Phương Tễ

Ngũ vị tiêu độc ẩm

Phương tễ · Thanh nhiệt · 五味消毒飲

Ngũ vị tiêu độc ẩm: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ngũ vị tiêu độc ẩm là bài chủ của mụn nhọt “đinh độc” thể nhiệt: năm vị đều thanh nhiệt giải độc, Kim ngân hoa làm quân, uống với chút rượu.[1][2]

Ngũ vị tiêu độc ẩm – Phương tễ · Thanh nhiệt
Ngũ vị tiêu độc ẩm
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Kim ngân hoa Quân — 15–30 g
Dã cúc hoa Thần — 9–15 g
Bồ công anh Thần — 9–15 g
Tử hoa địa đinh Thần — 9–15 g
Thiên quỳ tử Tá — 6–15 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương sắc xong thêm một ít rượu.[1][2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ngũ vị tiêu độc ẩm
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Kim ngân hoa15–30 gThanh nhiệt giải độc
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Dã cúc hoa9–15 gThanh nhiệt giải độc
    Bồ công anh9–15 gThanh nhiệt giải độc, tiêu ung
    Tử hoa địa đinh9–15 gThanh nhiệt giải độc
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Thiên quỳ tử6–15 gThanh nhiệt, tán kết

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh nhiệt giải độc, tiêu tán đinh độc.[1][2]

Chủ trị: Nhiệt độc: mụn nhọt, đinh độc chân sâu cứng như đinh, tại chỗ sưng đỏ nóng đau, lúc đầu có sốt rét; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch sác.[1][2] Xem Hỏa tà.

3. Phân tích phương

Kim ngân hoa là quân, thanh nhiệt giải độc, tiêu ung; Dã cúc hoa, Bồ công anh, Tử hoa địa đinh là thần – đều là vị chủ trị đinh nhọt; Thiên quỳ tử là tá, tán kết; chút rượu giúp hành huyết tiêu sưng.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: nhiệt độc nặng sốt cao thêm Hoàng liên, Liên kiều; huyết nhiệt thêm Xích thược, Đơn bì; viêm vú kèm can uất thêm Sài hồ, Thanh bì, Qua lâu; mụn trứng cá có đàm thêm Trần bì, Bán hạ, Tỳ bà diệp; nhiễm khuẩn tiết niệu thêm Xa tiền tử; táo bón thêm Đại hoàng.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi không dùng cho nhọt âm (sắc nhợt, lạnh, không viêm), thận trọng khi tỳ hư, khí huyết hư.[1][2] Me & Qi ghi thận trọng khi có thai (bỏ rượu), không dùng kéo dài.[1] Nhọt ở mặt (vùng tam giác mũi – môi), nhọt kèm sốt cao, vệt đỏ lan, sưng lan nhanh cần được khám ngay – có thể cần kháng sinh, chích rạch.

Kết luận

Ngũ vị tiêu độc ẩm thanh nhiệt giải độc, tiêu tán đinh độc cho mụn nhọt thể nhiệt; nhọt nặng phải đi khám.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Wu Wei Xiao Du Yin: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Wu Wei Xiao Du Yin – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ