Lương cách tán: thành phần, công năng và phân tích
Lương cách tán “lấy tả thay thanh”: thanh nhiệt ở ngực hoành bằng Liên kiều, Hoàng cầm, Chi tử, đồng thời thông tiện để nhiệt có đường ra.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Liên kiều | Quân | — | 12–18 g | |
| Đại hoàng | Thần | — | 6–9 g | |
| Mang tiêu | Thần | — | 6–9 g | |
| Hoàng cầm | Tá | — | 5–9 g | |
| Chi tử | Tá | — | 5–9 g | |
| Bạc hà | Tá | — | 3–6 g | Cho vào sau |
| Trúc diệp | Tá | — | 3–6 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Nguyên phương tán bột, mỗi lần sắc với Trúc diệp và mật ong.[1] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhLiên kiều12–18 gThanh nhiệt giải độc thượng tiêu
- ThầnHỗ trợ vị quânĐại hoàng6–9 gTả nhiệt thông tiệnMang tiêu6–9 gNhuyễn kiên
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụHoàng cầm5–9 gThanh phế nhiệtChi tử5–9 gThanh tam tiêuBạc hà3–6 gSơ tán thượng tiêuTrúc diệp3–6 gThanh tâm lợi tiểu
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Tả hỏa thông tiện, thanh thượng tả hạ.[1][2]
Chủ trị: Nhiệt ở thượng, trung tiêu: nóng rát bứt rứt ngực hoành, mặt đỏ, môi khô nứt, lở miệng lưỡi, đau họng, chảy máu cam, khát, táo bón, tiểu sẫm; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch hoạt sác.[1][2] Xem Tâm hỏa thượng viêm, Vị nhiệt.
3. Phân tích phương
Liên kiều lượng lớn là quân, thanh nhiệt giải độc ở thượng tiêu; Đại hoàng, Mang tiêu là thần, tả nhiệt qua đường đại tiện.[1] Hoàng cầm, Chi tử, Bạc hà, Trúc diệp thanh và tán nhiệt ở ngực; Cam thảo, mật ong hòa hoãn.[1][2] Khung tả hạ là Điều vị thừa khí thang.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: lở miệng lưỡi nhiều thêm Hoàng liên; họng sưng đau thêm Huyền sâm, Xạ can, Bản lam căn; nhiệt ở trên mà không táo bón thì bỏ Mang tiêu, thêm Thạch cao, Cát cánh; còn biểu chứng thêm Kinh giới, Kim ngân hoa.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi có thai, tỳ vị khí hư, âm hư nội nhiệt không có thực; thận trọng ở người già yếu, đang phân lỏng; đi ngoài được là dừng; trẻ dưới 2 tuổi không dùng.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi có thai, tránh ở người yếu.[2]
Kết luận
Lương cách tán tả hỏa thông tiện cho nhiệt ở ngực hoành kèm táo bón – “thanh thượng tả hạ”; không dùng khi có thai.[1][2]