Hoàng Đôn Hòa: Hoạt nhân toát yếu – thầy thuốc quân y và thú y thế kỷ 16
Cập nhật lần cuốiKhoảng 2 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtkhoảng 1 phút
Hoàng Đôn Hòa là thầy thuốc thế kỷ 16; theo thần phả, năm 1592 ông chữa sốt, nôn, tiêu chảy cho quân Lê và chữa cả voi chiến; sách Hoạt nhân toát yếu mang tên ông có cả phần chữa bệnh cho trâu, bò, ngựa.
Hoàng Đôn Hòa
Về nguồn tư liệu: Tiểu sử các danh y thời xưa thường chép lại qua nhiều đời, có chỗ lẫn giữa sử liệu và truyền thuyết. Bài ghi rõ điều gì có trong sử sách, điều gì là giai thoại hay còn tranh luận. Bài viết nhằm tìm hiểu lịch sử y học, không hướng dẫn chữa bệnh.
Tóm tắt
Mục
Thông tin
Thời kỳ
Thế kỷ 16 (suy từ thần phả); năm sinh, năm mất không rõ
Quê
Làng Đa Sĩ (theo nghiên cứu của Mayanagi)
Tác phẩm
Hoạt nhân toát yếu (sách cứu người)
1. Tư liệu
Tiểu sử Hoàng Đôn Hòa chủ yếu dựa vào thần phả; ông không có tên trong gia phả 17 đời họ Hoàng.[1] Thần phả ghi năm 1592, trong cuộc chiến giữa Lê và Mạc, ông chữa sốt, nôn mửa, tiêu chảy cho binh lính nhà Lê và chữa cả voi chiến.[1][2]
2. Hoạt nhân toát yếu
Sách bàn về sốt, nôn, tiêu chảy, dùng các vị thuốc dễ kiếm, và có cả phần chữa bệnh cho trâu, bò, ngựa – điều chưa thấy trong các sách trước; học giả Mayanagi cho rằng ông có thể được xem là “ông tổ” của thú y và quân y Việt Nam.[1] Thế kỷ 18, Trịnh Đôn Phác (1692–1762) soạn bản bổ sung Hoạt nhân toát yếu tăng bổ (3 quyển).[1][2]
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tư liệu về ông ít?
Vì thông tin chủ yếu đến từ thần phả, không có trong gia phả hay chính sử.[1]
Kết luận
Hoàng Đôn Hòa là thầy thuốc thế kỷ 16 gắn với Hoạt nhân toát yếu, có đóng góp sớm cho quân y và thú y.[1]