Lý Luận

Hoàng Đôn Hòa

Danh y

Hoàng Đôn Hòa: Hoạt nhân toát yếu – thầy thuốc quân y và thú y thế kỷ 16

Cập nhật lần cuốiKhoảng 2 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtkhoảng 1 phút

Hoàng Đôn Hòa là thầy thuốc thế kỷ 16; theo thần phả, năm 1592 ông chữa sốt, nôn, tiêu chảy cho quân Lê và chữa cả voi chiến; sách Hoạt nhân toát yếu mang tên ông có cả phần chữa bệnh cho trâu, bò, ngựa.

Hoàng Đôn Hòa – Danh y
Hoàng Đôn Hòa
Về nguồn tư liệu: Tiểu sử các danh y thời xưa thường chép lại qua nhiều đời, có chỗ lẫn giữa sử liệu và truyền thuyết. Bài ghi rõ điều gì có trong sử sách, điều gì là giai thoại hay còn tranh luận. Bài viết nhằm tìm hiểu lịch sử y học, không hướng dẫn chữa bệnh.

Tóm tắt

Mục Thông tin
Thời kỳ Thế kỷ 16 (suy từ thần phả); năm sinh, năm mất không rõ
Quê Làng Đa Sĩ (theo nghiên cứu của Mayanagi)
Tác phẩm Hoạt nhân toát yếu (sách cứu người)

1. Tư liệu

Tiểu sử Hoàng Đôn Hòa chủ yếu dựa vào thần phả; ông không có tên trong gia phả 17 đời họ Hoàng.[1] Thần phả ghi năm 1592, trong cuộc chiến giữa Lê và Mạc, ông chữa sốt, nôn mửa, tiêu chảy cho binh lính nhà Lê và chữa cả voi chiến.[1][2]

2. Hoạt nhân toát yếu

Sách bàn về sốt, nôn, tiêu chảy, dùng các vị thuốc dễ kiếm, và có cả phần chữa bệnh cho trâu, bò, ngựa – điều chưa thấy trong các sách trước; học giả Mayanagi cho rằng ông có thể được xem là “ông tổ” của thú y và quân y Việt Nam.[1] Thế kỷ 18, Trịnh Đôn Phác (1692–1762) soạn bản bổ sung Hoạt nhân toát yếu tăng bổ (3 quyển).[1][2]

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tư liệu về ông ít?

Vì thông tin chủ yếu đến từ thần phả, không có trong gia phả hay chính sử.[1]

Kết luận

Hoàng Đôn Hòa là thầy thuốc thế kỷ 16 gắn với Hoạt nhân toát yếu, có đóng góp sớm cho quân y và thú y.[1]

Xem thêm: Nguyễn Đại Năng.

Tài liệu tham khảo

  1. Mayanagi Makoto. Vietnamese medicine from the Trần to the Nguyễn dynasties (bài nghiên cứu, tiếng Anh)
  2. 真柳誠 (Mayanagi Makoto). Bài nghiên cứu về y học Việt Nam (tiếng Nhật)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ