Phương Tễ

Hoàng liên giải độc thang

Phương tễ · Thanh nhiệt · 黃連解毒湯

Hoàng liên giải độc thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Hoàng liên giải độc thang tả hỏa giải độc ở cả ba tiêu bằng bốn vị đắng lạnh: Hoàng liên, Hoàng cầm, Hoàng bá, Chi tử; dùng cho hỏa độc thực nhiệt.[1][2]

Hoàng liên giải độc thang – Phương tễ · Thanh nhiệt
Hoàng liên giải độc thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Hoàng liên Quân 3 lạng 9 g
Hoàng cầm Thần — 6 g
Hoàng bá Tá — 6 g
Chi tử Tá — 9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Me & Qi ghi tỷ lệ 3 : 2 : 2 : 3; cột “thang tham khảo” theo [1], American Dragon ghi khoảng 6–12 g mỗi vị.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Hoàng liên giải độc thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Hoàng liên9 gTả tâm hỏa và hỏa ở trung tiêu
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hoàng cầm6 gThanh nhiệt thượng tiêu
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hoàng bá6 gThanh thấp nhiệt hạ tiêu
    Chi tử9 gThanh nhiệt tam tiêu, dẫn nhiệt ra đường tiểu

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tả hỏa giải độc, thanh nhiệt tam tiêu.[1][2]

Chủ trị: Hỏa độc thịnh ở tam tiêu: sốt cao, bứt rứt, mất ngủ, miệng họng khô, tiểu ít sẫm màu, chảy máu cam hoặc nôn ra máu do nhiệt, mụn nhọt; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch sác có lực.[1][2] Xem Tâm hỏa thượng viêm, Hỏa tà.

3. Phân tích phương

Hoàng liên là quân, tả tâm hỏa; Hoàng cầm là thần, thanh thượng tiêu; Hoàng bá thanh hạ tiêu và Chi tử thông thanh tam tiêu, dẫn nhiệt ra theo đường tiểu – hai vị là tá.[1]

Bốn vị đều đắng lạnh, sức thanh nhiệt rất mạnh, nên bài chỉ dành cho thực nhiệt rõ ở người thể trạng khỏe.[2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Bài phát triển: Chi tử kim hoa thang (thêm Đại hoàng khi táo bón).[1] Gia giảm: hoàng đản thêm Nhân trần, Đại hoàng; mụn nhọt thêm Kim ngân hoa, Liên kiều, Bồ công anh.[1]

5. Lưu ý an toàn

Không dùng lâu hoặc liều cao vì hại tỳ vị; tránh khi tỳ vị hư hàn, âm hư hỏa vượng, không có thực nhiệt thật.[1] American Dragon ghi chỉ dùng cho chứng thực ở người thể trạng khỏe, không dùng lâu vì hại âm.[2]

Kết luận

Hoàng liên giải độc thang tả hỏa giải độc tam tiêu bằng bốn vị đắng lạnh, Hoàng liên làm quân; chỉ dùng ngắn ngày cho thực nhiệt.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Huang Lian Jie Du Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Huang Lian Jie Du Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ