Hạ hợp huyệt

Hạ hợp huyệt của lục phủ

Hạ hợp huyệt là sáu huyệt ở chân nơi khí của sáu phủ hợp vào ba kinh dương ở chân; Linh khu nêu nguyên tắc «hợp trị nội phủ» – huyệt hợp dùng cho bệnh của phủ.[1]

1. Bảng hạ hợp huyệt

Nguồn: [1][2]

2. Vì sao cần hạ hợp huyệt?

Ba phủ ở chân (Vị, Đởm, Bàng quang) có huyệt Hợp nằm ngay trên kinh của mình; còn ba phủ có kinh ở tay (Đại trường, Tiểu trường, Tam tiêu) thì khí của phủ lại hợp xuống chân, nên cần các huyệt hạ hợp riêng ở kinh Vị và kinh Bàng quang.[2]

3. Ý nghĩa theo y văn

Y văn dùng hạ hợp huyệt cho bệnh của chính phủ đó, ví dụ Túc tam lý cho bệnh ở Vị, Thượng cự hư cho bệnh ở Đại trường.[1][2] Xem thêm Quan hệ tạng – phủ.

4. Góc nhìn y học hiện đại

Túc tam lý là một trong những huyệt được nghiên cứu nhiều nhất về tác động lên tiêu hóa, nhưng kết quả còn chưa thống nhất; bài huyệt Túc tam lý (ST36) trên website tóm tắt các nghiên cứu này. NCCIH (Hoa Kỳ) cho biết bằng chứng về hiệu quả của các chế phẩm thảo dược cổ truyền còn chưa đủ để kết luận chắc chắn vì nhiều nghiên cứu chất lượng thấp, và khuyên không dùng Y học cổ truyền để thay thế hay trì hoãn điều trị y khoa.[3]

Câu hỏi thường gặp

Hạ hợp huyệt khác huyệt Hợp trong ngũ du thế nào?

Với Vị, Đởm, Bàng quang, hai khái niệm trùng nhau; với Đại trường, Tiểu trường, Tam tiêu, huyệt Hợp nằm ở khuỷu tay còn hạ hợp huyệt nằm ở chân.[2]

Vì sao các hạ hợp huyệt đều ở quanh gối, cẳng chân?

Vì theo Linh khu, khí của lục phủ đều hợp vào ba kinh dương ở chân, quanh vùng gối.[1]

Kết luận

Sáu hạ hợp huyệt – Túc tam lý, Thượng cự hư, Hạ cự hư, Ủy trung, Ủy dương, Dương lăng tuyền – là nơi khí của lục phủ hợp ở chân, theo nguyên tắc «hợp trị nội phủ».[1][2]

Tài liệu tham khảo

1. Hoàng Đế Nội kinh – Linh khu, thiên «Tà khí tạng phủ bệnh hình» (邪氣藏府病形)
2. Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội. Bài giảng Y học cổ truyền, tập 1 (phần Lý luận cơ bản). Nhà xuất bản Y học
3. NCCIH. Traditional Chinese Medicine: What You Need To Know (cập nhật 4/2019)