Bạch đầu ông thang: thành phần, công năng và phân tích
Bạch đầu ông thang là bài chủ của “nhiệt lỵ”: Bạch đầu ông lương huyết giải độc, phối Hoàng liên, Hoàng bá, Tần bì.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Bạch đầu ông | Quân | — | 15 g | |
| Hoàng liên | Thần | — | 6 g | |
| Hoàng bá | Thần | — | 12 g | |
| Tần bì | Tá | — | 12 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhBạch đầu ông15 gThanh nhiệt giải độc, lương huyết chỉ lỵ
- ThầnHỗ trợ vị quânHoàng liên6 gThanh nhiệt táo thấpHoàng bá12 gThanh thấp nhiệt hạ tiêu
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụTần bì12 gThanh nhiệt táo thấp, thu sáp chỉ lỵ
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Thanh nhiệt giải độc, lương huyết chỉ lỵ.[1][2]
Chủ trị: Nhiệt độc lỵ: đi ngoài ra máu nhiều hơn mủ, đau bụng mót rặn, hậu môn nóng rát, khát muốn uống; lưỡi đỏ rêu vàng, mạch huyền sác.[1][2] Xem Đại trường thấp nhiệt.
3. Phân tích phương
Bạch đầu ông là quân, lương huyết giải độc ở huyết phận; Hoàng liên, Hoàng bá là thần, thanh thấp nhiệt; Tần bì là tá, vừa thanh nhiệt vừa thu sáp chỉ lỵ.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: mót rặn nhiều thêm Mộc hương, Binh lang, Chỉ xác; máu mủ nhiều thêm Xích thược, Đơn bì, Địa du; có biểu chứng thêm Cát căn, Liên kiều, Kim ngân hoa; lỵ lâu huyết hư thêm A giao, Cam thảo (Bạch đầu ông gia cam thảo a giao thang).[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi tỳ vị dương hư, tiêu chảy hư hàn, khi có thai; không dùng lâu.[1] American Dragon ghi không dùng lâu, chống chỉ định khi tỳ vị dương hư.[2]
Kết luận
Bạch đầu ông thang thanh nhiệt giải độc, lương huyết chỉ lỵ cho nhiệt lỵ; không dùng khi có thai, lỵ ra máu cần khám ngay.[1][2]