Lý Luận

Lý luận Y học cổ truyền

69 bài · đọc theo thứ tự từ nền tảng đến điều trị

Bắt đầu từ đâu?

Lý luận YHCT đi theo một trình tự: học thuyết nền tảng (âm dương, ngũ hành) → cơ thể bình thường (tạng tượng, tinh – khí – huyết) → vì sao sinh bệnh → chẩn đoán → nguyên tắc điều trị → thuốc và huyệt. Mỗi bài đều nối sang đường kinh trên mô hình Kinh Lạc 3D và các vị thuốc liên quan.

Đọc bài đầu tiên: Học thuyết Âm dương ›
Mộc木 · CanHỏa火 · TâmThổ土 · TỳKim金 · PhếThủy水 · Thận
Tương sinh (vòng ngoài)Tương khắc (hình sao)Tương vũ (khắc ngược)

Bấm vào một hành để xem quan hệ và bảng quy loại.

Vòng ngoài: tương sinh (Mộc → Hỏa → Thổ → Kim → Thủy). Hình sao: tương khắc (Mộc → Thổ → Thủy → Hỏa → Kim). Tương thừa là khắc quá mức theo chiều khắc; tương vũ là khắc ngược chiều.
1

Học thuyết nền tảng

Âm dương, ngũ hành và cách nhìn con người là một chỉnh thể thống nhất với tự nhiên – nền móng của mọi lý luận YHCT.

  1. Học thuyết Âm dương
  2. Học thuyết Ngũ hành
  3. Thiên nhân hợp nhất
  4. Quan niệm chỉnh thể
  5. Biện chứng luận trị
  6. Ngũ vận lục khí
2

Tạng tượng

Chức năng của ngũ tạng, lục phủ, phủ kỳ hằng và quan hệ biểu – lý giữa chúng.

  1. Tổng quan học thuyết tạng tượng
  2. Tạng Tâm
  3. Tạng Can
  4. Tạng Tỳ
  5. Tạng Phế
  6. Tạng Thận
  7. Tâm bào
  8. Phủ Đởm
  9. Phủ Vị
  10. Phủ Tiểu trường
  11. Phủ Đại trường
  12. Phủ Bàng quang
  13. Phủ Tam tiêu
  14. Phủ kỳ hằng
  15. Quan hệ giữa các tạng
  16. Quan hệ tạng – phủ (biểu lý)
3

Tinh – Khí – Huyết – Tân dịch – Thần

Những vật chất cơ bản duy trì sự sống theo YHCT, cách chúng sinh ra, vận hành và liên hệ với nhau.

  1. Tinh
  2. Khí
  3. Dinh khí và vệ khí
  4. Khí cơ và khí hóa
  5. Huyết
  6. Tân dịch
  7. Thần
  8. Ngũ thần: thần, hồn, phách, ý, chí
  9. Quan hệ tinh – khí – huyết – tân dịch
4

Kinh lạc học

Hệ thống 12 kinh chính, 8 mạch, các lạc mạch, kinh biệt, kinh cân và quy luật lưu chú – nối thẳng sang mô hình 3D.

  1. Hệ thống kinh lạc
  2. 12 kinh chính
  3. Quy luật lưu chú 12 kinh
  4. Kỳ kinh bát mạch
  5. 15 biệt lạc, tôn lạc và phù lạc
  6. Kinh biệt, kinh cân và bì bộ
  7. Chức năng của kinh lạc
  8. Đơn vị thốn và cách mô tả vị trí huyệt
5

Huyệt học (lý luận)

Cách phân loại huyệt và các nhóm huyệt đặc định: ngũ du, nguyên – lạc, khích, du – mộ, bát hội, hạ hợp, giao hội.

  1. Phân loại huyệt
  2. Ngũ du huyệt
  3. Nguyên huyệt và lạc huyệt
  4. Khích huyệt
  5. Du huyệt và mộ huyệt
  6. Bát hội huyệt
  7. Hạ hợp huyệt
  8. Bát mạch giao hội huyệt
  9. Giao hội huyệt
  10. Nguyên tắc chọn huyệt
6

Bệnh nguyên

Nguyên nhân gây bệnh: lục dâm, dịch lệ, thất tình, ăn uống, lao lực, đàm ẩm, ứ huyết, chấn thương.

  1. Tổng quan về bệnh nguyên
  2. Phong tà
  3. Hàn tà
  4. Thử tà
  5. Thấp tà
  6. Táo tà
  7. Hỏa (nhiệt) tà
  8. Dịch lệ
  9. Thất tình
  10. Ăn uống thất điều
  11. Lao dật và phòng dục
  12. Đàm ẩm
  13. Ứ huyết
  14. Ngoại thương và các nguyên nhân khác
7

Bệnh cơ

Cơ chế phát sinh và diễn biến của bệnh: chính – tà, âm dương thất điều, khí huyết thất điều.

  1. Chính – tà thịnh suy
  2. Âm dương thất điều
  3. Khí huyết thất điều
  4. Tân dịch thất thường
  5. Nội sinh ngũ tà
  6. Truyền biến của bệnh
8

Tứ chẩn

Bốn phương pháp chẩn đoán: vọng, văn, vấn, thiết – gồm thiệt chẩn (xem lưỡi) và mạch chẩn.

Đang biên soạn: vọng chẩn, thiệt chẩn, văn chẩn, vấn chẩn, mạch chẩn

9

Bát cương và biện chứng

Tám cương lĩnh và các phương pháp biện chứng: tạng phủ, khí huyết, lục kinh, vệ khí dinh huyết, tam tiêu.

Đang biên soạn: bát cương, biện chứng tạng phủ, lục kinh, vệ khí dinh huyết

10

Phòng bệnh và trị tắc

Các nguyên tắc phòng và chữa bệnh cùng tám phương pháp điều trị (bát pháp).

Đang biên soạn: trị vị bệnh, trị bệnh cầu bản, bát pháp

11

Lý luận dược học

Tứ khí, ngũ vị, thăng giáng phù trầm, quy kinh, độc tính, phối ngũ và cấm kỵ – nền tảng của chuyên mục Dược liệu.

Đang biên soạn: tứ khí ngũ vị, quy kinh, thất tình phối ngũ, cấm kỵ

12

Phương tễ

Cách tổ chức một bài thuốc (quân – thần – tá – sứ), gia giảm và các dạng bào chế.

Đang biên soạn: quân thần tá sứ, dạng bào chế

13

Dưỡng sinh và thể chất

Nguyên tắc giữ gìn sức khỏe theo mùa, tình chí, ăn uống, vận động và các kiểu thể chất.

Đang biên soạn: dưỡng sinh theo mùa, thể chất

14

Lịch sử và kinh điển

Các bộ kinh điển và danh y, đặc biệt là truyền thống y học Việt Nam của Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông.

Đang biên soạn: Nội kinh, Thương hàn luận, Tuệ Tĩnh, Hải Thượng Lãn Ông