Lý Luận

Chứng tạng phủ

48 bài trong nhóm
Phần IV · Chẩn đoán – Biện chứngChủ đề 10/16

Chứng tạng phủ

Mỗi chứng của từng tạng phủ một bài: định nghĩa theo tiêu chuẩn, nguyên nhân, biểu hiện, lưỡi mạch, phân biệt và nguyên tắc điều trị.

48bài viết
~200phút đọc trọn bộ
217nguồn tham khảo
Lộ trình đọc

48 bài theo thứ tự nên đọc

Đọc lần lượt từ 01 – mỗi bài dựa trên kiến thức của bài trước.

Tâm – Tiểu trường 9 bài

01Bắt đầu tại đây

Tâm khí hư

心氣虛證

Tâm khí hư là chứng khí của tạng Tâm suy yếu, không đủ sức đẩy huyết và giữ thần: hồi hộp, dễ hoảng, tức ngực, thở ngắn, tự ra mồ hôi, gắng sức thì nặng hơn.

  • Định nghĩa
  • Nguyên nhân và cơ chế
  • Biểu hiện
4 phút đọc4 nguồn tham khảoĐọc bài ›
02

Tâm dương hư

心陽虛證

Tâm dương hư là chứng dương khí của Tâm suy, không đủ ấm và đẩy huyết: hồi hộp nhiều, ngực bí tức, sợ lạnh, chân tay lạnh, môi tím, có thể phù chân.

4 phút4 nguồnĐọc ›
03

Tâm huyết hư

心血虛證

Tâm huyết hư là chứng huyết của Tâm không đủ, Tâm và thần không được nuôi dưỡng: hồi hộp, mất ngủ, mơ nhiều, hay quên, chóng mặt, sắc mặt và môi nhợt.

4 phút3 nguồnĐọc ›
04

Tâm âm hư

心陰虛證

Tâm âm hư là chứng âm dịch của Tâm hao tổn, sinh hư nhiệt nhiễu thần: hồi hộp, bứt rứt, mất ngủ, mơ nhiều, lòng bàn tay chân nóng, ra mồ hôi trộm,…

4 phút4 nguồnĐọc ›
05

Tâm hỏa thượng viêm

心火上炎證

Tâm hỏa thượng viêm là chứng hỏa của Tâm bốc lên: loét miệng lưỡi đỏ đau rát, bứt rứt, mất ngủ, mặt đỏ, khát, lưỡi đỏ đầu lưỡi đỏ hơn, mạch sác.

4 phút3 nguồnĐọc ›
06

Tâm mạch ứ trở

心脈痹阻證

Tâm mạch ứ trở là chứng huyết lưu thông không thông, ứ trệ ở mạch của Tâm: đau ngực như kim châm, lan ra lưng và mặt trong cánh tay, lưỡi tím có điểm…

4 phút4 nguồnĐọc ›
07

Đàm mê tâm khiếu

痰迷心竅證

Đàm mê tâm khiếu là chứng đàm trọc che lấp tâm thần: tinh thần u uất, lơ mơ, ngây dại, hành vi khác thường, có thể đột ngột ngã bất tỉnh, đờm khò…

4 phút4 nguồnĐọc ›
08

Đàm hỏa nhiễu tâm

痰火擾神證

Đàm hỏa nhiễu tâm là chứng đàm và hỏa kết hợp quấy nhiễu tâm thần: bứt rứt, mất ngủ, nói nhiều, dễ kích động, nặng thì cười khóc thất thường, la hét…

4 phút3 nguồnĐọc ›
09

Tiểu trường thực nhiệt

小腸實熱證

Tiểu trường thực nhiệt là chứng nhiệt thịnh ở Tiểu trường, thường do Tâm hỏa dời xuống: tiểu nhiều lần, buốt rát, nước tiểu đỏ, có khi tiểu máu, kèm…

4 phút3 nguồnĐọc ›

Phế – Đại trường 9 bài

10

Phế khí hư

肺氣虛證

Phế khí hư là chứng khí của Phế suy yếu, chức năng hô hấp và bảo vệ cơ biểu giảm: ho yếu, thở ngắn, gắng sức thì suyễn, tiếng nói nhỏ, tự ra mồ hôi,…

4 phút3 nguồnĐọc ›
11

Phế âm hư

肺陰虛證

Phế âm hư là chứng âm dịch của Phế hao tổn, sinh hư nhiệt: ho khan ít đờm, có khi lẫn máu, họng khô, khàn tiếng, sốt nhẹ về chiều, ra mồ hôi trộm,…

4 phút4 nguồnĐọc ›
12

Phong hàn phạm Phế

風寒犯肺證

Phong hàn phạm Phế là chứng phong hàn từ bên ngoài xâm phạm làm Phế khí không tuyên thông: ho, đờm trắng loãng, hắt hơi, ngạt mũi, sợ lạnh, sốt,…

4 phút3 nguồnĐọc ›
13

Phong nhiệt phạm Phế

風熱犯肺證

Phong nhiệt phạm Phế là chứng phong nhiệt xâm phạm Phế vệ, Phế mất thanh túc: ho, đờm dính hoặc vàng, họng đau, sốt, hơi sợ gió, khát, đầu lưỡi đỏ,…

4 phút3 nguồnĐọc ›
14

Táo tà phạm Phế

燥邪犯肺證

Táo tà phạm Phế là chứng táo tà làm tổn thương tân dịch, Phế mất thanh nhuận: ho khan, ít hoặc không đờm, đờm dính khó khạc, mũi họng môi khô, khàn…

4 phút4 nguồnĐọc ›
15

Đàm thấp trở Phế

痰濕阻肺證

Đàm thấp trở Phế là chứng đàm thấp ủng tắc ở Phế, Phế khí không tuyên giáng: ho nhiều đờm trắng dễ khạc, ngực đầy tức, nặng thì suyễn khò khè, rêu…

4 phút3 nguồnĐọc ›
16

Đàm nhiệt ủng Phế

痰熱壅肺證

Đàm nhiệt ủng Phế là chứng đàm và nhiệt kết lại ủng tắc ở Phế: sốt, ho suyễn, thở gấp, ngực đầy tức, đờm vàng đặc dính hoặc mủ tanh, lưỡi đỏ rêu vàng…

4 phút3 nguồnĐọc ›
17

Đại trường thấp nhiệt

大腸濕熱證

Đại trường thấp nhiệt là chứng thấp nhiệt tích ở Đại trường làm rối loạn truyền đạo: đau bụng, tiêu chảy cấp hoặc lỵ có máu mũi, mót rặn, hậu môn…

4 phút4 nguồnĐọc ›
18

Đại trường tân khuy

大腸津虧證

Đại trường tân khuy là chứng tân dịch của Đại trường thiếu, ruột không được nhuận: phân khô cứng như phân dê, nhiều ngày mới đi một lần, miệng khô,…

4 phút4 nguồnĐọc ›

Tỳ – Vị 10 bài

19

Tỳ khí hư

脾氣虛證

Tỳ khí hư là chứng khí của Tỳ không đủ, chức năng vận hóa suy giảm: ăn kém, bụng đầy nhất là sau ăn, phân lỏng nát, mệt mỏi, ngại nói, sắc mặt vàng…

4 phút6 nguồnĐọc ›
20

Tỳ dương hư

脾陽虛證

Tỳ dương hư là chứng dương khí của Tỳ suy, hàn sinh từ bên trong, vận hóa thất thường: ăn kém, bụng đầy, đau âm ỉ quanh rốn thích chườm ấm, thích…

4 phút6 nguồnĐọc ›
21

Tỳ khí hạ hãm

脾氣下陷證

Tỳ khí hạ hãm là chứng Tỳ khí hư yếu đến mức không nâng đỡ được (trung khí hạ hãm): cảm giác sa trệ, nặng tức vùng thượng vị và bụng dưới sau ăn,…

4 phút5 nguồnĐọc ›
22

Tỳ không thống huyết

脾不統血證

Tỳ không thống huyết là chứng Tỳ khí hư không giữ được huyết đi trong mạch: các loại chảy máu mạn tính như rong kinh, băng lậu, chấm xuất huyết dưới…

4 phút4 nguồnĐọc ›
23

Hàn thấp khốn Tỳ

寒濕困脾證

Hàn thấp khốn Tỳ là chứng hàn thấp tích bên trong làm Tỳ dương bị vây hãm: đầy tức thượng vị, bụng trướng, miệng nhạt dính không khát, ăn kém, sôi…

4 phút4 nguồnĐọc ›
24

Thấp nhiệt uẩn Tỳ

濕熱蘊脾證

Thấp nhiệt uẩn Tỳ là chứng thấp nhiệt tích ở trung tiêu làm Tỳ mất kiện vận: đầy tức thượng vị, ăn kém, buồn nôn, miệng đắng dính, khát không muốn…

4 phút4 nguồnĐọc ›
25

Vị hàn

胃實寒證

Vị hàn là chứng hàn tà ở Vị làm Vị mất hòa giáng: đau thượng vị lạnh, có khi quặn, gặp lạnh nặng hơn, chườm ấm dễ chịu, nôn nước trong, rêu trắng,…

4 phút7 nguồnĐọc ›
26

Vị nhiệt (Vị hỏa)

胃熱熾盛證

Vị nhiệt là chứng nhiệt tích thịnh ở Vị: đau rát thượng vị, cự án, cồn cào, ợ chua, ăn nhiều mau đói, khát thích uống lạnh, hôi miệng, lợi sưng đau,…

4 phút6 nguồnĐọc ›
27

Vị âm hư

胃陰虛證

Vị âm hư là chứng âm dịch của Vị thiếu, Vị mất nhu nhuận và hòa giáng: đau âm ỉ rát vùng thượng vị, cồn cào, đói mà không muốn ăn, miệng họng khô,…

4 phút6 nguồnĐọc ›
28

Thực trệ Vị quản

食滯胃脘證

Thực trệ Vị quản là chứng thức ăn đình trệ ở dạ dày sau ăn uống quá độ: thượng vị đầy chướng đau, cự án, ợ hơi hôi chua, nôn ra thức ăn chưa tiêu thì…

4 phút6 nguồnĐọc ›

Can – Đởm 7 bài

29

Can khí uất kết

肝氣鬱結證

Can khí uất kết là chứng Can mất sơ tiết, khí cơ uất trệ, thường do tình chí: buồn bực, u uất, hay thở dài, căng tức ngực sườn hoặc bụng dưới, đau…

5 phút6 nguồnĐọc ›
30

Can hỏa thượng viêm

肝火上炎證

Can hỏa thượng viêm là chứng hỏa của Can bốc lên đầu mặt: đau đầu, chóng mặt, mặt đỏ, mắt đỏ sưng đau, miệng đắng, cáu gắt, mất ngủ, ù tai hoặc điếc…

4 phút5 nguồnĐọc ›
31

Can huyết hư

肝血虛證

Can huyết hư là chứng huyết tàng trữ ở Can không đủ, mắt, gân, móng và mạch Xung Nhâm không được nuôi dưỡng: chóng mặt hoa mắt, mắt khô mờ, quáng gà,…

4 phút4 nguồnĐọc ›
32

Can âm hư

肝陰虛證

Can âm hư là chứng âm dịch của Can thiếu, Can mất nhu dưỡng, hư nhiệt sinh ra: chóng mặt, mắt khô rít, nhìn mờ, ù tai như ve kêu, mất ngủ, đau âm ỉ…

4 phút5 nguồnĐọc ›
33

Can dương thượng cang

肝陽上亢證

Can dương thượng cang là chứng âm của Can Thận không đủ, dương khí của Can bốc lên quá mức ("trên thực dưới hư"): đau căng đầu, chóng mặt, ù tai, mặt…

4 phút5 nguồnĐọc ›
34

Can phong nội động

肝風內動證

Can phong nội động là nhóm chứng "phong" sinh ra từ bên trong do Can: chóng mặt muốn ngã, run, co giật, tê bì, nặng thì ngã đột ngột, méo miệng, liệt…

5 phút4 nguồnĐọc ›
35

Can Đởm thấp nhiệt

肝膽濕熱證

Can Đởm thấp nhiệt là chứng thấp nhiệt uẩn kết ở Can Đởm, làm mất sơ tiết: vàng da vàng mắt, sốt, miệng đắng, đau tức hạ sườn, chán ăn, buồn nôn, sợ…

4 phút5 nguồnĐọc ›

Thận – Bàng quang 6 bài

36

Thận dương hư

腎陽虛證

Thận dương hư là chứng dương khí của Thận suy, cơ thể mất sự ấm áp và khí hóa: sợ lạnh, chân tay lạnh nhất là từ lưng gối trở xuống, lưng gối mỏi…

5 phút4 nguồnĐọc ›
37

Thận âm hư

腎陰虛證

Thận âm hư là chứng âm dịch của Thận thiếu, hư nhiệt sinh ra: lưng gối mỏi, chóng mặt, ù tai, răng lung lay, tóc rụng, lòng bàn tay chân nóng, sốt…

4 phút6 nguồnĐọc ›
38

Thận tinh bất túc

腎精虧虛證

Thận tinh bất túc là chứng tinh của Thận thiếu hụt, ảnh hưởng sinh trưởng, sinh dục và não tủy: trẻ chậm lớn, chậm biết đi, chậm mọc răng, thóp chậm…

5 phút4 nguồnĐọc ›
39

Thận khí bất cố

腎氣不固證

Thận khí bất cố là chứng Thận khí hư, mất chức năng "cố nhiếp" (giữ lại): tiểu nhiều lần, nước tiểu trong, tiểu xong còn nhỏ giọt, són tiểu, đái dầm,…

5 phút5 nguồnĐọc ›
40

Thận bất nạp khí

腎不納氣證

Thận bất nạp khí là chứng Thận hư không thu nạp được khí do Phế hít vào: suyễn lâu năm, thở ra nhiều hít vào ít, gắng sức thì khó thở hơn, tiếng nói…

4 phút4 nguồnĐọc ›
41

Bàng quang thấp nhiệt

膀胱濕熱證

Bàng quang thấp nhiệt là chứng thấp nhiệt tích ở Bàng quang, khí hóa thất thường: tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu buốt rát, nước tiểu vàng đỏ hoặc…

4 phút5 nguồnĐọc ›

Tạng phủ kiêm bệnh 7 bài

42

Tâm Tỳ lưỡng hư

心脾兩虛證

Tâm Tỳ lưỡng hư là chứng Tâm huyết và Tỳ khí cùng hư: hồi hộp, mất ngủ, mơ nhiều, hay quên, chóng mặt, kèm ăn kém, bụng đầy, phân lỏng, mệt mỏi, sắc…

4 phút6 nguồnĐọc ›
43

Tâm Thận bất giao

心腎不交證

Tâm Thận bất giao là chứng Thận âm (thủy) hư không lên giúp Tâm, Tâm hỏa vượng không xuống được Thận: bứt rứt, mất ngủ, hồi hộp, mơ nhiều, chóng mặt,…

5 phút5 nguồnĐọc ›
44

Can Tỳ bất hòa

肝脾不調證

Can Tỳ bất hòa là chứng Can mất sơ tiết, Tỳ mất kiện vận: u uất, hay thở dài, căng tức sườn, kèm đầy bụng, ăn kém, phân lỏng hoặc lúc táo lúc lỏng;…

5 phút5 nguồnĐọc ›
45

Can Vị bất hòa

肝胃不和證

Can Vị bất hòa là chứng Can khí uất trệ hoặc hóa hỏa, lấn sang Vị làm Vị mất hòa giáng: đầy tức, đau thượng vị lan ra hai bên sườn, ợ hơi, nấc, buồn…

5 phút7 nguồnĐọc ›
46

Can Thận âm hư

肝腎陰虛證

Can Thận âm hư là chứng âm dịch của Can và Thận cùng thiếu, hư nhiệt sinh ra: chóng mặt, ù tai, mắt khô mờ, lưng gối mỏi, ngũ tâm phiền nhiệt, sốt…

4 phút6 nguồnĐọc ›
47

Tỳ Thận dương hư

脾腎陽虛證

Tỳ Thận dương hư là chứng dương khí của Tỳ và Thận cùng suy, hư hàn sinh ra: sợ lạnh, chân tay lạnh, lưng gối mỏi lạnh, bụng lạnh đau thích ấm, tiêu…

4 phút5 nguồnĐọc ›
48

Phế Thận âm hư

肺腎陰虛證

Phế Thận âm hư là chứng âm dịch của Phế và Thận cùng thiếu, hư nhiệt nhiễu bên trong: ho khan ít đờm, có khi ho ra máu, họng khô, khàn tiếng, kèm…

4 phút4 nguồnĐọc ›

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ