[1]
| Huyệt |
Mốc đốt ngực theo WHO |
Khoảng cách bên ngoài đường giữa sau |
| BL13 — Feishu |
Bờ dưới mỏm gai T3.[1] |
1,5 B-cun.[1] |
| BL14 — Jueyinshu |
Bờ dưới mỏm gai T4.[1] |
1,5 B-cun.[1] |
| BL15 — Xinshu |
Bờ dưới mỏm gai T5.[1] |
1,5 B-cun.[1] |
Các mốc khác nhau này không được dùng thay cho nhau khi đọc tài liệu.[1]
3. Tác dụng
Công năng trong sách cổ truyền[2]
Sổ tay tra huyệt ghi công năng Quyết Âm Du là thông lạc, điều khí, lý huyết, với các ứng dụng được liệt kê dưới đây.[2]
Công năng trong sách cổ truyền[2]
| Sách ghi |
Cách đọc trong bài tra cứu |
| Ngực đau tức; thấp tim.[2] |
Đây là ứng dụng cổ truyền được sách liệt kê, không phải hướng dẫn xử trí cơn đau ngực hiện tại.[2] Với đau tức ngực, xem đầy đủ các dòng Đau ngực — cấp cứu, Hô hấp — cấp cứu, Ngực/hô hấp — liên hệ khẩn, Đau ngực — khám bác sĩ và Ho/khó thở — khám bác sĩ; cấp cứu được ưu tiên nếu có dấu hiệu tương ứng.[7][8] |
| Ho.[2] |
Đây là ứng dụng trong mục Quyết Âm Du của sách.[2] Với ho hoặc triệu chứng hô hấp, xem đầy đủ các dòng Hô hấp — cấp cứu, Ngực/hô hấp — liên hệ khẩn và Ho/khó thở — khám bác sĩ.[8] |
| Đỉnh đầu đau.[2] |
Đây là cách gọi trong sách, không tự xác định nguyên nhân của đau đầu.[2] Xem cả ba dòng Đau đầu — cấp cứu, Đau đầu — liên hệ khẩn và Đau đầu — khám bác sĩ.[10] |
| Thần kinh suy nhược.[2] |
Giữ nguyên tên chứng mà sách sử dụng, không tự đổi thành chẩn đoán tâm thần hiện đại.[2] Không dùng châm cứu để trì hoãn gặp nhân viên y tế về một vấn đề sức khỏe; hãy trao đổi về phương pháp bổ trợ đang cân nhắc.[9] |
Danh sách truyền thống không phải tỷ lệ chữa khỏi.[2] Khi đọc nghiên cứu, cần xác định BL14 được dùng ở nhánh nào, bằng phương pháp gì và cùng điều trị nào trước khi xem kết quả.
BL14 giữ vai trò gì trong các nghiên cứu được dẫn?[4][5][6]
| Nguồn |
Vai trò và phương pháp |
Giới hạn khi diễn giải |
| Thử nghiệm suy tim của Supriyana và cộng sự, công bố năm 2025.[4] |
BL14 hai bên thuộc phác đồ điện châm nhiều huyệt, cùng HT7, PC5, PC6, ST36, SP6 và BL15; bác sĩ chuyên khoa châm cứu thực hiện.[4] Cả hai nhóm đều dùng thuốc và được bác sĩ tim mạch theo dõi; đối chứng không châm cứu.[4] |
Đây là so sánh thêm cả phác đồ điện châm vào điều trị thuốc, không tách tác dụng riêng BL14.[4] |
| Thử nghiệm đắp thuốc Guan Xin Su He Pill của Li và cộng sự, công bố năm 2021; thông tin từ tóm tắt gốc.[5] |
BL14 cùng BL15, RN17 và PC6 là vị trí đắp ở cả hai nhóm; một nhóm dùng chế phẩm dược liệu, nhóm kia dùng chế phẩm giả tại cùng các huyệt.[5] |
So sánh này thay đổi chế phẩm, không kiểm nghiệm vị trí BL14 so với vị trí ngoài huyệt và không phải thử nghiệm châm kim.[5] Tóm tắt không mô tả đầy đủ điều trị nền; không suy ra mức dùng thuốc thực tế giống nhau.[5] |
| Đề cương Qihuang cho rối loạn tic.[6] |
Dự kiến dùng BL14 hai bên trong nhóm huyệt chính cùng GV20 và EX-HN3; có các huyệt bổ sung theo biểu hiện.[6] Đây là kim Qihuang thân rỗng với kích thích cơ–mạc chuyên biệt, rút kim mà không lưu kim, không phải điện châm hay đắp thuốc.[6] |
Là kế hoạch nghiên cứu trẻ 4–18 tuổi có rối loạn tic theo tiêu chí chọn mẫu; nhóm đối chiếu là trẻ khỏe mạnh ghép cặp, không can thiệp.[6] Không phải kết quả điều trị hoàn tất và không xác nhận số trẻ thực tế đã nhận BL14.[6] |
Nghiên cứu suy tim: kết quả của cả phác đồ, không của một huyệt[4]
Thử nghiệm năm 2025 gồm 34 người lớn có suy tim phân suất tống máu giảm ổn định trên ba tháng, NYHA II–III, EF không quá 40%, chia 17 người mỗi nhóm.[4]
Nhóm can thiệp nhận 32 buổi điện châm nhiều huyệt có BL14 trong bốn tháng cộng điều trị thuốc; đối chứng chỉ điều trị thuốc, cả hai nhóm được bác sĩ tim mạch theo dõi hằng tháng.[4]
Phân suất tống máu thất trái (LVEF) được đánh giá bằng siêu âm tim; đây là chỉ số chức năng tim, không phải tỷ lệ khỏi bệnh.[4]
Nghiên cứu suy tim: kết quả của cả phác đồ, không của một huyệt[4]
| Kết quả LVEF ở người lớn suy tim ổn định trên ba tháng, NYHA II–III, EF ≤40%, tại kết thúc liệu trình bốn tháng.[4] |
Điện châm nhiều huyệt có BL14 cộng thuốc; 17 người, theo dõi tim mạch hằng tháng.[4] |
Thuốc không kèm châm cứu; 17 người, theo dõi tim mạch hằng tháng.[4] |
Cả hai nhóm dùng thuốc theo chỉ định; báo cáo không xác lập phơi nhiễm thuốc giống hệt suốt liệu trình.[4] |
| Trước điều trị, trung bình ± độ lệch chuẩn.[4] |
25,58 ± 8,89%.[4] |
28,67 ± 9,49%.[4] |
Số liệu của Bảng 2.[4] |
| Kết thúc liệu trình, trung bình ± độ lệch chuẩn.[4] |
39,32 ± 11,19%.[4] |
34,89 ± 13,72%.[4] |
So sánh giữa nhóm tại thời điểm kết thúc: P=0,31, không tìm thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê.[4] |
| Mức thay đổi mà Bảng 2 báo cáo.[4] |
14,07 ± 5,67 điểm phần trăm.[4] |
6,22 ± 14,45 điểm phần trăm.[4] |
So sánh mức thay đổi giữa nhóm: P=0,04; đây không phải cùng phép so sánh với hàng điểm cuối.[4] |
Có bất nhất chưa được giải quyết: ở nhóm điện châm nhiều huyệt cộng thuốc của người lớn suy tim ổn định trên ba tháng NYHA II–III, EF ≤40%, số trung bình LVEF sau trừ trước trong Bảng 2 là 13,74 điểm phần trăm, không bằng mức thay đổi 14,07 được in; không tự sửa số gốc hoặc tái dựng dữ liệu người bệnh.[4]
Báo cáo suy tim còn có bất nhất về độ lệch chuẩn của thay đổi quãng đường đi bộ sáu phút giữa phần Kết quả và Bảng 3; các số trước–sau và mức thay đổi bảng hỏi KCCQ-23 cũng không khớp hoàn toàn, phần Thảo luận in một mức thay đổi nhóm chứng khác với Bảng 4, và P của so sánh thay đổi KCCQ-23 được ghi khác nhau giữa bảng và lời văn.[4]
Dù bài báo mô tả lợi ích của điện châm nhiều huyệt có BL14 cộng thuốc so với thuốc đơn thuần ở người lớn suy tim ổn định trên ba tháng, NYHA II–III, EF ≤40% tại kết thúc bốn tháng, các bất nhất số liệu, mẫu nhỏ và bệnh kèm cần được giữ trong cách đánh giá; không coi đây là bằng chứng chắc chắn cho riêng Quyết Âm Du; hai nhóm vẫn được bác sĩ tim mạch theo dõi và báo cáo không xác lập phơi nhiễm thuốc giống hệt suốt liệu trình.[3][4]
Các mốc đánh giá của báo cáo là trước và kết thúc 32 buổi; phần toàn văn đã đối chiếu không cho biết kết quả sau một khoảng theo dõi riêng kể từ khi kết thúc điện châm.[4]
Hai nhóm cùng được kê thuốc theo hướng dẫn không có nghĩa phơi nhiễm thuốc giống hệt: Bảng 1 có số người sử dụng từng nhóm thuốc khác nhau, và phần báo cáo đã đối chiếu không định lượng đầy đủ biến đổi liều hay mức dùng thuốc của từng người trong suốt liệu trình.[4]
Tác giả báo cáo không quan sát tác dụng phụ liên quan điện châm trong nghiên cứu suy tim này; phát biểu đó gắn với phác đồ được theo dõi trong bốn tháng, không chứng minh BL14 không có nguy cơ và không phủ định cảnh báo phổi của sách.[2][4]
4. Cách châm và giới hạn an toàn
Giữ nguyên cảnh báo của chính mục Quyết Âm Du[2]
Trong Sổ tay tra huyệt, mục Quyết Âm Du có phần Cách châm đề cập châm kim, cứu và ôn cứu; ngay sau đó, Ghi chú ghi “Không châm sâu vì có thể đụng phổi.”[2]
Cảnh báo này áp dụng cho châm sâu, trong ngữ cảnh hướng dẫn chuyên môn của sách; không được làm nhẹ thành “chỉ người mới học không nên tự châm”, cũng không đổi thành lệnh cấm mọi phương pháp mà sách không nói.[2]
Bài tra cứu không cung cấp độ sâu, góc kim, đường kim, thao tác kích thích hoặc liều nhiệt/điện. Những chi tiết thủ thuật không phải nội dung để người đọc tự áp dụng.
NCCIH cho biết châm cứu thực hiện không đúng có thể gây nhiễm trùng, tổn thương cơ quan và hệ thần kinh trung ương; kim không vô khuẩn hoặc cách thực hiện không phù hợp đều là những nguy cơ cần tránh.[9]
Nếu cân nhắc phương pháp bổ trợ, hãy trao đổi với nhân viên y tế và không dùng châm cứu để hoãn khám vấn đề sức khỏe.[9]
Không tự ngừng, giảm hoặc thay thuốc tim mạch hay thuốc đang được kê chỉ vì đọc bài về huyệt. Đây là ranh giới của bài viết, không phải đơn thuốc cá nhân.
Khi nào cần chăm sóc y tế?
Các dòng dưới đây giới hạn ở những triệu chứng liên quan đến nội dung bài, không phải bảng tự chẩn đoán đầy đủ. Dấu hiệu cấp cứu được ưu tiên hơn lời khuyên khám thông thường.[7][8][10] Số 115 dưới đây là cách diễn đạt cho người đọc tại Việt Nam, thay cho số dịch vụ của Anh trong nguồn.
Khi nào cần chăm sóc y tế?
| Tình huống |
Việc cần làm |
| Đau ngực — cấp cứu: đau hoặc khó chịu đột ngột ở ngực không hết; hoặc đau lan tới tay trái/phải, cổ, hàm, bụng hay lưng; hoặc đau ngực kèm vã mồ hôi, buồn nôn, choáng hay khó thở.[7] |
Gọi cấp cứu 115 ngay, không chờ thử tác động huyệt.[7][9] Không tự lái xe đến cấp cứu.[8] Mang theo các thuốc đang dùng.[8] |
| Hô hấp — cấp cứu: rất khó thở như thở hổn hển, nghẹt thở hoặc không nói được thành lời; hoặc ngực bó chặt/nặng; hoặc đau lan tới tay, lưng, cổ, hàm; hoặc môi/da rất nhợt, xanh hay xám; hoặc đột ngột lú lẫn.[8] Ở trẻ em, cấp cứu nếu trẻ khó thở; hoặc môi/da chuyển rất nhợt, xanh hay xám; hoặc đột ngột lú lẫn (ví dụ kích động, hành vi khác thường hoặc khóc liên tục); hoặc mềm nhũn, thõng người hay không đáp ứng như bình thường.[8] |
Gọi 115 hoặc đến khoa cấp cứu ngay, nhờ người khác đưa đi nếu đến viện; không tự lái xe.[8] Mang theo các thuốc đang dùng.[8] |
| Ngực/hô hấp — liên hệ khẩn: trong bối cảnh triệu chứng hô hấp, khó thở; hoặc buồn nôn hay nôn; hoặc ho ra máu; hoặc đau hay sưng một chân; hoặc đánh trống ngực.[8] |
Nếu chưa thuộc dòng cấp cứu, liên hệ ngay dịch vụ tư vấn y tế khẩn hoặc cơ sở y tế để được đánh giá khẩn, không đợi lịch khám thường.[8] Đau ngực kèm buồn nôn thuộc dòng Đau ngực — cấp cứu, không hạ xuống mức này.[7][8] |
| Đau ngực — khám bác sĩ: đau ngực từng cơn đến rồi đi; hoặc đau hết nhanh nhưng vẫn lo lắng.[7] |
Nếu không thuộc các dòng cấp cứu hay liên hệ khẩn về ngực/hô hấp ở trên, hãy khám bác sĩ để được tư vấn và kiểm tra.[7][8] |
| Ho/khó thở — khám bác sĩ: khó thở tăng khi sinh hoạt thường ngày hoặc khi nằm; hoặc khó thở kèm sưng mắt cá; hoặc ho từ ba tuần trở lên.[8] |
Khám bác sĩ để đánh giá nguyên nhân; nếu có dấu hiệu ở các dòng hô hấp cấp cứu hoặc liên hệ khẩn, ưu tiên hành động ở những dòng đó.[8] |
| Đau đầu — cấp cứu: đau đầu và có một trong các dấu hiệu: co giật; tê/yếu người hoặc mặt; đau khởi phát đột ngột và cực kỳ dữ dội; chấn thương đầu trong ba tháng qua; khó nói, giữ thăng bằng, đi lại hoặc ghi nhớ; buồn ngủ hay lú lẫn; mất thị lực; ban không mất màu khi bị đè ép; sốt rất cao, cứng gáy hoặc khó chịu với ánh sáng mạnh.[10] |
Gọi 115 hoặc đến khoa cấp cứu ngay, nhờ người khác đưa đi nếu đến viện; không tự lái xe.[10] Không tự thực hiện thử nghiệm ấn da hoặc động tác khám tại nhà theo mô tả triệu chứng. Mang theo các thuốc đang dùng.[10] |
| Đau đầu — liên hệ khẩn: đau đầu kèm vấn đề thị giác/mắt; hoặc do ho, hắt hơi, cúi người, vận động khởi phát/làm tăng; hoặc kèm nôn; trẻ đau đầu tăng lên hay bị đánh thức ban đêm; đau đầu kèm đau hàm khi ăn hoặc da đầu đau/nhạy đau; hoặc có triệu chứng khác khiến bạn lo lắng.[10] |
Nếu chưa thuộc dòng cấp cứu, liên hệ ngay để được hẹn khám khẩn hoặc tư vấn y tế khẩn; không thử các động tác để gây lại đau.[10] |
| Đau đầu — khám bác sĩ: đau đầu không đỡ hoặc tăng lên sau khi đã thử tự chăm sóc; hoặc thường xuyên đau đầu.[10] |
Khám bác sĩ; nếu đồng thời có điều kiện thuộc dòng đau đầu cấp cứu hay liên hệ khẩn, ưu tiên những dòng đó.[10] |
5. Câu hỏi thường gặp
Quyết Âm Du có phải BL14 và Jueyinshu không?[1][3]
Danh mục tên–mã ghi Quyết Âm Du — Jueyinshu — BL14; WHO cũng dùng BL14: Jueyinshu.[1][3]
Có thể đổi 1,5 B-cun thành một số centimét cố định không?[1]
WHO dùng đo tỷ lệ theo các mốc cơ thể; không nên chuyển mốc 1,5 B-cun của BL14 thành một khoảng centimét chung cho mọi người.[1]
Sách có cảnh báo về phổi hay chỉ nhắc không tự châm?[2]
Chính mục Quyết Âm Du của Sổ tay tra huyệt ghi “Không châm sâu vì có thể đụng phổi.”[2]
Đây là cảnh báo châm sâu dành cho thực hành chuyên môn trong sách, không thể thay bằng một câu chống tự châm rồi bỏ nội dung nguy cơ phổi.[2]
Có thể lấy nghiên cứu đắp thuốc làm bằng chứng châm BL14 không?[5]
Tóm tắt thử nghiệm Guan Xin Su He Pill mô tả đắp chế phẩm dược liệu so với chế phẩm giả trên cùng tập huyệt có BL14 ở người đau thắt ngực ổn định mạn tính; thiết kế đó không tách tác dụng vị trí BL14 và không kiểm nghiệm châm kim.[5]
Có nghiên cứu tic là có thể dùng BL14 thay điều trị cho trẻ không?[6]
Tài liệu Qihuang được dẫn là đề cương, có BL14 trong phác đồ dự kiến cho trẻ 4–18 tuổi đạt tiêu chí rối loạn tic và đối chiếu với trẻ khỏe mạnh, không phải kết quả hoàn tất chứng minh BL14 chữa tic.[6]
NHS khuyên khám bác sĩ nếu lo về tic, cần hỗ trợ/tư vấn, hoặc tic rất thường xuyên/tăng lên/nặng hơn, gây vấn đề cảm xúc–xã hội, gây đau/khó chịu, ảnh hưởng sinh hoạt–học tập–công việc, hay kèm giận dữ, trầm cảm hoặc tự làm hại mình.[11]
Đau ngực, ho hoặc đau đầu có nên thử huyệt trước không?
Không dùng châm cứu để trì hoãn việc gặp nhân viên y tế.[9]
Hãy xem đầy đủ các dòng Đau ngực — cấp cứu, Hô hấp — cấp cứu, Ngực/hô hấp — liên hệ khẩn, Đau ngực — khám bác sĩ, Ho/khó thở — khám bác sĩ và cả ba dòng chăm sóc Đau đầu; nếu đạt điều kiện cấp cứu thì ưu tiên hành động ngay, không theo nhánh khám thường.[7][8][10]
Đối chiếu với nguồn tham khảo quốc tế
Phần này đối chiếu BL14 với cơ sở dữ liệu huyệt của Me & Qi (tên Pinyin: Jueyinshu). Đây là nguồn thứ cấp, tổng hợp từ các giáo trình châm cứu được dùng rộng rãi ở phương Tây; bản dịch tiếng Việt do website biên soạn. Danh mục dưới đây giúp người học so sánh với phần trình bày theo sách Việt Nam và WHO ở trên, không phải hướng dẫn điều trị.[12]
Đối chiếu BL14 với nguồn Me & Qi
| Mục |
Theo nguồn tham khảo |
| Công năng |
Điều hòa Tâm; Khoan hung, chỉ thống |
| Chứng được liệt kê |
Ho; Lo âu; Đau vùng tim; Đau ngực; Rối loạn nhịp tim; Hồi hộp; Nhịp tim nhanh; Bứt rứt; Khó thở; Đau thắt ngực; Bệnh mạch vành; Cảm giác đầy tức ngực |
| Lưu ý an toàn |
Được xếp vào nhóm huyệt cần đặc biệt thận trọng (vùng có cấu trúc quan trọng bên dưới); Không can thiệp sâu tại huyệt |
Cách đọc: “Chứng được liệt kê” là các chứng mà y văn truyền thống ghi nhận cho huyệt, chưa phải kết luận hiệu quả đã được chứng minh. Người đọc không tự châm, chích hay cứu; các lưu ý an toàn được nêu để hiểu vì sao việc can thiệp phải do người có chuyên môn thực hiện.
Kết luận
Quyết Âm Du là BL14 — Jueyinshu, thuộc kinh Bàng quang, có mốc WHO ở lưng trên, ngang bờ dưới mỏm gai T4 và ra ngoài đường giữa sau 1,5 B-cun.[1][3]
Giữ rõ hai điều khi học: sách ghi ứng dụng cổ truyền, đồng thời có cảnh báo riêng “Không châm sâu vì có thể đụng phổi.”[2]
Nghiên cứu suy tim nêu trong bài đánh giá điện châm nhiều huyệt có BL14 cộng thuốc so với thuốc đơn thuần ở người lớn suy tim ổn định trên ba tháng, NYHA II–III, EF ≤40%, tại kết thúc liệu trình bốn tháng; mẫu nhỏ, bất nhất số liệu và thiếu mốc theo dõi riêng sau kết thúc trong báo cáo đã đối chiếu không cho phép coi đó là hiệu quả chắc chắn của riêng huyệt; cả hai nhóm được theo dõi tim mạch, nhưng báo cáo không xác lập phơi nhiễm thuốc giống hệt suốt liệu trình.[4]
Hãy dùng bài để đọc đúng vị trí, nguồn và giới hạn, không để tự thực hành thủ thuật. Khi có triệu chứng ngực, hô hấp hoặc đau đầu, xem đầy đủ các dòng chăm sóc tương ứng, kể cả mức liên hệ khẩn và ưu tiên cấp cứu khi có dấu hiệu được nêu.[7][8][10]
Tài liệu tham khảo
Tài liệu tham khảo
- WHO Standard Acupuncture Point Locations in the Western Pacific Region
- Sổ tay tra huyệt
- Danh mục huyệt và mã huyệt — Phụ lục III, Quyết định 2552/QĐ-BYT
- Electroacupuncture and conventional drugs treatment combination improved quality of life in patients with heart failure reduced ejection fraction: a single-blinded randomized controlled trial
- Effectiveness and Safety of Acupoint Application of Guan Xin Su He Pill for Patients with Chronic Stable Angina Pectoris: A Multi-Center, Randomized Controlled Trial
- Mechanism of Qihuang needle therapy in the management of tic disorders: a clinical trial protocol
- NHS: Chest pain
- NHS: Shortness of breath
- NCCIH: Acupuncture: Effectiveness and Safety
- NHS: Headaches
- NHS: Tics
- Me & Qi – Acupuncture Points: Jueyinshu BL14 (nguồn thứ cấp, tiếng Anh)
Trang cần bật JavaScript để xem mô hình 3D.