Phương Tễ

Bạch đầu ông thang

Phương tễ · Thanh nhiệt · 白頭翁湯

Bạch đầu ông thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Bạch đầu ông thang là bài chủ của “nhiệt lỵ”: Bạch đầu ông lương huyết giải độc, phối Hoàng liên, Hoàng bá, Tần bì.[1][2]

Bạch đầu ông thang – Phương tễ · Thanh nhiệt
Bạch đầu ông thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Lỵ ra máu, sốt, mất nước là bệnh cần khám ngay (lỵ trực khuẩn, lỵ amip… cần xét nghiệm và thuốc đặc hiệu). Bài không dùng khi có thai.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bạch đầu ông Quân — 15 g
Hoàng liên Thần — 6 g
Hoàng bá Thần — 12 g
Tần bì Tá — 12 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Bạch đầu ông thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bạch đầu ông15 gThanh nhiệt giải độc, lương huyết chỉ lỵ
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hoàng liên6 gThanh nhiệt táo thấp
    Hoàng bá12 gThanh thấp nhiệt hạ tiêu
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Tần bì12 gThanh nhiệt táo thấp, thu sáp chỉ lỵ

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh nhiệt giải độc, lương huyết chỉ lỵ.[1][2]

Chủ trị: Nhiệt độc lỵ: đi ngoài ra máu nhiều hơn mủ, đau bụng mót rặn, hậu môn nóng rát, khát muốn uống; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch huyền sác.[1][2] Xem Đại trường thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Bạch đầu ông là quân, lương huyết giải độc ở huyết phận; Hoàng liên, Hoàng bá là thần, thanh thấp nhiệt; Tần bì là tá, vừa thanh nhiệt vừa thu sáp chỉ lỵ.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: mót rặn nhiều thêm Mộc hương, Binh lang, Chỉ xác; máu mủ nhiều thêm Xích thược, Đơn bì, Địa du; có biểu chứng thêm Cát căn, Liên kiều, Kim ngân hoa; lỵ lâu huyết hư thêm A giao, Cam thảo (Bạch đầu ông gia cam thảo a giao thang).[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi tỳ vị dương hư, tiêu chảy hư hàn, khi có thai; không dùng lâu.[1] American Dragon ghi không dùng lâu, chống chỉ định khi tỳ vị dương hư.[2]

Kết luận

Bạch đầu ông thang thanh nhiệt giải độc, lương huyết chỉ lỵ cho nhiệt lỵ; không dùng khi có thai, lỵ ra máu cần khám ngay.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Bai Tou Weng Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 21/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Bai Tou Weng Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ