Phương Tễ

Ngân kiều tán

Phương tễ · Giải biểu · 銀翹散

Ngân kiều tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ngân kiều tán là bài cay mát giải biểu tiêu biểu của học phái ôn bệnh: Kim ngân hoa, Liên kiều làm quân, phối tám vị khác để sơ tán phong nhiệt, thanh nhiệt giải độc.[1][2]

Ngân kiều tán – Phương tễ · Giải biểu
Ngân kiều tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Kim ngân hoa Quân — 9–15 g
Liên kiều Quân — 9–15 g
Bạc hà Thần — 3–6 g Cho vào sau
Ngưu bàng tử Thần — 6–9 g
Kinh giới Thần — 3–6 g
Đạm đậu xị Thần — 3–6 g
Cát cánh Tá — 3–6 g
Đạm trúc diệp Tá — 3–6 g
Lô căn Tá — 15–30 g
Cam thảo (sống) Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương tán bột, mỗi lần khoảng 18 g sắc với nước Lô căn tươi.[1] Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi Kim ngân hoa, Liên kiều 9–30 g.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ngân kiều tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Kim ngân hoa9–15 gThanh nhiệt giải độc, sơ tán phong nhiệt
    Liên kiều9–15 gThanh nhiệt giải độc
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạc hà3–6 gSơ tán phong nhiệt, lợi họng
    Ngưu bàng tử6–9 gSơ phong nhiệt, lợi họng
    Kinh giới3–6 gGiải biểu (vị hơi ấm hỗ trợ)
    Đạm đậu xị3–6 gGiải biểu
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Cát cánh3–6 gTuyên phế, chỉ khái
    Đạm trúc diệp3–6 gThanh nhiệt, sinh tân
    Lô căn15–30 gThanh phế nhiệt, sinh tân
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo (sống)3–6 gĐiều hòa, lợi họng

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tân lương thấu biểu, thanh nhiệt giải độc.[1][2]

Chủ trị: Phong nhiệt ở vệ phận (ôn bệnh giai đoạn đầu): sốt nhiều hơn sợ lạnh, họng đỏ đau, đau đầu, khát, ho, ít hoặc không mồ hôi, đầu lưỡi đỏ, mạch phù sác.[1][2] Xem Phong nhiệt phạm Phế, Vệ khí dinh huyết biện chứng.

3. Phân tích phương

Kim ngân hoa và Liên kiều là quân, thanh nhiệt giải độc. Bạc hà, Ngưu bàng tử cay mát sơ phong nhiệt; Kinh giới, Đạm đậu xị tuy hơi ấm nhưng giúp mở biểu – bốn vị là thần.[1] Cát cánh, Đạm trúc diệp, Lô căn là tá, tuyên phế, sinh tân; Cam thảo là sứ.[1]

Me & Qi gọi đây là bài “cay mát cân bằng”, mạnh hơn Tang cúc ẩm (cay mát nhẹ) và nhẹ hơn Bạch hổ thang (cay mát nặng).[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Gia giảm theo Me & Qi: khát nhiều thêm Thiên hoa phấn; họng sưng đau nặng thêm Mã bột, Huyền sâm; chảy máu cam bỏ Kinh giới, Đạm đậu xị, thêm Bạch mao căn, Trắc bá diệp, Chi tử; ho thêm Hạnh nhân.[1]

5. Lưu ý an toàn

Chống chỉ định khi cảm phong hàn; cần gia giảm nhiều nếu là thấp nhiệt.[2]

Kết luận

Ngân kiều tán là bài cay mát giải biểu cho phong nhiệt ở vệ phận, Kim ngân hoa và Liên kiều làm quân; không dùng cho cảm phong hàn.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Yin Qiao San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Yin Qiao San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ