Dược Liệu

Tang chi

Ramulus Mori albae

Tang chi (Ramulus Mori albae): nguồn gốc, tính vị, công năng và lưu ý an toàn

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tang chi là cành non đã phơi hay sấy khô của cây Dâu tằm (Morus alba L.), họ Dâu tằm; Dược điển Việt Nam V ghi vị đắng, tính bình, quy vào kinh Can.[1]

Tang chi – Dược liệu
Tang chi

Bài viết giúp nhận biết đúng vị thuốc, hiểu cách Y học cổ truyền mô tả công năng và biết giới hạn về an toàn. Không dùng bài tra cứu này để tự bốc thuốc, tự kê liều hay thay đổi thuốc đang điều trị.

Nguồn tra cứu: Tính vị, quy kinh, công năng, chủ trị, liều dùng và kiêng kỵ trong bài lấy theo Dược điển Việt Nam V (Bộ Y tế, 2017), chuyên luận “Dâu (Cành), Ramulus Mori albae”, tập 2, tr. 1135–1136. Trong bài, chữ “Dược điển” đều chỉ Dược điển Việt Nam V.[1]

1. Định danh

Thông tin tra cứu nhanh

Nội dung tra cứu Điểm cần nhớ
Tên tiếng Việt Tang chi (cành dâu).[1]
Tên dược liệu Ramulus Mori albae.[1]
Loài cho dược liệu Cây Dâu tằm (Morus alba L.).[1]
Họ Dâu tằm (Moraceae).[1]
Bộ phận dùng Cành non đã phơi hay sấy khô.[1]
Tính, vị Vị đắng (khổ), tính bình.[1]
Quy kinh Can.[1]
Chỉ tiêu chất lượng Dược liệu được kiểm nghiệm theo các chỉ tiêu trong chuyên luận (định tính, độ ẩm, tro, tạp chất, chất chiết hoặc định lượng…).[1]

2. Nhận biết và chế biến

Mô tả dược liệu

Cành hình trụ dài, đường kính 0,5–1,5 cm; mặt ngoài vàng xám hoặc vàng nâu, nhiều lỗ vỏ nâu nhạt, có sẹo cuống lá hình bán nguyệt; chất cứng, dai, khó bẻ, mặt gãy có xơ, trắng ngà; lát cắt dày 0,2–0,5 cm thấy rõ vỏ mỏng, gỗ trắng ngà và tủy nhỏ ở giữa; vị nhạt.[1]

Đây là kiến thức nhận biết ở mức tham khảo. Việc xác định dược liệu thật – giả cần kiểm nghiệm theo Dược điển, không dựa vào cảm quan khi mua.

Lưu ý dễ nhầm

Các vị thuốc từ cây dâu

Cùng cây dâu tằm: tang chi (cành non), tang diệp (lá) và tang bạch bì (vỏ rễ) – xem các bài Tang diệp, Tang bạch bì.

Chế biến và bào chế

Thu hoạch cuối xuân đầu hạ, chọn cành non, bỏ hết lá, phơi hoặc sấy khô, hoặc thái vát lúc còn tươi rồi phơi sấy khô.[1] Tang chi sao: sao lửa nhỏ đến khi hơi vàng.[1]

3. Tính vị, quy kinh và công năng

Tính vị và quy kinh

Dược điển ghi tang chi vị đắng, tính bình, vào kinh Can.[1]

Quy kinh:Kinh CanBấm tên kinh để xem đường đi và các huyệt của kinh đó trên mô hình Kinh Lạc 3D.

Công năng và chủ trị theo Dược điển Việt Nam V

Nội dung Theo Dược điển Việt Nam V
Công năng Trừ phong thấp, thông lợi khớp.[1]
Chủ trị Đau nhức cơ khớp, chân tay co duỗi khó khăn.[1]

Đây là ngôn ngữ công năng của Y học cổ truyền, không phải tỷ lệ khỏi bệnh đo được trong thử nghiệm. Các triệu chứng nêu trên cần được thầy thuốc khám, xác định nguyên nhân trước khi dùng bất kỳ vị thuốc nào.

4. Liều dùng ghi trong Dược điển Việt Nam V

Dược điển ghi liều 9–15 g mỗi ngày, dạng thuốc sắc.[1]

Con số này là liều tham khảo dành cho người kê đơn. Liều thực tế, thời gian dùng và cách phối hợp do thầy thuốc quyết định theo từng người; bài viết không hướng dẫn tự sắc hay tự pha.

5. Kiêng kỵ, tương tác và an toàn

Kiêng kỵ theo Y học cổ truyền

Dược điển không ghi kiêng kỵ riêng.[1]

Khớp sưng nóng đỏ, đau kèm sốt hoặc biến dạng khớp cần đi khám chuyên khoa. Dùng theo chỉ định của thầy thuốc y học cổ truyền; người đang mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, người có bệnh mạn tính hoặc đang dùng thuốc tây nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.

Khi nào cần chăm sóc y tế?

Mức chăm sóc Dấu hiệu Hành động
Cấp cứu ngay Khó thở, sưng môi lưỡi, nổi mẩn toàn thân; chảy máu không cầm; đau ngực, ngất. Gọi cấp cứu 115, mang theo thuốc đang dùng.
Đi khám sớm Triệu chứng bệnh không đỡ hoặc nặng lên; nôn, tiêu chảy kéo dài; vàng da, nước tiểu sẫm màu. Ngừng thuốc và đi khám.
Hỏi thầy thuốc trước Mang thai, cho con bú, trẻ nhỏ, người cao tuổi; đang điều trị bệnh mạn tính hoặc dùng thuốc tây. Không tự dùng khi chưa được tư vấn.

Câu hỏi thường gặp

Tang chi có tác dụng gì?

Dược điển ghi công năng: trừ phong thấp, thông lợi khớp.[1]

Ai không nên dùng tang chi?

Dược điển không ghi kiêng kỵ riêng.[1]

Bảo quản

Để nơi khô, tránh mốc mọt.[1]

Kết luận

Tang chi – Ramulus Mori albae vị đắng, tính bình, quy kinh Can, được Dược điển ghi công năng trừ phong thấp, thông lợi khớp.[1]

Tài liệu tham khảo

  1. Bộ Y tế. Dược điển Việt Nam V, tập 2. Hà Nội: Nhà xuất bản Y học; 2017 (ban hành theo Quyết định 5358/QĐ-BYT ngày 28/11/2017, hiệu lực từ 01/7/2018) – chuyên luận Dâu (Cành), Ramulus Mori albae, tr. 1135–1136

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ