Nguyễn Đại Năng: ông tổ châm cứu Việt Nam thời nhà Hồ
Nguyễn Đại Năng là thầy thuốc châm cứu người Giáp Sơn (Kinh Môn, Hải Dương), được Đại Việt sử ký toàn thư chép vào năm 1403 thời nhà Hồ; ông là tác giả Châm cứu tiệp hiệu diễn ca viết bằng chữ Nôm, được xem là ông tổ ngành châm cứu Việt Nam.

Tóm tắt
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Quê | Giáp Sơn, phủ Kinh Môn (nay thuộc phường Hiệp An, thị xã Kinh Môn, Hải Dương) |
| Thời kỳ | Nhà Hồ, được sử chép năm 1403; năm sinh, năm mất không rõ |
| Chức vụ | Quan coi Quảng tế thự (cơ quan y tế chữa bệnh cho dân) |
| Tác phẩm | Châm cứu tiệp hiệu diễn ca (văn vần chữ Nôm) |
1. Ghi chép trong chính sử
Đại Việt sử ký toàn thư, phần kỷ nhà Hồ năm Khai Đại thứ nhất (1403), chép về một người ở Giáp Sơn chữa bệnh bằng châm và cứu (hỏa châm) rất hiệu nghiệm, được bổ làm quan ở Quảng tế thự – cơ quan chữa bệnh cho dân do nhà Hồ lập.[1][2] Sử còn ghi ông về sau được giao trông coi cung Bình Quả và quân Sùng Uy, là người khỏe mạnh, giỏi bắn nỏ.[2]
Năm sinh, năm mất, gia thế của ông không có tư liệu; hiện chưa có đền thờ riêng.[2]
2. Châm cứu tiệp hiệu diễn ca
Tác phẩm viết theo lối diễn ca chữ Nôm để dễ nhớ, dễ truyền.[3] Theo Báo Hải Dương, sách đề cập khoảng 130 chứng bệnh và 170 huyệt, trong đó có những huyệt chưa thấy trong các sách trước.[2] Việc viết sách y bằng chữ Nôm cho thấy tinh thần đưa tri thức y học đến gần người Việt – cùng mạch với tư tưởng “Nam dược trị Nam nhân” của Tuệ Tĩnh.
3. Vị trí trong lịch sử
Ông được xem là ông tổ châm cứu Việt Nam; nhà châm cứu nổi tiếng thời hiện đại là Nguyễn Tài Thu được nhắc tới như người tiếp nối truyền thống này.[2] Tên ông được đặt cho quảng trường trung tâm thị xã Kinh Môn và nhiều đường phố.[2]
Liên hệ lý luận: Phân loại huyệt, hệ thống kinh lạc, Châm cứu giáp ất kinh – bộ sách châm cứu kinh điển của Trung Quốc mà các thầy thuốc châm cứu thời xưa đều học.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao gọi ông là “ông tổ châm cứu”?
Vì ông là thầy thuốc châm cứu sớm nhất được chính sử Việt Nam ghi tên, và có tác phẩm châm cứu bằng chữ Nôm.[1][2]
Có thể tự châm theo sách cổ không?
Không. Châm cứu phải do người có chuyên môn thực hiện; website không hướng dẫn tự châm.
Kết luận
Nguyễn Đại Năng là thầy thuốc châm cứu thời nhà Hồ được chính sử ghi tên, tác giả Châm cứu tiệp hiệu diễn ca bằng chữ Nôm, được tôn là ông tổ châm cứu Việt Nam.[1][2]
Xem thêm: Lịch sử YHCT Việt Nam, Phạm Bân.
Tài liệu tham khảo
- Đại Việt sử ký toàn thư – Bản kỷ, kỷ nhà Hồ, năm Khai Đại thứ nhất (1403)
- Báo Hải Dương. Ông tổ châm cứu Việt Nam (16/02/2021)
- Bảo tàng Y học Apollo – Trường ĐH Phan Châu Trinh. Lịch sử y học cổ truyền Việt Nam