Huyệt Ẩn Bạch (SP1)
Huyệt Ẩn Bạch (SP1), Kinh Tỳ. Vị trí: Ở ngón chân cái, phía trong đốt xa, cách góc trong móng 0,1 thốn về phía gốc móng và phía trong; tại giao điểm đường…
Huyệt Ẩn Bạch (SP1): vị trí, tác dụng theo YHCT và giới hạn bằng chứng về ra huyết
Ẩn Bạch nằm ở ngón chân cái, sát góc trong móng về phía gốc móng. Mã quốc tế của huyệt là SP1, tên phiên âm thường gặp là Yinbai; đây là huyệt thứ nhất của kinh Túc Thái Âm Tỳ, được xếp là huyệt Tỉnh, thuộc hành Mộc trong Y học cổ truyền.[1][2]
Ẩn Bạch thường được quan tâm vì công năng truyền thống “điều huyết, thống huyết”. Tuy nhiên, thuật ngữ YHCT không đồng nghĩa với khả năng cầm máu đã được xác lập bằng nghiên cứu hiện đại. Có nghiên cứu trên người về cứu tại SP1 trong một hoàn cảnh điều trị hỗ trợ sinh sản cụ thể, nhưng không thể chuyển kết quả ấy thành lời hứa chữa rong kinh, băng huyết hoặc giữ thai cho mọi người.[2][3]
Lưu ý: Bài viết phục vụ học tập, không hướng dẫn tự châm, chích máu hay đốt ngải. Ra máu âm đạo khi đang mang thai hoặc có thể mang thai cần liên hệ nhân viên y tế, không thử dùng huyệt để chờ hết máu.
[5][8] Khi đang mang thai và ra máu, hãy gọi cấp cứu nếu có bất kỳ dấu hiệu nào: đau bụng dữ dội; đau vai; buồn nôn, cảm giác sắp ngất, chóng mặt hoặc mất ý thức; hoặc máu ra nhiều đến mức thấm ướt băng ngay sau khi vừa đặt. Không cần có đồng thời tất cả các dấu hiệu.
[6] Chảy máu nghiêm trọng cũng cần cấp cứu dù có thai hay không.
[9] Nếu đang mang thai, ra máu lấm tấm hoặc nhẹ dù không đau hay chỉ đau nhẹ vẫn cần được tư vấn khẩn từ cơ sở sản khoa.
[6]
1. Đặc tính của huyệt Ẩn Bạch
Ẩn Bạch thuộc kinh nào?
Trong Sổ tay tra huyệt, mục Ẩn Bạch ghi rõ “Huyệt số 1 của kinh Tỳ”, “Huyệt Tỉnh, thuộc hành Mộc”. Tên đầy đủ của đường kinh ở đầu chương là kinh Túc Thái Âm Tỳ.[2]
Thông tin định danh của Ẩn Bạch SP1
| Thông tin |
Nội dung cần nhớ |
| Tên huyệt |
Ẩn Bạch.[2] |
| Tên quốc tế |
Yinbai; mã SP1.[1] |
| Kinh mạch |
Túc Thái Âm Tỳ.[2] |
| Phân loại theo YHCT |
Huyệt Tỉnh, thuộc hành Mộc.[2] |
| Vùng định vị |
Phía trong ngón chân cái, gần góc trong móng về phía gốc móng.[1] |
| Vai trò truyền thống nổi bật |
Điều huyết, thống huyết, ích Tỳ; đây là công năng theo sách YHCT, không phải tỷ lệ hiệu quả lâm sàng.[2] |
“Tỉnh” và “Mộc” là các nhãn phân loại trong hệ thống huyệt học truyền thống. Cùng mục sách còn xếp Ẩn Bạch vào nhóm Thập tam quỷ huyệt; cách phân nhóm lịch sử này không phải bằng chứng rằng huyệt điều trị được một rối loạn tâm thần hay một tình trạng cấp cứu.[2]
Hiểu “thống huyết” như thế nào?
Trong lý luận YHCT được trình bày trong tổng thuật của Di, Sun và Li năm 2026, Tỳ có chức năng quản lý, giữ huyết trong mạch. Vì vậy, “thống huyết” cần được đọc trong hệ thống lý luận này, không phải mô tả đã được chứng minh về đông máu, sửa chữa mạch máu hay xử trí xuất huyết.[4]
Sách ghi công năng “điều huyết, thống huyết, ích Tỳ” và chỉ định truyền thống “kinh nguyệt rối loạn”, nhưng không cung cấp thử nghiệm, tiêu chí đánh giá hay tỷ lệ cầm máu trong chính mục Ẩn Bạch. Không nên biến một dòng công năng thành kết luận rằng mọi người ra huyết đều do “Tỳ hư” hoặc đều phù hợp với huyệt này.[2]
2. Vị trí huyệt Ẩn Bạch
Mốc định vị theo WHO
WHO mô tả SP1 ở ngón chân cái, phía trong đốt xa, cách góc trong móng 0,1 F-cun theo hướng về gốc và phía trong, tại giao điểm của đường dọc bờ trong móng với đường ngang qua nền móng.[1]
Ở đây, “phía trong” là phía hướng về đường giữa cơ thể; “về gốc” là hướng về bàn chân, không phải hướng ra đầu ngón. Khi đọc mô tả, cần chú ý cả bờ trong móng lẫn nền móng, thay vì chỉ nhớ chung chung “ở cạnh móng chân cái”.[1]
F-cun là đơn vị định vị dựa trên ngón tay của chính người được đo theo quy ước của WHO. Không coi 0,1 F-cun là một số milimét cố định áp dụng cho mọi người, và không nhầm khoảng cách định vị này với độ sâu châm kim.[1]
Vì sao có tài liệu ghi cách chân móng 1 mm?
Sổ tay tra huyệt ghi: “Ở góc trong móng ngón chân cái, cách chân móng 1mm.” Đây là cách mô tả của sách; WHO dùng 0,1 F-cun cùng các đường mốc dọc và ngang. Hai cách ghi đều hướng người học đến vùng góc trong móng ngón chân cái, nhưng không nên âm thầm đổi 1 mm thành 0,1 F-cun hoặc nói hai số đo luôn bằng nhau.[1][2]
Để học vị trí, bài viết ưu tiên mô tả chuẩn hóa của WHO và giữ rõ cách ghi riêng của sách. Mục SP1 của WHO không có Note riêng; mục Ẩn Bạch trong sách không có mục giải phẫu hay ghi chú GC riêng trước khi chuyển sang huyệt kế tiếp. Việc không có một dòng cảnh báo tại đây không chứng minh huyệt an toàn cho mọi đối tượng.[1][2]
Thông tin vị trí giúp hiểu tài liệu, không đủ để xác định chỗ tự đưa kim, chích quanh móng hay đốt ngải. Châm cứu là thủ thuật xuyên da; biến chứng có thể xảy ra khi thực hiện không đúng.[5]
3. Huyệt Ẩn Bạch có tác dụng gì?
Công năng và chỉ định theo Y học cổ truyền
Sổ tay tra huyệt liệt kê các công năng điều huyết, thống huyết, ích Tỳ, thanh Tâm, định thần khí, ôn dương hồi nghịch. Những tình trạng được sách nêu gồm bụng trướng, mất ngủ, mộng mị và kinh nguyệt rối loạn; sách còn ghi các chỉ định lịch sử liên quan đến động kinh, rối loạn tâm thần và ngất.[2]
Đó là nội dung ghi nhận ứng dụng truyền thống, không phải xác nhận hiệu quả hiện đại cho từng bệnh. Đặc biệt, không đọc “hồi nghịch” hay chỉ định ngất thành hướng dẫn cấp cứu bằng huyệt; NCCIH khuyến cáo không dùng châm cứu để trì hoãn khám chữa bệnh.[2][5]
Ra máu bất thường có nhiều nguyên nhân, từ thay đổi rụng trứng, tổn thương ở cơ quan sinh sản đến rối loạn đông máu, tác dụng của thuốc hoặc biến chứng thai kỳ. Vì vậy, đánh giá nguyên nhân phải đi trước việc cân nhắc một phương pháp bổ trợ; chỉ nhìn lượng máu hoặc màu máu không đủ để chọn huyệt điều trị.[8]
Nghiên cứu trực tiếp về SP1: một thử nghiệm nhỏ trong bối cảnh IVF
Nghiên cứu của Su và cộng sự, năm 2020, được lập chỉ mục là thử nghiệm ngẫu nhiên, gồm 54 người có kỳ kinh kéo dài sau điều trị hạ điều hòa trong quy trình thụ tinh trong ống nghiệm–chuyển phôi (IVF-ET). Hai nhóm có 27 người: nhóm nghiên cứu được cứu tại Yinbai SP1, nhóm đối chứng dùng dydrogesterone đường uống. Theo phần tóm tắt, sau khi sạch máu, quy trình điều trị tiếp tục đến lấy noãn.[3]
Đây là can thiệp cứu tại một loại huyệt được nêu là SP1, không phải một phác đồ nhiều huyệt trong tóm tắt. Tuy vậy, nó diễn ra trong quá trình điều trị hỗ trợ sinh sản; không phải thử nghiệm về tự bấm ngón chân tại nhà, cũng không phải điều trị ra máu ở người đang mang thai.[3]
Thử nghiệm cứu SP1 trong bối cảnh IVF: kết quả và giới hạn
| Nội dung sau điều trị |
Tóm tắt nghiên cứu báo cáo |
Cần hiểu đúng |
| Thời gian sạch máu |
Nhóm cứu SP1 ngắn hơn nhóm dydrogesterone, P < 0,05; không công bố số ngày cụ thể trong tóm tắt.[3] |
Không thể từ đó hứa sạch máu sau một số ngày nhất định.[3] |
| Một số chỉ số tử cung và nội mạc |
Diện tích xuất huyết trong buồng tử cung nhỏ hơn; hình thái và tưới máu nội mạc được báo cáo tốt hơn, P < 0,05.[3] |
Tóm tắt không cho độ lớn chênh lệch hay khoảng tin cậy.[3] |
| Chỉ số tác giả gọi là “cured rate” |
100,0% (27/27) so với 33,3% (9/27), P < 0,05.[3] |
Tóm tắt không giải thích đầy đủ định nghĩa “khỏi”; đây không phải tỷ lệ có thai hay sinh sống.[3] |
| Số noãn thu được và phôi đông lạnh khả dụng |
Không thấy khác biệt có ý nghĩa thống kê, P > 0,05.[3] |
Không khác biệt có ý nghĩa thống kê không chứng minh hai phương pháp tương đương hoặc hoàn toàn không có tác động.[3] |
Nguồn tiếp cận được cho nghiên cứu này là tóm tắt, chưa phải toàn văn có bảng số liệu và thảo luận. Tóm tắt không cho đủ thông tin về che giấu phân nhóm, làm mù, mất theo dõi, cách xử lý dữ liệu thiếu, định nghĩa “khỏi”, biến cố bất lợi hay theo dõi dài hạn. Vì vậy, không được tự điền các thông tin đó, suy ra “không có tai biến”, hoặc giới thiệu hiệu quả 100% cho SP1 nói chung.[3]
Các báo cáo về chảy máu tử cung bất thường có tách được tác dụng của SP1 không?
Tổng thuật Di, Sun và Li năm 2026 mô tả nhiều cách dùng cứu SP1 trong chảy máu tử cung bất thường: phối hợp châm các huyệt khác, phối hợp thuốc thang hoặc thêm liệu pháp tai và thuốc. Đây là tổng thuật tường thuật, không cung cấp một ước lượng hiệu quả gộp đáng tin cậy cho riêng SP1.[4]
Vai trò phối hợp của SP1 trong tổng thuật
| Kiểu bằng chứng được tổng thuật mô tả |
Vai trò thực tế của SP1 |
Giới hạn khi diễn giải |
| Cứu SP1 cùng châm cứu, có thêm KI3, LR3, ST36 theo biện chứng |
SP1 là thành phần của can thiệp phối hợp; các huyệt thêm không phải bằng chứng về SP1 đơn độc.[4] |
Không gán tỷ lệ đáp ứng của cả phương án cho một huyệt.[4] |
| Cứu SP1 phối hợp các bài thuốc thang |
SP1 được dùng cùng thuốc; một số báo cáo còn có huyệt khác hoặc thuốc nội tiết.[4] |
Không thể tách tác động của SP1 khỏi thuốc và thành phần phối hợp chỉ bằng bản tổng thuật.[4] |
| Báo cáo trên 62 người tuổi vị thành niên |
Tổng thuật ghi 32 người được thêm cứu SP1 và liệu pháp tai vào Diane-35 cùng vitamin B6; 30 người đối chứng dùng thuốc.[4] |
Đây là phương án bổ sung phối hợp, không phải SP1 đơn độc so với thuốc; chưa đọc được báo cáo gốc để kiểm tra đầy đủ phương pháp và kết quả.[4] |
Bài tổng thuật tự thừa nhận hạn chế như cỡ mẫu nhỏ, tính chặt chẽ của ngẫu nhiên hóa và làm mù chưa bảo đảm. Ngoài ra, phần kết luận của chính tổng thuật có chỗ gọi SP1 là huyệt kinh Thận, trái với định danh kinh Tỳ trong WHO và sách; bài tra cứu này giữ định danh theo hai nguồn định vị đó. Những vấn đề này là lý do cần thận trọng, không phải lý do tự sửa số liệu hay coi mọi báo cáo được dẫn đều đã được kiểm chứng.[1][2][4]
Từ các nguồn đã đối chiếu, chưa đủ cơ sở khẳng định cứu hay bấm riêng Ẩn Bạch là phương pháp cầm máu hiệu quả, an toàn cho mọi trường hợp rong kinh hoặc ra huyết. Cũng không được mượn kết quả của Tam Âm Giao SP6, Huyết Hải SP10 hoặc một phác đồ khác rồi gán cho SP1.[3][4]
Đã rõ cơ chế tác động chưa?
Tổng thuật nêu các hướng giải thích về nội tiết, tưới máu tử cung và đáp ứng miễn dịch. Đây là các diễn giải cơ chế trong tài liệu tổng thuật, chưa phải chứng minh rằng kích thích SP1 sẽ làm ngừng một đợt xuất huyết ở người bệnh cụ thể. NCCIH cũng nhận định cơ chế của châm cứu nói chung chưa được hiểu đầy đủ.[4][5]
4. Cách châm và những giới hạn an toàn
Vì sao bài viết không đưa độ sâu, hướng kim hay cách cứu?
Mục “Cách châm” dành cho cộng đồng cần xác định ranh giới: chỉ người hành nghề được đào tạo mới đánh giá và thực hiện thủ thuật; không tự châm hoặc chích nặn máu quanh móng. NCCIH ghi nhận châm cứu không đúng có thể gây nhiễm trùng và các tổn thương nghiêm trọng; kim cần vô khuẩn và chỉ dùng một lần.[5]
Cứu ngải sử dụng nhiệt, không tương đương với bấm huyệt ngoài da. WHO có mục riêng về bỏng khi cứu và yêu cầu đặc biệt thận trọng ở người rối loạn cảm giác hoặc vùng tuần hoàn kém. Vì thế, không tự đốt ngải, đặt vật nóng hoặc tăng nhiệt ở ngón chân để thử cầm máu, nhất là khi vùng chân giảm cảm giác hay có vấn đề tuần hoàn.[10]
Người đang điều trị hỗ trợ sinh sản cần trao đổi với nhóm điều trị trước khi thêm bất kỳ phương pháp bổ trợ nào. Kết quả về kinh kéo dài trong quy trình IVF không phải giấy phép tự dùng SP1 để giữ thai, phòng sảy thai hay thay đổi thuốc nội tiết.[3][5]
Khi nào nên khám vì kinh nhiều hoặc ra máu bất thường?
Theo NHS, kinh kéo dài hơn 7 ngày, phải thay băng hoặc tampon mỗi 1–2 giờ, hoặc phải làm rỗng cốc nguyệt san thường xuyên hơn mức khuyến nghị là những dấu hiệu có thể gợi ý kinh nhiều. Đây là các dấu hiệu riêng, không phải phải có tất cả mới cần quan tâm; cũng không phải mọi trường hợp đạt một mốc này đều là cấp cứu.[7]
Ra máu bất thường: tình huống và việc cần làm
| Tình huống |
Việc cần làm |
| Kinh nhiều ảnh hưởng sinh hoạt hoặc kéo dài qua một thời gian; ra máu giữa kỳ hoặc sau quan hệ |
Đặt lịch khám để tìm nguyên nhân, không chỉ dùng huyệt để che lấp triệu chứng.[7] |
| Thấm ướt băng hoặc tampon mỗi giờ trong 2–3 giờ; hoặc ra máu kéo dài hơn một tuần |
Liên hệ nhân viên y tế. Không cần chờ cả hai điều kiện cùng xuất hiện.[8] |
| Đau dữ dội; ra máu tăng lên; hoặc ra máu nặng đến mức yếu hay choáng; sốt hoặc đau bụng dưới; hoặc ra máu sau mãn kinh |
Liên hệ nhân viên y tế; mỗi tình huống là một lý do riêng, không cần kèm đủ các tình huống còn lại.[8] |
| Chảy máu nghiêm trọng, nghi chảy máu trong hoặc sốc |
Gọi cấp cứu ngay, dù có thai hay không; không chờ thử cứu hoặc bấm huyệt.[9] |
| Ra máu âm đạo khi đang mang thai hoặc có thể mang thai |
Liên hệ nhân viên y tế. Nếu đang mang thai, ra máu lấm tấm hoặc nhẹ dù không đau hay chỉ đau nhẹ vẫn cần được tư vấn khẩn từ cơ sở sản khoa.[6][8] |
| Đang mang thai và ra máu, kèm bất kỳ dấu hiệu: đau bụng dữ dội; đau vai; buồn nôn, cảm giác sắp ngất, chóng mặt hoặc mất ý thức; hoặc máu ra nhiều thấm ướt băng ngay sau khi vừa đặt |
Gọi cấp cứu ngay. Các dấu hiệu là những lựa chọn độc lập; không cần đau và ra máu nhiều cùng lúc, cũng không cần chờ mất ý thức.[6] |
Các tình huống trên là lưu ý thiết yếu, không phải danh sách sàng lọc đầy đủ. Khi đi khám, có thể ghi lại ngày bắt đầu–kết thúc ra máu, số băng đã dùng và mức thấm, ra máu giữa kỳ hoặc sau quan hệ, cùng những triệu chứng khác để cung cấp cho nhân viên y tế.[8]
5. Câu hỏi thường gặp về Ẩn Bạch
Ẩn Bạch ở ngón chân cái hay ngón tay cái?
Ở ngón chân cái. WHO đặt SP1 ở phía trong đốt xa ngón chân cái, gần góc trong móng theo hướng về gốc và phía trong. Không nên lấy một điểm cạnh móng ngón tay cái thay cho SP1.[1]
Cách móng 1 mm và 0,1 F-cun có phải là một không?
Không nên coi chúng là hai cách viết của cùng một số đo cố định. Sách ghi 1 mm; WHO ghi 0,1 F-cun và mô tả thêm đường mốc. F-cun dựa trên ngón tay của người được đo; bài viết ưu tiên mốc WHO khi giải thích vị trí, đồng thời giữ đúng cách ghi của sách.[1][2]
Có thể nói “cứu Ẩn Bạch chữa rong kinh 100%” không?
Không. Con số 100,0% (27/27) là “cured rate” do một nghiên cứu nhỏ năm 2020 báo cáo ở người có kinh kéo dài sau hạ điều hòa trong quy trình IVF, so với 33,3% (9/27) ở nhóm dydrogesterone. Tóm tắt chưa cho đầy đủ định nghĩa “khỏi” hay dữ liệu an toàn và không báo cáo tỷ lệ sinh sống; con số này không phải dự báo cho mọi người bị rong kinh.[3]
Đang mang thai, ra vài giọt máu thì có nên thử bấm SP1 trước không?
Không dùng huyệt để trì hoãn đánh giá. Đang mang thai hoặc có thể mang thai và ra máu âm đạo cần liên hệ nhân viên y tế; nếu đang mang thai, ra máu lấm tấm hay nhẹ dù không đau hoặc chỉ đau nhẹ vẫn cần tư vấn khẩn từ cơ sở sản khoa.[6][8]
Nếu đang mang thai và ra máu, hãy gọi cấp cứu khi có bất kỳ dấu hiệu: đau bụng dữ dội; đau vai; buồn nôn, cảm giác sắp ngất, chóng mặt hoặc mất ý thức; hoặc ra máu nhiều thấm ướt băng ngay sau khi vừa đặt. Không cần có đủ các dấu hiệu, và không phải mọi lần ra vài giọt máu đều tự động thuộc cùng mức cấp cứu này.[6]
Không có ghi chú riêng trong mục sách có nghĩa là ai cũng dùng được?
Không. Mục sách không có GC riêng cho Ẩn Bạch, nhưng sự vắng mặt ấy không xác lập độ an toàn. Châm có nguy cơ khi thực hiện không đúng; cứu có nguy cơ bỏng và cần thận trọng khi giảm cảm giác hay tuần hoàn kém. Không lấy thông tin tra cứu thay cho đánh giá cá nhân của người hành nghề.[2][5][10]
Đối chiếu với nguồn tham khảo quốc tế
Phần này đối chiếu SP1 với cơ sở dữ liệu huyệt của Me & Qi (tên Pinyin: Yinbai). Đây là nguồn thứ cấp, tổng hợp từ các giáo trình châm cứu được dùng rộng rãi ở phương Tây; bản dịch tiếng Việt do website biên soạn. Danh mục dưới đây giúp người học so sánh với phần trình bày theo sách Việt Nam và WHO ở trên, không phải hướng dẫn điều trị.[11]
Đối chiếu SP1 với nguồn Me & Qi
| Mục |
Theo nguồn tham khảo |
| Công năng |
Chỉ huyết; Điều hòa Tỳ; An thần; Hồi tỉnh |
| Chứng được liệt kê |
Sốt; Lo âu; Hay thở dài; Buồn rầu; Nôn; Mất ngủ; Tiêu chảy; Trầm cảm; Chảy máu cam; Bứt rứt; Ăn kém; Đại tiện ra máu; Tiểu ra máu; Rong huyết tử cung; Mộng nhiều; Nôn ra máu; Chướng bụng; Rối loạn ý thức |
| Phân loại đặc biệt |
Một trong 13 “Quỷ huyệt” của Tôn Tư Mạc; Huyệt nhập (điểm khí vào kinh) |
| Lưu ý an toàn |
Không can thiệp sâu tại huyệt |
Cách đọc: “Chứng được liệt kê” là các chứng mà y văn truyền thống ghi nhận cho huyệt, chưa phải kết luận hiệu quả đã được chứng minh. Người đọc không tự châm, chích hay cứu; các lưu ý an toàn được nêu để hiểu vì sao việc can thiệp phải do người có chuyên môn thực hiện.
Kết luận
Ẩn Bạch SP1 là huyệt Tỉnh, hành Mộc của kinh Túc Thái Âm Tỳ, định vị ở vùng góc trong móng ngón chân cái. Khi học, cần giữ rõ mốc 0,1 F-cun của WHO và cách ghi 1 mm của sách, không tự đồng nhất hai số đo.[1][2]
“Thống huyết” là công năng truyền thống, còn hiệu quả cầm máu cần được đánh giá bằng nghiên cứu phù hợp.[2] Thử nghiệm nhỏ về cứu SP1 sau hạ điều hòa trong IVF và các báo cáo phối hợp chưa đủ để cam kết điều trị mọi dạng ra huyết.[3][4]
Không tự châm, chích máu hay đốt ngải để thay khám chữa bệnh.[5][10]
Chảy máu nghiêm trọng cần cấp cứu bất kể có thai hay không. Khi đang mang thai hoặc có thể mang thai và ra máu âm đạo, cần liên hệ nhân viên y tế; không trì hoãn để thử huyệt.[8][9] Với người đang mang thai và ra máu, đau bụng dữ dội, đau vai, buồn nôn/cảm giác sắp ngất/chóng mặt/mất ý thức, hoặc ra máu nhiều thấm ướt băng ngay sau khi vừa đặt là các dấu hiệu độc lập để gọi cấp cứu ngay.[6]
Nếu đang mang thai, ra máu lấm tấm hoặc nhẹ dù không đau hay chỉ đau nhẹ vẫn cần được tư vấn khẩn từ cơ sở sản khoa.[6]
Tài liệu tham khảo
Tài liệu tham khảo
- WHO — Standard Acupuncture Point Locations in the Western Pacific Region (2008)
- Hoàng Duy Tân, Hoàng Anh Tuấn — Sổ tay tra huyệt, mục Ẩn Bạch, tr.24
- Su WW et al. (2020) — SP1 moxibustion after IVF-ET down-regulation
- Di S, Sun L, Li P (2026) — A Review of the Application of Yinbai(SP1) in the Treatment of Abnormal Uterine Bleeding
- NCCIH — Acupuncture: Effectiveness and Safety
- NHS — Vaginal bleeding in pregnancy
- NHS — Heavy periods
- MedlinePlus — Vaginal or uterine bleeding
- MedlinePlus — Bleeding
- WHO (1999) — Guidelines on basic training and safety in acupuncture
- Me & Qi – Acupuncture Points: Yinbai SP1 (nguồn thứ cấp, tiếng Anh)
Trang cần bật JavaScript để xem mô hình 3D.