Thanh thử ích khí thang: thành phần, công năng và phân tích
Thanh thử ích khí thang (bản của Vương Mạnh Anh) trị nắng nóng làm hao cả khí và tân dịch – vừa thanh thử vừa bổ khí âm.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Tây dương sâm | Quân | — | 5–6 g | |
| Tây qua bì (vỏ dưa hấu) | Quân | — | 30 g | |
| Hà ngạnh (cuống sen) | Thần | — | 6–15 g | |
| Thạch hộc | Thần | — | 15 g | |
| Mạch môn | Thần | — | 9 g | |
| Hoàng liên | Tá | — | 3 g | |
| Tri mẫu | Tá | — | 6 g | |
| Trúc diệp | Tá | — | 6 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3 g | |
| Ngạnh mễ (gạo tẻ) | Sứ | — | 15 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi Hà diệp (lá sen) thay cuống sen và khoảng liều rộng hơn.[2] Lý Đông Viên có một bài cùng tên khác hẳn thành phần.[1]
- QuânChủ trị chứng chínhTây dương sâm5–6 gÍch khí dưỡng âmTây qua bì (vỏ dưa hấu)30 gThanh thử sinh tân
- ThầnHỗ trợ vị quânHà ngạnh (cuống sen)6–15 gGiải thửThạch hộc15 gDưỡng âm sinh tânMạch môn9 gDưỡng âm
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHoàng liên3 gThanh nhiệtTri mẫu6 gThanh nhiệt dưỡng âmTrúc diệp6 gThanh tâm lợi tiểu
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3 gĐiều hòaNgạnh mễ (gạo tẻ)15 gDưỡng vị
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Thanh thử ích khí, dưỡng âm sinh tân.[1][2]
Chủ trị: Thử nhiệt tổn thương khí âm: sốt, ra mồ hôi nhiều, khát, bứt rứt, mệt mỏi, mình nặng, hơi thở ngắn, tiểu ít sẫm; mạch hư sác.[1][2] Xem Thử tà, Tân dịch.
3. Phân tích phương
Tây dương sâm ích khí dưỡng âm và vỏ dưa hấu thanh thử sinh tân là hai quân; cuống sen giải thử, Thạch hộc, Mạch môn dưỡng âm – thần.[1] Hoàng liên, Tri mẫu, Trúc diệp thanh nhiệt trừ phiền; Cam thảo, gạo tẻ dưỡng vị.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: khát nhiều thêm Thiên hoa phấn, Lô căn; sốt cao bứt rứt thêm Thạch cao, Liên kiều; buồn nôn thêm Trúc nhự, Hoắc hương; kèm thấp nhẹ thêm Bội lan, Hoạt thạch; trẻ sốt nhẹ kéo dài mùa hè thêm Địa cốt bì, Bạch vi.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi thử thấp nặng (rêu nhớt, phân lỏng), thể hàn dương hư không có nhiệt thật; thận trọng khi tỳ hư tiêu chảy.[1] American Dragon ghi cần gia giảm khi thử thấp.[2] Say nắng có lú lẫn, ngất, co giật là cấp cứu; mất nước nặng cần bù dịch tại cơ sở y tế.
Kết luận
Thanh thử ích khí thang thanh thử ích khí, dưỡng âm sinh tân cho thử nhiệt làm hao khí âm.[1][2]