Phương Tễ

Ma tử nhân hoàn

Phương tễ · Tả hạ · 麻子仁丸

Ma tử nhân hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ma tử nhân hoàn là bài nhuận hạ: Hỏa ma nhân làm quân, phối Hạnh nhân, Bạch thược và Tiểu thừa khí thang thu gọn, làm viên với mật ong.[1][2]

Ma tử nhân hoàn – Phương tễ · Tả hạ
Ma tử nhân hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hỏa ma nhân (hạt gai dầu) Quân — 15–20 g
Hạnh nhân Thần — 9–10 g
Bạch thược Thần — 9 g
Đại hoàng Tá — 9–12 g
Chỉ thực Tá — 9 g
Hậu phác Tá — 9 g
Mật ong Sứ — —

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ma tử nhân hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hỏa ma nhân (hạt gai dầu)15–20 gNhuận tràng thông tiện
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hạnh nhân9–10 gGiáng khí, nhuận tràng
    Bạch thược9 gDưỡng âm, hòa lý
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Đại hoàng9–12 gTả nhiệt thông tiện
    Chỉ thực9 gHành khí, tiêu tích
    Hậu phác9 gHành khí tiêu đầy
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Mật ong—Nhuận tràng, hòa hoãn, làm hoàn

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Nhuận tràng tả nhiệt, hành khí thông tiện.[1][2]

Chủ trị: Vị tràng táo nhiệt (“tỳ ước”): phân khô cứng khó đi, tiểu nhiều lần, miệng môi khô, bụng hơi đầy; rêu vàng khô.[1][2] Xem Đại trường tân khuy.

3. Phân tích phương

Hỏa ma nhân là quân, nhiều dầu, nhuận tràng; Hạnh nhân giáng phế khí (phế và đại trường biểu lý) và nhuận tràng, Bạch thược dưỡng âm – là thần.[1] Đại hoàng, Chỉ thực, Hậu phác là Tiểu thừa khí thang, tả nhiệt hành khí; làm viên với mật ong nên tác dụng hòa hoãn hơn Đại thừa khí thang.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: trĩ chảy máu thêm Đào nhân, Đương quy; nhiệt nhiều thêm Hoàng cầm, Chi tử; người già hoặc sau sinh huyết âm hư thêm Thục địa, Huyền sâm, Thiên môn đông; khí hư mệt bỏ Đại hoàng, thêm Hoàng kỳ, Đảng sâm.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi không dùng khi có thai.[1][2] Me & Qi ghi thêm: tránh khi táo bón do hàn (dương hư), khi phân lỏng, khi dị ứng hạt (Hạnh nhân); thận trọng ở người rất yếu và khi cho con bú.[1] Táo bón mới xuất hiện ở người trên 50 tuổi, đi ngoài ra máu, sụt cân cần đi khám.

Kết luận

Ma tử nhân hoàn nhuận tràng tả nhiệt cho táo bón do vị tràng táo nhiệt, Hỏa ma nhân làm quân; không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Ma Zi Ren Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Ma Zi Ren Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ