Phương Tễ

Thanh thử ích khí thang

Phương tễ · Khu thử · 清暑益氣湯

Thanh thử ích khí thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thanh thử ích khí thang (bản của Vương Mạnh Anh) trị nắng nóng làm hao cả khí và tân dịch – vừa thanh thử vừa bổ khí âm.[1][2]

Thanh thử ích khí thang – Phương tễ · Khu thử
Thanh thử ích khí thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Tây dương sâm Quân — 5–6 g
Tây qua bì (vỏ dưa hấu) Quân — 30 g
Hà ngạnh (cuống sen) Thần — 6–15 g
Thạch hộc Thần — 15 g
Mạch môn Thần — 9 g
Hoàng liên Tá — 3 g
Tri mẫu Tá — 6 g
Trúc diệp Tá — 6 g
Cam thảo Sứ — 3 g
Ngạnh mễ (gạo tẻ) Sứ — 15 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi Hà diệp (lá sen) thay cuống sen và khoảng liều rộng hơn.[2] Lý Đông Viên có một bài cùng tên khác hẳn thành phần.[1]

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thanh thử ích khí thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Tây dương sâm5–6 gÍch khí dưỡng âm
    Tây qua bì (vỏ dưa hấu)30 gThanh thử sinh tân
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hà ngạnh (cuống sen)6–15 gGiải thử
    Thạch hộc15 gDưỡng âm sinh tân
    Mạch môn9 gDưỡng âm
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hoàng liên3 gThanh nhiệt
    Tri mẫu6 gThanh nhiệt dưỡng âm
    Trúc diệp6 gThanh tâm lợi tiểu
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3 gĐiều hòa
    Ngạnh mễ (gạo tẻ)15 gDưỡng vị

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh thử ích khí, dưỡng âm sinh tân.[1][2]

Chủ trị: Thử nhiệt tổn thương khí âm: sốt, ra mồ hôi nhiều, khát, bứt rứt, mệt mỏi, mình nặng, hơi thở ngắn, tiểu ít sẫm; mạch hư sác.[1][2] Xem Thử tà, Tân dịch.

3. Phân tích phương

Tây dương sâm ích khí dưỡng âm và vỏ dưa hấu thanh thử sinh tân là hai quân; cuống sen giải thử, Thạch hộc, Mạch môn dưỡng âm – thần.[1] Hoàng liên, Tri mẫu, Trúc diệp thanh nhiệt trừ phiền; Cam thảo, gạo tẻ dưỡng vị.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: khát nhiều thêm Thiên hoa phấn, Lô căn; sốt cao bứt rứt thêm Thạch cao, Liên kiều; buồn nôn thêm Trúc nhự, Hoắc hương; kèm thấp nhẹ thêm Bội lan, Hoạt thạch; trẻ sốt nhẹ kéo dài mùa hè thêm Địa cốt bì, Bạch vi.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi thử thấp nặng (rêu nhớt, phân lỏng), thể hàn dương hư không có nhiệt thật; thận trọng khi tỳ hư tiêu chảy.[1] American Dragon ghi cần gia giảm khi thử thấp.[2] Say nắng có lú lẫn, ngất, co giật là cấp cứu; mất nước nặng cần bù dịch tại cơ sở y tế.

Kết luận

Thanh thử ích khí thang thanh thử ích khí, dưỡng âm sinh tân cho thử nhiệt làm hao khí âm.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Qing Shu Yi Qi Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 20/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Qing Shu Yi Qi Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ