Lý Luận

Danh y

38 bài trong nhóm
Tưởng nhớ tiền nhân

Các bậc danh y Đông phương

Mỗi vị danh y một bài: cuộc đời, tác phẩm, đóng góp học thuật và y đức – xếp theo dòng thời gian, phân biệt rõ sử liệu với truyền thuyết. Hai vị đại danh y Việt Nam là Tuệ Tĩnh và Hải Thượng Lãn Ông được đặt cùng trong dòng thời gian này.

“Lương y như từ mẫu”

  1. Chiến QuốcTrung Quốc
    Biển Thước Biển ThướcBậc thầy chẩn mạchBiển Thước (tên thật Tần Việt Nhân) là danh y Trung Quốc thời Chiến Quốc, được Tư Mã Thiên chép truyện trong Sử ký; ông nổi tiếng về chẩn mạch, chủ trương chữa bệnh sớm và chống mê tín.Đọc tiểu sử ›
  2. Tây HánTrung Quốc
    Thuần Vu Ý Thuần Vu ÝBệnh án sớm nhấtThuần Vu Ý, thường gọi Thương Công (ông quan coi kho lúa), là thầy thuốc nước Tề thời Tây Hán; khoảng 25 bệnh án của ông được Tư Mã Thiên chép trong Sử ký – những bệnh án y học sớm nhất còn…Đọc tiểu sử ›
  3. Cuối Đông HánTrung Quốc
    Hoa Đà Hoa ĐàMa phí tán · Ngũ cầm híHoa Đà là danh y cuối thời Đông Hán, được sử sách ghi nhận với thuốc gây mê Ma phí tán, các ca phẫu thuật bụng và bài tập Ngũ cầm hí; nhiều chuyện về ông, như cạo xương cho Quan Vũ, thuộc…Đọc tiểu sử ›
  4. Đông HánTrung Quốc
    Trương Trọng Cảnh Trương Trọng CảnhY thánhTrương Trọng Cảnh (Trương Cơ) là danh y cuối Đông Hán, tác giả Thương hàn tạp bệnh luận – bộ sách đặt nền cho biện chứng luận trị, về sau tách thành Thương hàn luận và Kim quỹ yếu lược; ông…Đọc tiểu sử ›
  5. Đời TấnTrung Quốc
    Vương Thúc Hòa Vương Thúc HòaTác giả Mạch kinhVương Thúc Hòa (khoảng 180–270) là danh y đời Tấn, tác giả Mạch kinh – sách đầu tiên chuyên về mạch học, xác lập phép xem mạch ở ba bộ thốn, quan, xích trên cổ tay; ông cũng có công biên…Đọc tiểu sử ›
  6. Ngụy – TấnTrung Quốc
    Hoàng Phủ Mật Hoàng Phủ MậtChâm cứu giáp ất kinhHoàng Phủ Mật (khoảng 215–282) là học giả, thầy thuốc thời Tào Ngụy – Tây Tấn, tác giả Châm cứu giáp ất kinh – một trong những sách châm cứu có hệ thống sớm nhất và ảnh hưởng nhất.Đọc tiểu sử ›
  7. Đông TấnTrung Quốc
    Cát Hồng Cát HồngTrửu hậu bị cấp phươngCát Hồng (283 – 343 hoặc 364) là nhà luyện đan, thầy thuốc, nhà văn đời Đông Tấn, tác giả Bão Phác Tử và Trửu hậu bị cấp phương; ghi chép dùng thanh hao trị sốt rét của ông đã gợi ý cho…Đọc tiểu sử ›
  8. Nam Bắc triềuTrung Quốc
    Đào Hoằng Cảnh Đào Hoằng CảnhBản thảo kinh tập chúĐào Hoằng Cảnh (456–536) là nhà Đạo học, dược học đời Lương, tác giả Bản thảo kinh tập chú; ông sắp xếp lại dược liệu theo nguồn gốc (khoáng vật, cây cỏ, côn trùng – động vật, quả, rau, ngũ…Đọc tiểu sử ›
  9. Nhà TùyTrung Quốc
    Sào Nguyên Phương Sào Nguyên PhươngChư bệnh nguyên hậu luậnSào Nguyên Phương là thái y đời Tùy, tên ông gắn với Chư bệnh nguyên hậu luận (dâng năm 610) – sách đầu tiên của Trung Quốc chuyên về nguyên nhân và biểu hiện bệnh, mô tả hơn 1.700 chứng.Đọc tiểu sử ›
  10. Nhà ĐườngTrung Quốc
    Tôn Tư Mạc Tôn Tư MạcDược vươngTôn Tư Mạc là danh y đời Tùy – Đường, tác giả Bị cấp thiên kim yếu phương (652) và Thiên kim dực phương (682); thiên «Đại y tinh thành» của ông được xem là lời thề y đức của Á Đông, và ông…Đọc tiểu sử ›
  11. Nhà ĐườngTrung Quốc
    Vương Đào Vương ĐàoNgoại đài bí yếuVương Đào là quan đời Đường, người biên soạn Ngoại đài bí yếu (khoảng năm 752) – bộ sách tập hợp và ghi rõ xuất xứ của rất nhiều phương thuốc từ các sách trước, nhiều sách nay đã thất…Đọc tiểu sử ›
  12. Bắc TốngTrung Quốc
    Vương Duy Nhất Vương Duy NhấtTượng đồng châm cứuVương Duy Nhất (987–1067) là thái y đời Tống; năm 1026 ông chủ trì đúc hai tượng đồng người thật cỡ khắc 354 huyệt và soạn Đồng nhân du huyệt châm cứu đồ kinh – công cụ dạy và thi châm cứu.Đọc tiểu sử ›
  13. Bắc TốngTrung Quốc
    Tiền Ất Tiền ẤtÔng tổ nhi khoaTiền Ất là danh y đời Tống chuyên chữa bệnh trẻ em; sách Tiểu nhi dược chứng trực quyết do học trò chỉnh lý từ kinh nghiệm của ông được xem là sách nhi khoa kinh điển, và ông được tôn là…Đọc tiểu sử ›
  14. Nhà LýViệt Nam
    Nguyễn Minh Không Nguyễn Minh KhôngQuốc sư, ông tổ nghề thuốcNguyễn Minh Không (1073–1141) là thiền sư đời Lý, quê Đàm Xá (Gia Viễn, Ninh Bình); theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 1136 ông chữa khỏi bệnh cho vua Lý Thần Tông và được phong Quốc sư; dân…Đọc tiểu sử ›
  15. Nhà KimTrung Quốc
    Lưu Hoàn Tố Lưu Hoàn TốPhái hàn lươngLưu Hoàn Tố (1110–1200), tự Thủ Chân, đứng đầu "Kim Nguyên tứ đại gia"; ông chủ trương dùng thuốc mát lạnh cho các chứng sốt nhiệt, mở đầu phái hàn lương và ảnh hưởng tới học thuyết ôn bệnh…Đọc tiểu sử ›
  16. Nhà KimTrung Quốc
    Trương Tòng Chính Trương Tòng ChínhPhái công hạTrương Tòng Chính (1156–1228), tự Tử Hòa, một trong Kim Nguyên tứ đại gia, chủ trương "công tà" bằng ba phép làm ra mồ hôi, gây nôn và tẩy hạ; tác phẩm chính là Nho môn sự thân.Đọc tiểu sử ›
  17. Nam TốngTrung Quốc
    Trần Tự Minh Trần Tự MinhPhụ khoaTrần Tự Minh là danh y đời Nam Tống, tác giả Phụ nhân đại toàn lương phương (1237) – bộ sách tổng hợp có hệ thống về bệnh phụ nữ, kinh nguyệt, thai nghén và sinh đẻ.Đọc tiểu sử ›
  18. Kim – NguyênTrung Quốc
    Lý Đông Viên Lý Đông ViênPhái bổ thổLý Cao (1180–1251), hiệu Đông Viên, một trong Kim Nguyên tứ đại gia; ông đề cao vai trò của Tỳ Vị ("nội thương Tỳ Vị, trăm bệnh từ đó sinh"), lập phái bổ thổ với tác phẩm Tỳ Vị luận và bài…Đọc tiểu sử ›
  19. Nam TốngTrung Quốc
    Tống Từ Tống TừÔng tổ pháp yTống Từ (1186–1249) là quan xét án đời Nam Tống, tác giả Tẩy oan tập lục – sách pháp y có hệ thống sớm nhất thế giới, được dịch ra nhiều thứ tiếng; ông được xem là người tiên phong của côn…Đọc tiểu sử ›
  20. Nhà TrầnViệt Nam
    Phạm Bân Phạm BânTấm gương y đứcPhạm Bân là Thái y lệnh dưới triều Trần, được Hồ Nguyên Trừng chép trong Nam Ông mộng lục: ông dốc của nhà mua thuốc chữa cho người nghèo, và dám chữa người bệnh nguy cấp trước khi vào cung…Đọc tiểu sử ›
  21. Nhà TrầnViệt Nam
    Tuệ Tĩnh Tuệ TĩnhThánh thuốc NamTuệ Tĩnh (Nguyễn Bá Tĩnh) được tôn là ông tổ thuốc nam với tư tưởng "Nam dược trị Nam nhân". Bài trình bày tiểu sử theo các tài liệu phổ biến, tranh luận về niên đại, các tác phẩm Nam dược…Đọc tiểu sử ›
  22. Nhà NguyênTrung Quốc
    Chu Đan Khê Chu Đan KhêPhái tư âmChu Chấn Hanh (1282–1358), hiệu Đan Khê, người Vụ Châu (Kim Hoa, Chiết Giang), một trong Kim Nguyên tứ đại gia; ông cho rằng "dương thường thừa, âm thường thiếu", chủ trương tư âm giáng…Đọc tiểu sử ›
  23. Nhà HồViệt Nam
    Nguyễn Đại Năng Nguyễn Đại NăngÔng tổ châm cứu Việt NamNguyễn Đại Năng là thầy thuốc châm cứu người Giáp Sơn (Kinh Môn, Hải Dương), được Đại Việt sử ký toàn thư chép vào năm 1403 thời nhà Hồ; ông là tác giả Châm cứu tiệp hiệu diễn ca viết bằng…Đọc tiểu sử ›
  24. Lê sơViệt Nam
    Nguyễn Trực Nguyễn TrựcSách nhi khoa cổ nhấtNguyễn Trực (1417–1473), người Bối Khê, Thanh Oai (nay thuộc Hà Nội), đỗ đầu khoa thi năm 1442, là tác giả Bảo anh lương phương (1455) – sách nhi khoa cổ nhất của Việt Nam còn lại.Đọc tiểu sử ›
  25. Nhà MinhTrung Quốc
    Lý Thời Trân Lý Thời TrânTác giả Bản thảo cương mụcLý Thời Trân (1518–1593) là danh y, nhà dược học đời Minh; sau gần ba mươi năm khảo cứu, ông hoàn thành Bản thảo cương mục (1578) ghi 1.892 vị thuốc – bộ sách được UNESCO đưa vào Danh mục…Đọc tiểu sử ›
  26. Thế kỷ 16Việt Nam
    Hoàng Đôn Hòa Hoàng Đôn HòaHoạt nhân toát yếuHoàng Đôn Hòa là thầy thuốc thế kỷ 16; theo thần phả, năm 1592 ông chữa sốt, nôn, tiêu chảy cho quân Lê và chữa cả voi chiến; sách Hoạt nhân toát yếu mang tên ông có cả phần chữa bệnh cho…Đọc tiểu sử ›
  27. Nhà MinhTrung Quốc
    Dương Kế Châu Dương Kế ChâuChâm cứu đại thànhDương Kế Châu là thầy thuốc châm cứu đời Minh, tác giả Châm cứu đại thành (1601) – bộ sách tổng hợp châm cứu được lưu hành rộng rãi nhất thời Minh – Thanh và là sách học quen thuộc của thầy…Đọc tiểu sử ›
  28. Nhà Triều TiênTriều Tiên
    Hứa Tuấn Hứa TuấnĐông y bảo giámHứa Tuấn (Heo Jun, 1539–1615) là ngự y triều Triều Tiên, tác giả Đông y bảo giám (hoàn thành 1610) – bộ sách 25 quyển được UNESCO đưa vào Danh mục Ký ức thế giới năm 2009; ông ghi tên thuốc…Đọc tiểu sử ›
  29. Nhà MinhTrung Quốc
    Trương Cảnh Nhạc Trương Cảnh NhạcCảnh Nhạc toàn thưTrương Giới Tân (1563–1640), hiệu Cảnh Nhạc, danh y đời Minh, người Sơn Âm (Thiệu Hưng, Chiết Giang); ông soạn Loại kinh (1624) xếp lại Hoàng Đế nội kinh theo chủ đề, và Cảnh Nhạc toàn thư,…Đọc tiểu sử ›
  30. Cuối MinhTrung Quốc
    Ngô Hữu Khả Ngô Hữu KhảÔn dịch luậnNgô Hữu Khả (Ngô Hựu Tính) là danh y cuối đời Minh, tác giả Ôn dịch luận (1642); ông cho rằng bệnh dịch do một loại "lệ khí" đặc biệt từ miệng mũi xâm nhập, khác với lục dâm thông thường –…Đọc tiểu sử ›
  31. Thế kỷ 17Việt Nam
    Đào Công Chính Đào Công ChínhSách dưỡng sinhĐào Công Chính là tác giả Bảo sinh diên thọ toản yếu (lời tựa năm 1676) – sách bàn về giữ gìn sức khỏe, kéo dài tuổi thọ, một trong số ít sách y học Việt Nam trước thế kỷ 18 còn lại.Đọc tiểu sử ›
  32. Lê trung hưngViệt Nam
    Hải Thượng Lãn Ông Hải Thượng Lãn ÔngĐại danh y Việt NamHải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1724–1791) là đại danh y Việt Nam, tác giả bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh và Thượng kinh ký sự, được UNESCO vinh danh năm 2023. Bài trình bày tiểu sử, sự…Đọc tiểu sử ›
  33. Nhà ThanhTrung Quốc
    Diệp Thiên Sĩ Diệp Thiên SĩÔn nhiệt luậnDiệp Quế, hiệu Thiên Sĩ (1666/1667–1747), là danh y đời Thanh, người tiêu biểu của trường phái ôn bệnh; tác phẩm Ôn nhiệt luận nêu bốn giai đoạn vệ – khí – dinh – huyết của bệnh sốt nhiệt.Đọc tiểu sử ›
  34. Nhà ThanhTrung Quốc
    Ngô Cúc Thông Ngô Cúc ThôngÔn bệnh điều biệnNgô Đường, hiệu Cúc Thông, là danh y đời Thanh, tác giả Ôn bệnh điều biện (1798); ông đề xuất biện chứng tam tiêu cho bệnh ôn nhiệt, bổ sung cho học thuyết vệ – khí – dinh – huyết của Diệp…Đọc tiểu sử ›
  35. Lê mạt – NguyễnViệt Nam
    Nguyễn Gia Phan Nguyễn Gia PhanSản – nhi – phụ khoaNguyễn Gia Phan, người An Lũng, Từ Liêm (nay thuộc Hà Nội), đỗ tiến sĩ, xuất thân gia đình ba đời làm thuốc; ông để lại các bộ sách về sản khoa, nhi khoa, phụ khoa và bệnh dịch như Hộ nhi…Đọc tiểu sử ›
  36. Nhà ThanhTrung Quốc
    Vương Thanh Nhậm Vương Thanh NhậmY lâm cải thácVương Thanh Nhậm là danh y đời Thanh, tác giả Y lâm cải thác (1830); ông quan sát giải phẫu để sửa những chỗ sai trong sách cổ và nổi tiếng với các bài hoạt huyết trục ứ như Huyết phủ trục…Đọc tiểu sử ›
  37. Thế kỷ 19Việt Nam
    Nguyễn Đình Chiểu Nguyễn Đình ChiểuThầy thuốc – nhà thơNguyễn Đình Chiểu (1822–1888), tác giả Lục Vân Tiên, bị mù từ năm hai mươi mấy tuổi nhưng vẫn dạy học và làm thuốc; tác phẩm Ngư Tiều y thuật vấn đáp (khoảng 1867) vừa là sách y học dạng…Đọc tiểu sử ›
  38. Nhà Triều TiênTriều Tiên
    Lý Tế Mã Lý Tế MãY học Tứ tượngLý Tế Mã (Yi Je-ma, 1837–1900), người Hamhung, là thầy thuốc Triều Tiên, tác giả Đông y thọ thế bảo nguyên (1894); ông đề xuất y học Tứ tượng – mỗi người có thể chất bẩm sinh khác nhau nên…Đọc tiểu sử ›
  39. Hiện đạiViệt Nam
    Nguyễn Văn Hưởng Nguyễn Văn HưởngKết hợp Đông – Tây yGiáo sư, bác sĩ Nguyễn Văn Hưởng (1906–1998) là Bộ trưởng Bộ Y tế, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông y; ông sớm đề xuất bệnh viện, trường đại học Đông y, nghiên cứu thuốc Nam, và là tác giả…Đọc tiểu sử ›
  40. Hiện đạiViệt Nam
    Đỗ Tất Lợi Đỗ Tất LợiCây thuốc và vị thuốc Việt NamGiáo sư, tiến sĩ Đỗ Tất Lợi (1919–2008) là nhà dược học, tác giả bộ Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam (tập đầu 1962) – công trình được tái bản nhiều lần, nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt…Đọc tiểu sử ›

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ