Dược Liệu

Côn bố

Thallus Laminariae

Côn bố (Thallus Laminariae): nguồn gốc, tính vị, công năng và lưu ý an toàn

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Côn bố là toàn cây (tản tảo) phơi hoặc sấy khô của tảo dẹt (Laminaria japonica Aresch.) hoặc Ecklonia kurome Okam, họ Côn bố; Dược điển Việt Nam V ghi vị mặn, tính lạnh, quy vào kinh Can, Vị, Thận.[1]

Côn bố – Dược liệu
Côn bố

Bài viết giúp nhận biết đúng vị thuốc, hiểu cách Y học cổ truyền mô tả công năng và biết giới hạn về an toàn. Không dùng bài tra cứu này để tự bốc thuốc, tự kê liều hay thay đổi thuốc đang điều trị.

Nguồn tra cứu: Tính vị, quy kinh, công năng, chủ trị, liều dùng và kiêng kỵ trong bài lấy theo Dược điển Việt Nam V (Bộ Y tế, 2017), chuyên luận “Côn bố, Thallus Laminariae”, tập 2, tr. 1122–1123. Trong bài, chữ “Dược điển” đều chỉ Dược điển Việt Nam V.[1]

1. Định danh

Thông tin tra cứu nhanh

Nội dung tra cứu Điểm cần nhớ
Tên tiếng Việt Côn bố (tảo dẹt).[1]
Tên dược liệu Thallus Laminariae.[1]
Loài cho dược liệu Tảo dẹt (Laminaria japonica Aresch.) hoặc Ecklonia kurome Okam.[1]
Họ Côn bố (Laminariaceae).[1]
Bộ phận dùng Toàn cây (tản tảo) phơi hoặc sấy khô.[1]
Tính, vị Vị mặn (hàm), tính lạnh (hàn).[1]
Quy kinh Can, Vị, Thận.[1]
Chỉ tiêu chất lượng Dược liệu được kiểm nghiệm theo các chỉ tiêu trong chuyên luận (định tính, độ ẩm, tro, tạp chất, chất chiết hoặc định lượng…).[1]

2. Nhận biết và chế biến

Mô tả dược liệu

Laminaria japonica thường cuộn bết thành bó, khối, màu lục nhạt, nâu ánh lục hoặc nâu đen, ngoài có lớp bột trắng; ngâm nước nở thành dải dài 50–150 cm, rộng 10–40 cm, dày ở giữa, mỏng và lượn sóng ở mép; chất hơi dai; mùi tanh rong biển, vị mặn. Ecklonia kurome màu đen, cuộn thành khối tròn, ngâm nước nở thành dạng lá có gân chân vịt.[1]

Đây là kiến thức nhận biết ở mức tham khảo. Việc xác định dược liệu thật – giả cần kiểm nghiệm theo Dược điển, không dựa vào cảm quan khi mua.

Chế biến và bào chế

Thu hoạch vào mùa hè và mùa thu, vớt lấy toàn cây, phơi hoặc sấy khô; trước khi dùng loại tạp chất, rửa sạch, để ráo, cắt sợi rộng, phơi khô.[1]

3. Tính vị, quy kinh và công năng

Tính vị và quy kinh

Dược điển ghi côn bố vị mặn, tính lạnh, vào kinh Can, Vị, Thận.[1]

Quy kinh:Kinh CanKinh VịKinh ThậnBấm tên kinh để xem đường đi và các huyệt của kinh đó trên mô hình Kinh Lạc 3D.

Công năng và chủ trị theo Dược điển Việt Nam V

Nội dung Theo Dược điển Việt Nam V
Công năng Nhuyễn kiên, hành thủy.[1]
Chủ trị Bướu cổ, tràng nhạc, sán khí, phù thũng.[1]

Đây là ngôn ngữ công năng của Y học cổ truyền, không phải tỷ lệ khỏi bệnh đo được trong thử nghiệm. Các triệu chứng nêu trên cần được thầy thuốc khám, xác định nguyên nhân trước khi dùng bất kỳ vị thuốc nào.

4. Liều dùng ghi trong Dược điển Việt Nam V

Dược điển ghi liều 6–12 g mỗi ngày, dạng thuốc sắc hoặc hoàn tán, thường phối hợp với các vị thuốc khác.[1]

Con số này là liều tham khảo dành cho người kê đơn. Liều thực tế, thời gian dùng và cách phối hợp do thầy thuốc quyết định theo từng người; bài viết không hướng dẫn tự sắc hay tự pha.

5. Kiêng kỵ, tương tác và an toàn

Kiêng kỵ theo Y học cổ truyền

Dược điển không ghi kiêng kỵ riêng.[1]

Tảo biển giàu iod: người có bệnh tuyến giáp (cường giáp, viêm giáp, đang dùng thuốc tuyến giáp) không tự dùng; bướu cổ, hạch cổ cần siêu âm và khám nội tiết để xác định nguyên nhân. Dùng theo chỉ định của thầy thuốc y học cổ truyền; người đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, người có bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc tây nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Mức chăm sóc Dấu hiệu Hành động
Cấp cứu ngay Khó thở, sưng môi lưỡi, nổi mẩn toàn thân; chảy máu không cầm; đau ngực, ngất. Gọi cấp cứu 115, mang theo thuốc đang dùng.
Đi khám sớm Triệu chứng bệnh không đỡ hoặc nặng lên; nôn, tiêu chảy kéo dài; vàng da, nước tiểu sẫm màu. Ngừng thuốc và đi khám.
Hỏi thầy thuốc trước Mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, người cao tuổi; đang điều trị bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc tây. Không tự dùng khi chưa được tư vấn.

Câu hỏi thường gặp

Côn bố có tác dụng gì?

Dược điển ghi công năng: nhuyễn kiên, hành thủy.[1]

Ai không nên dùng côn bố?

Dược điển không ghi kiêng kỵ riêng.[1]

Bảo quản

Nơi khô mát.[1]

Kết luận

Côn bố – Thallus Laminariae vị mặn, tính lạnh, quy kinh Can, Vị, Thận, được Dược điển ghi công năng nhuyễn kiên, hành thủy.[1]

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V, tập 2. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (ban hành theo Quyết định 5358/QĐ-BYT ngày 28/11/2017, hiệu lực từ 01/7/2018) – chuyên luận Côn bố, Thallus Laminariae, tr. 1122–1123

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ