Phương Tễ

Ngọc nữ tiễn

Phương tễ · Thanh nhiệt · 玉女煎

Ngọc nữ tiễn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ngọc nữ tiễn của Trương Cảnh Nhạc chữa cùng lúc vị hỏa thừa và thận âm thiếu: Thạch cao thanh vị, Thục địa tư thận, Ngưu tất dẫn hỏa đi xuống.[1][2]

Ngọc nữ tiễn – Phương tễ · Thanh nhiệt
Ngọc nữ tiễn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thạch cao Quân — 15–30 g Sắc trước
Thục địa Thần — 9–30 g
Tri mẫu Tá — 3–6 g
Mạch môn Tá — 6–9 g
Ngưu tất Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ngọc nữ tiễn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thạch cao15–30 gThanh vị nhiệt
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thục địa9–30 gTư thận âm
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Tri mẫu3–6 gThanh nhiệt tư âm
    Mạch môn6–9 gDưỡng âm sinh tân
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Ngưu tất3–6 gDẫn nhiệt đi xuống

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh vị nhiệt, tư thận âm.[1][2]

Chủ trị: Vị nhiệt kèm thận âm hư: đau răng ưa lạnh, chảy máu lợi, răng lung lay, đau đầu vùng trán, khát thích uống lạnh, bứt rứt, miệng khô; lưỡi đỏ rêu vàng khô.[1][2] Xem Vị nhiệt, Thận âm hư.

3. Phân tích phương

Thạch cao là quân, thanh vị hỏa; Thục địa là thần, tư thận âm.[1] Tri mẫu, Mạch môn vừa thanh nhiệt vừa dưỡng âm – tá; Ngưu tất dẫn hỏa và huyết đi xuống – sứ.[1][2]

So với Thanh vị tán (vị hỏa thực), bài này dùng khi đã kèm âm hư.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: hỏa nhiều thêm Chi tử, Địa cốt bì; chảy máu lợi nhiều thêm Huyền sâm, đổi Thục địa thành Sinh địa; âm hư nặng thêm Thiên hoa phấn, Thạch hộc, Ngọc trúc; tâm hỏa thêm Hoàng liên, Trúc diệp. Ngô Cúc Thông có bài gia giảm: thay Sinh địa, bỏ Ngưu tất, thêm Huyền sâm.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi tiêu chảy hoặc phân lỏng.[2] Me & Qi ghi tránh khi tỳ vị dương hư.[1] Đau răng, chảy máu lợi kéo dài cần khám nha khoa; chảy máu lợi kèm bầm tím, mệt cần xét nghiệm máu.

Kết luận

Ngọc nữ tiễn thanh vị nhiệt, tư thận âm cho đau răng, chảy máu lợi do vị nhiệt kèm thận âm hư; Thạch cao làm quân, Thục địa làm thần.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Yu Nu Jian: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 28/9/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Yu Nu Jian – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ