Phương Tễ

Thanh cốt tán

Phương tễ · Thanh nhiệt · 清骨散

Thanh cốt tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thanh cốt tán chuyên trị “cốt chưng triều nhiệt” do âm hư: hầu hết các vị đều thanh hư nhiệt, kèm Miết giáp tư âm.[1][2]

Thanh cốt tán – Phương tễ · Thanh nhiệt
Thanh cốt tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Ngân sài hồ Quân — 5 g
Tri mẫu Thần — 3 g
Hồ hoàng liên Thần — 3 g
Địa cốt bì Thần — 3 g
Thanh hao Tá — 3 g
Tần giao Tá — 3 g
Miết giáp (chế giấm) lưu ý có thai Tá — 3 g Sắc trước
Cam thảo Sứ — 2 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo nguyên phương [1]; American Dragon ghi khoảng liều rộng hơn (Ngân sài hồ tới 18 g).[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thanh cốt tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Ngân sài hồ5 gThanh hư nhiệt
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Tri mẫu3 gTư âm thanh nhiệt
    Hồ hoàng liên3 gThanh hư nhiệt
    Địa cốt bì3 gLương huyết, thoái cốt chưng
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Thanh hao3 gThấu hư nhiệt
    Tần giao3 gThanh hư nhiệt
    Miết giáp (chế giấm)3 gTư âm tiềm dương
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo2 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh hư nhiệt, thoái cốt chưng.[1][2]

Chủ trị: Can thận âm hư, hư hỏa nội nhiễu: cốt chưng triều nhiệt về chiều, đêm, ra mồ hôi trộm, gầy, gò má đỏ, môi đỏ, lòng bàn tay chân nóng, miệng họng khô, bứt rứt mất ngủ; lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác.[1][2] Xem Can Thận âm hư.

3. Phân tích phương

Ngân sài hồ là quân, thanh hư nhiệt mà không đắng lạnh tổn vị; Tri mẫu, Hồ hoàng liên, Địa cốt bì thanh hư nhiệt ở âm phận – thần.[1] Thanh hao, Tần giao thấu nhiệt ra ngoài; Miết giáp lưu ý có thai tư âm tiềm dương; Cam thảo điều hòa.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: huyết hư thêm Đương quy, Bạch thược, Sinh địa; ho khan họng khô thêm A giao, Mạch môn, Ngũ vị tử; mồ hôi trộm nhiều thêm Hoàng kỳ, Mẫu lệ; âm hư táo nặng thêm Thạch hộc, Huyền sâm.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi sốt do ngoại cảm, khi sốt do thực nhiệt; thận trọng khi tỳ vị hư hàn, khi có thai.[1] American Dragon lưu ý âm hư nặng cần thêm thuốc bổ âm.[2] Sốt chiều, mồ hôi trộm, sụt cân, ho là dấu hiệu cần khám lao ngay – lao phải điều trị bằng thuốc chống lao.

Kết luận

Thanh cốt tán thanh hư nhiệt, thoái cốt chưng cho sốt chiều do âm hư; luôn cần loại trừ lao và bệnh nặng khác.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Qing Gu San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Qing Gu San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ