Giao hội huyệt: nơi các đường kinh gặp nhau
Giao hội huyệt là huyệt nằm ở chỗ hai hay nhiều đường kinh (hoặc kinh và mạch) gặp nhau; vì vậy y văn cho rằng giao hội huyệt có thể ảnh hưởng đến nhiều kinh cùng lúc.[1]
1. Một số giao hội huyệt tiêu biểu
| Huyệt | Các kinh, mạch giao hội (theo giáo trình) |
|---|---|
| Tam âm giao (SP6) | Ba kinh âm ở chân: Kinh Tỳ, Kinh Can, Kinh Thận |
| Đại chùy (GV14) | Mạch Đốc với sáu kinh dương: Đại trường, Tam tiêu, Tiểu trường, Vị, Đởm, Bàng quang – “hội của các kinh dương” |
| Bách hội (GV20) | Mạch Đốc với Kinh Bàng quang, Kinh Đởm, Kinh Tam tiêu và Kinh Can ở đỉnh đầu |
| Quan nguyên (CV4) | Mạch Nhâm với ba kinh âm ở chân: Tỳ, Can, Thận |
| Trung quản (CV12) | Mạch Nhâm với Kinh Tiểu trường, Kinh Tam tiêu, Kinh Vị |
| Tinh minh (BL1) | Kinh Bàng quang, Kinh Tiểu trường, Kinh Vị, Mạch Âm kiểu, Mạch Dương kiểu |
| Phong trì (GB20) | Kinh Đởm với Mạch Dương duy |
Nguồn: [1]
2. Ý nghĩa theo y văn
Giao hội huyệt giải thích vì sao một huyệt có thể được dùng cho bệnh của nhiều kinh: ví dụ Tam âm giao nằm trên đường đi của cả kinh Tỳ, kinh Can và kinh Thận, nên được nhắc đến trong các chứng liên quan ba tạng Tỳ, Can, Thận, đặc biệt kinh nguyệt.[1] Trên mô hình 3D, các mạch kỳ kinh như mạch Âm duy hay mạch Dương duy hiển thị chính là các giao hội huyệt mà mạch đi qua.
3. Góc nhìn y học hiện đại
Danh sách giao hội có khác biệt nhỏ giữa các sách; đây là phần lý luận dựa trên mô tả đường kinh cổ. NCCIH (Hoa Kỳ) cho biết bằng chứng về hiệu quả của các chế phẩm thảo dược cổ truyền còn chưa đủ để kết luận chắc chắn vì nhiều nghiên cứu chất lượng thấp, và khuyên không dùng Y học cổ truyền để thay thế hay trì hoãn điều trị y khoa.[2]
Câu hỏi thường gặp
Vì sao Đại chùy được gọi là “hội của các kinh dương”?
Vì theo y văn, sáu kinh dương ở tay và chân đều giao hội với mạch Đốc tại đây.[1]
Mọi huyệt trên mạch Nhâm, Đốc đều là giao hội huyệt?
Không, chỉ một số huyệt có kinh khác đi qua.[1]
Kết luận
Giao hội huyệt nằm ở chỗ nhiều đường kinh gặp nhau, như Tam âm giao, Đại chùy, Bách hội, Quan nguyên, Trung quản; đây là cơ sở để hiểu vì sao một huyệt liên quan đến nhiều kinh.[1]
Tài liệu tham khảo
- Khoa Y học cổ truyền, Trường Đại học Y Hà Nội. Bài giảng Y học cổ truyền, tập 1 (phần Lý luận cơ bản). Nhà xuất bản Y học
- NCCIH. Traditional Chinese Medicine: What You Need To Know (cập nhật 4/2019)