Lý Luận

Nguyễn Gia Phan

Danh y

Nguyễn Gia Phan: danh y phụ – sản – nhi và bệnh dịch cuối thế kỷ 18

Cập nhật lần cuốiKhoảng 2 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtkhoảng 1 phút

Nguyễn Gia Phan, người An Lũng, Từ Liêm (nay thuộc Hà Nội), đỗ tiến sĩ, xuất thân gia đình ba đời làm thuốc; ông để lại các bộ sách về sản khoa, nhi khoa, phụ khoa và bệnh dịch như Hộ nhi phương pháp thông lục (1813), Liệu dịch phương pháp toàn tập (1814).

Nguyễn Gia Phan – Danh y
Nguyễn Gia Phan
Về nguồn tư liệu: Tiểu sử các danh y thời xưa thường chép lại qua nhiều đời, có chỗ lẫn giữa sử liệu và truyền thuyết. Bài ghi rõ điều gì có trong sử sách, điều gì là giai thoại hay còn tranh luận. Bài viết nhằm tìm hiểu lịch sử y học, không hướng dẫn chữa bệnh.

Tóm tắt

Mục Thông tin
Thời kỳ Mayanagi ghi 1749–1829; trang Apollo ghi 1784–1817 (chưa thống nhất)
Quê An Lũng, Từ Liêm (nay thuộc Hà Nội)
Khoa bảng – chức vụ Tiến sĩ; Giám sát ngự sử
Tác phẩm Thai sản điều kinh phương pháp; Hộ nhi phương pháp thông lục (1813); Lý âm phương pháp thông lục (1814); Liệu dịch phương pháp toàn tập (1814)

1. Cuộc đời

Ông đỗ tiến sĩ năm 26 tuổi, làm Giám sát ngự sử; gia đình ba đời làm thuốc. Năm 1777, chúa Trịnh giao ông soạn sách về sản khoa dùng trong phủ; năm 1786 ông về quê.[1][2] Năm sinh, năm mất của ông được các tài liệu ghi khác nhau.[1][3]

2. Các tác phẩm

Tác phẩm Lĩnh vực Năm
Thai sản điều kinh phương pháp Sản khoa, kinh nguyệt Soạn từ 1777, bổ sung sau 1786
Hộ nhi phương pháp thông lục (4 quyển) Nhi khoa 1813
Lý âm phương pháp thông lục Phụ khoa 1814
Liệu dịch phương pháp toàn tập (2 quyển) Bệnh dịch 1814

Nguồn: [1]

Bộ sách về dịch dựa trên kinh nghiệm chữa dịch của ông năm 1789 và 1814; sách nhi khoa có nhắc tới cả phương pháp chữa của phương Tây.[1] Xem Dịch lệ, Trần Tự Minh, Nguyễn Trực.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao năm sinh của ông không thống nhất?

Các nguồn ghi khác nhau; bài nêu cả hai để người đọc đối chiếu.[1][3]

Kết luận

Nguyễn Gia Phan là danh y cuối thế kỷ 18 – đầu thế kỷ 19, để lại các bộ sách chuyên khoa sản, nhi, phụ và bệnh dịch.[1]

Xem thêm: Hải Thượng Lãn Ông.

Tài liệu tham khảo

  1. Mayanagi Makoto. Vietnamese medicine from the Trần to the Nguyễn dynasties (bài nghiên cứu, tiếng Anh)
  2. 真柳誠 (Mayanagi Makoto). Bài nghiên cứu về y học Việt Nam (tiếng Nhật)
  3. Bảo tàng Y học Apollo – Trường ĐH Phan Châu Trinh. Lịch sử y học cổ truyền Việt Nam

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ