Thanh lạc ẩm: thành phần, công năng và phân tích
Thanh lạc ẩm của Ngô Cúc Thông dùng toàn vị tươi, nhẹ, mát để thanh thử nhiệt nhẹ ở phế lạc – “trị thượng tiêu như lông vũ”.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Kim ngân hoa (tươi) | Quân | — | 6 g | |
| Biển đậu hoa (hoa Đậu ván, tươi) | Quân | — | 6 g | |
| Tây qua bì (vỏ xanh dưa hấu) | Thần | — | 6 g | |
| Ti qua bì (vỏ mướp) | Thần | — | 6 g | |
| Hà diệp (lá sen tươi, phần mép) | Tá | — | 6 g | |
| Trúc diệp tâm (tươi) | Tá | — | 6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhKim ngân hoa (tươi)6 gThanh thử nhiệtBiển đậu hoa (hoa Đậu ván, tươi)6 gGiải thử hóa thấp
- ThầnHỗ trợ vị quânTây qua bì (vỏ xanh dưa hấu)6 gThanh thử sinh tânTi qua bì (vỏ mướp)6 gThanh nhiệt thông lạc
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHà diệp (lá sen tươi, phần mép)6 gGiải thử, thăng thanhTrúc diệp tâm (tươi)6 gThanh tâm lợi tiểu
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Khư thử thanh nhiệt.[1][2]
Chủ trị: Thử nhiệt nhẹ ở phế (khí phận), hoặc dư thử sau khi đã phát hãn: sốt nhẹ, hơi khát, đầu nặng căng, mắt nhìn không rõ, choáng váng; lưỡi hồng hoặc hơi đỏ rêu trắng mỏng.[1][2] Xem Thử tà.
3. Phân tích phương
Kim ngân hoa và hoa Đậu ván là quân, thanh thử mà không lạnh vị; vỏ dưa hấu, vỏ mướp là thần, thanh thử sinh tân, thông lạc; lá sen, Trúc diệp thăng thanh, lợi tiểu – tá.[1][2] Tất cả đều nhẹ, dùng tươi.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: khát do tổn tân thêm Thiên hoa phấn, Lô căn tươi; tiểu ít sẫm kèm thấp thêm Hoạt thạch, Xích phục linh; ho khan thêm Hạnh nhân, Cát cánh, Mạch môn; thử thấp kèm ho tức ngực thêm Hạnh nhân, Ý dĩ, Hoạt thạch.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi bài không đủ sức cho thử nhiệt nặng.[1][2] Me & Qi ghi tránh khi say nắng nặng (sốt cao, mồ hôi nhiều, khát nhiều, mạch hồng đại), khi thể hàn phân lỏng, khi phong hàn; thận trọng khi tỳ vị khí hư, âm hư tân dịch hao nhiều.[1] Say nắng: sốt cao, da nóng khô, lú lẫn, co giật là cấp cứu – làm mát và gọi 115.
Kết luận
Thanh lạc ẩm khư thử thanh nhiệt nhẹ nhàng cho thử nhiệt nhẹ; không đủ sức cho say nắng nặng.[1][2]