Phương Tễ

Quế chi thang

Phương tễ · Giải biểu · 桂枝湯

Quế chi thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Quế chi thang giải cơ biểu, điều hòa dinh vệ: năm vị Quế chi, Bạch thược, Sinh khương, Đại táo, Chích cam thảo trị phong hàn biểu hư, sốt nhẹ, sợ gió, tự ra mồ hôi.[1][2]

Quế chi thang – Phương tễ · Giải biểu
Quế chi thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Quế chi Quân — 9 g
Bạch thược Thần — 9 g Lượng bằng Quế chi
Sinh khương Tá — 9 g
Đại táo Tá — 3–4 quả
Chích cam thảo Sứ — 6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Quế chi thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Quế chi9 gGiải cơ biểu, ôn thông vệ dương
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạch thược9 gLiễm âm, giữ dinh, tránh ra mồ hôi quá
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Sinh khương9 gGiúp phát tán, chỉ nôn
    Đại táo3–4 quảBổ tỳ vị, sinh tân
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo6 gĐiều hòa, hợp Quế chi hóa dương, hợp Bạch thược hóa âm

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Giải cơ phát biểu, điều hòa dinh vệ.[1][2]

Chủ trị: Phong hàn biểu hư (Thái dương trúng phong): sốt nhẹ, sợ gió, tự ra mồ hôi, đau đầu, cứng gáy, ngạt mũi, nôn khan, mạch phù hoãn hoặc nhược.[1][2]

3. Phân tích phương

Quế chi là quân, giải cơ biểu và ôn vệ dương; Bạch thược là thần, chua liễm, giữ dinh âm. Hai vị lượng bằng nhau, một tán một liễm, nên điều hòa được dinh và vệ.[1] Sinh khương, Đại táo là tá, hỗ trợ tỳ vị; Chích cam thảo là sứ, hợp với Quế chi thì hóa dương, hợp với Bạch thược thì hóa âm.[1]

So với Ma hoàng thang (biểu thực, không mồ hôi), Quế chi thang dùng cho biểu hư có mồ hôi.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Các bài phát triển: Quế chi gia cát căn thang (cứng gáy), Quế chi gia hậu phác hạnh tử thang (ho suyễn), Quế chi gia phụ tử thang (dương hư sau khi ra mồ hôi quá), Tiểu kiến trung thang (gấp đôi Bạch thược, thêm Di đường, trị đau bụng do lý hàn).[1]

5. Lưu ý an toàn

Không dùng cho biểu thực không mồ hôi, mạch khẩn.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi biểu hàn kèm lý nhiệt, người hay uống rượu, và thận trọng khi trời nóng.[2]

Kết luận

Quế chi thang giải cơ biểu, điều hòa dinh vệ cho phong hàn biểu hư có mồ hôi; Quế chi (quân) và Bạch thược (thần) lượng bằng nhau là cốt lõi của bài.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Gui Zhi Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Gui Zhi Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ