Phương Tễ

Lương cách tán

Phương tễ · Thanh nhiệt · 涼膈散

Lương cách tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Lương cách tán “lấy tả thay thanh”: thanh nhiệt ở ngực hoành bằng Liên kiều, Hoàng cầm, Chi tử, đồng thời thông tiện để nhiệt có đường ra.[1][2]

Lương cách tán – Phương tễ · Thanh nhiệt
Lương cách tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Bài có Đại hoàng, Mang tiêu: không dùng khi có thai; đi ngoài được thì giảm hoặc bỏ Đại hoàng; người yếu không dùng.[1][2]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Liên kiều Quân — 12–18 g
Đại hoàng Thần — 6–9 g
Mang tiêu Thần — 6–9 g
Hoàng cầm Tá — 5–9 g
Chi tử Tá — 5–9 g
Bạc hà Tá — 3–6 g Cho vào sau
Trúc diệp Tá — 3–6 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương tán bột, mỗi lần sắc với Trúc diệp và mật ong.[1] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Lương cách tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Liên kiều12–18 gThanh nhiệt giải độc thượng tiêu
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Đại hoàng6–9 gTả nhiệt thông tiện
    Mang tiêu6–9 gNhuyễn kiên
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hoàng cầm5–9 gThanh phế nhiệt
    Chi tử5–9 gThanh tam tiêu
    Bạc hà3–6 gSơ tán thượng tiêu
    Trúc diệp3–6 gThanh tâm lợi tiểu
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tả hỏa thông tiện, thanh thượng tả hạ.[1][2]

Chủ trị: Nhiệt ở thượng, trung tiêu: nóng rát bứt rứt ngực hoành, mặt đỏ, môi khô nứt, lở miệng lưỡi, đau họng, chảy máu cam, khát, táo bón, tiểu sẫm; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch hoạt sác.[1][2] Xem Tâm hỏa thượng viêm, Vị nhiệt.

3. Phân tích phương

Liên kiều lượng lớn là quân, thanh nhiệt giải độc ở thượng tiêu; Đại hoàng, Mang tiêu là thần, tả nhiệt qua đường đại tiện.[1] Hoàng cầm, Chi tử, Bạc hà, Trúc diệp thanh và tán nhiệt ở ngực; Cam thảo, mật ong hòa hoãn.[1][2] Khung tả hạ là Điều vị thừa khí thang.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: lở miệng lưỡi nhiều thêm Hoàng liên; họng sưng đau thêm Huyền sâm, Xạ can, Bản lam căn; nhiệt ở trên mà không táo bón thì bỏ Mang tiêu, thêm Thạch cao, Cát cánh; còn biểu chứng thêm Kinh giới, Kim ngân hoa.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi có thai, tỳ vị khí hư, âm hư nội nhiệt không có thực; thận trọng ở người già yếu, đang phân lỏng; đi ngoài được là dừng; trẻ dưới 2 tuổi không dùng.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi có thai, tránh ở người yếu.[2]

Kết luận

Lương cách tán tả hỏa thông tiện cho nhiệt ở ngực hoành kèm táo bón – “thanh thượng tả hạ”; không dùng khi có thai.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Liang Ge San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Liang Ge San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ