Bạch hổ thang: thành phần, công năng và phân tích
Bạch hổ thang là bài chủ thanh nhiệt ở khí phận và kinh Dương minh: Thạch cao, Tri mẫu, Chích cam thảo, Ngạnh mễ trị sốt cao, mồ hôi nhiều, khát nhiều, mạch hồng đại.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Thạch cao (sống) | Quân | — | 30–60 g | Đập nhỏ, sắc trước |
| Tri mẫu | Thần | — | 9–18 g | |
| Chích cam thảo | Tá | — | 3–6 g | |
| Ngạnh mễ (gạo tẻ) | Sứ | — | 6–15 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi Thạch cao 15–120 g.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhThạch cao (sống)30–60 gThanh nhiệt tả hỏa ở khí phận
- ThầnHỗ trợ vị quânTri mẫu9–18 gThanh nhiệt, tư âm
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụChích cam thảo3–6 gÍch vị, điều hòa
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịNgạnh mễ (gạo tẻ)6–15 gBảo vệ vị khí
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Thanh nhiệt sinh tân (thanh nhiệt khí phận, tả vị hỏa).[1][2]
Chủ trị: Nhiệt ở khí phận, kinh Dương minh: sốt cao không sợ lạnh, mồ hôi nhiều mà không hạ sốt, khát nhiều, mặt đỏ, bứt rứt, mạch hồng đại có lực.[1][2] Xem Vị nhiệt, Vệ khí dinh huyết biện chứng.
3. Phân tích phương
Thạch cao cay ngọt rất lạnh là quân, thanh nhiệt ở khí phận; Tri mẫu là thần, vừa thanh nhiệt vừa tư âm, giúp Thạch cao mà không hại tân dịch.[1] Chích cam thảo và Ngạnh mễ bảo vệ vị khí trước hai vị rất lạnh.[1]
Bài thuộc thanh pháp trong hòa, ôn, thanh.
4. Gia giảm và bài phát triển
Các bài phát triển: Bạch hổ gia nhân sâm thang (khí và tân dịch tổn thương), Bạch hổ gia thương truật thang (thấp nhiệt), Bạch hổ gia quế chi thang (nhiệt tý đau khớp).[1]
5. Lưu ý an toàn
Chống chỉ định khi sốt do tỳ vị âm hư (tự ra mồ hôi, rất mệt, mạch phù hư), chân hàn giả nhiệt, chứng Dương minh phủ thực; thận trọng khi không khát, không mồ hôi, mạch tế hoặc trầm.[2]
Kết luận
Bạch hổ thang thanh nhiệt khí phận cho chứng sốt cao, mồ hôi nhiều, khát nhiều, mạch hồng đại; Thạch cao làm quân, Tri mẫu làm thần.[1][2]