Nguyễn Gia Phan: danh y phụ – sản – nhi và bệnh dịch cuối thế kỷ 18
Nguyễn Gia Phan, người An Lũng, Từ Liêm (nay thuộc Hà Nội), đỗ tiến sĩ, xuất thân gia đình ba đời làm thuốc; ông để lại các bộ sách về sản khoa, nhi khoa, phụ khoa và bệnh dịch như Hộ nhi phương pháp thông lục (1813), Liệu dịch phương pháp toàn tập (1814).

Tóm tắt
| Mục | Thông tin |
|---|---|
| Thời kỳ | Mayanagi ghi 1749–1829; trang Apollo ghi 1784–1817 (chưa thống nhất) |
| Quê | An Lũng, Từ Liêm (nay thuộc Hà Nội) |
| Khoa bảng – chức vụ | Tiến sĩ; Giám sát ngự sử |
| Tác phẩm | Thai sản điều kinh phương pháp; Hộ nhi phương pháp thông lục (1813); Lý âm phương pháp thông lục (1814); Liệu dịch phương pháp toàn tập (1814) |
1. Cuộc đời
Ông đỗ tiến sĩ năm 26 tuổi, làm Giám sát ngự sử; gia đình ba đời làm thuốc. Năm 1777, chúa Trịnh giao ông soạn sách về sản khoa dùng trong phủ; năm 1786 ông về quê.[1][2] Năm sinh, năm mất của ông được các tài liệu ghi khác nhau.[1][3]
2. Các tác phẩm
| Tác phẩm | Lĩnh vực | Năm |
|---|---|---|
| Thai sản điều kinh phương pháp | Sản khoa, kinh nguyệt | Soạn từ 1777, bổ sung sau 1786 |
| Hộ nhi phương pháp thông lục (4 quyển) | Nhi khoa | 1813 |
| Lý âm phương pháp thông lục | Phụ khoa | 1814 |
| Liệu dịch phương pháp toàn tập (2 quyển) | Bệnh dịch | 1814 |
Nguồn: [1]
Bộ sách về dịch dựa trên kinh nghiệm chữa dịch của ông năm 1789 và 1814; sách nhi khoa có nhắc tới cả phương pháp chữa của phương Tây.[1] Xem Dịch lệ, Trần Tự Minh, Nguyễn Trực.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao năm sinh của ông không thống nhất?
Các nguồn ghi khác nhau; bài nêu cả hai để người đọc đối chiếu.[1][3]
Kết luận
Nguyễn Gia Phan là danh y cuối thế kỷ 18 – đầu thế kỷ 19, để lại các bộ sách chuyên khoa sản, nhi, phụ và bệnh dịch.[1]
Xem thêm: Hải Thượng Lãn Ông.