Phương Tễ

Ma hoàng thang

Phương tễ · Giải biểu · 麻黃湯

Ma hoàng thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ma hoàng thang là bài phát hãn giải biểu mạnh nhất nhóm giải biểu: bốn vị Ma hoàng, Quế chi, Hạnh nhân, Chích cam thảo trị phong hàn biểu thực, sợ lạnh nhiều, không có mồ hôi.[1][2]

Ma hoàng thang – Phương tễ · Giải biểu
Ma hoàng thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Ma hoàng có thể gây hại tim mạch. Ma hoàng (ephedra) là chất kích thích, đã liên quan đến tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, co giật, có ca tử vong; không dùng khi tăng huyết áp, bệnh tim, glôcôm, phì đại tuyến tiền liệt, cường giáp, có thai, và không dùng cùng thuốc ức chế MAO.[3] Chỉ dùng ngắn ngày theo chỉ định của thầy thuốc.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Ma hoàng lưu ý tim mạch Quân 3 lạng 6–9 g
Quế chi Thần — 4–6 g
Hạnh nhân Tá — 6–9 g
Chích cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “nguyên phương” chỉ ghi khi nguồn có lượng gốc; cột “thang tham khảo” theo [1]. American Dragon ghi khoảng liều khác (Ma hoàng 5–9 g).[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ma hoàng thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Ma hoàng6–9 gPhát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Quế chi4–6 gGiúp Ma hoàng phát hãn, ôn kinh chỉ thống
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hạnh nhân6–9 gGiáng phế khí, chỉ khái bình suyễn
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo3–6 gĐiều hòa, tránh ra mồ hôi quá mức

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Phát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn.[1][2]

Chủ trị: Phong hàn biểu thực (Thái dương thương hàn): sợ lạnh nhiều hơn sốt, không có mồ hôi, đau đầu, đau mình mẩy, khó thở hoặc tức ngực, rêu trắng mỏng, mạch phù khẩn.[1][2] Xem Phong hàn phạm Phế.

3. Phân tích phương

Ma hoàng lưu ý tim mạch là quân, mở tấu lý cho ra mồ hôi và tuyên phế khí; Quế chi là thần, giúp phát hãn và ôn kinh, giảm đau mình.[1] Hạnh nhân là tá, giáng phế khí: một thăng (Ma hoàng) một giáng (Hạnh nhân) để bình suyễn. Chích cam thảo là sứ, điều hòa và kìm bớt sức phát tán.[1]

Bài thuộc hãn pháp, chỉ dùng cho biểu thực không mồ hôi; biểu hư có mồ hôi thì dùng Quế chi thang.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Từ Ma hoàng thang phát triển: Đại thanh long thang (tăng Ma hoàng, thêm Thạch cao, Sinh khương, Đại táo khi có lý nhiệt), Ma hạnh thạch cam thang (Thạch cao thay Quế chi), Ma hoàng gia truật thang (thêm Bạch truật).[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi không dùng khi biểu hư ra mồ hôi, chảy máu cam, mất máu kéo dài, tiểu khó mạn tính, thể hay ra mồ hôi; thận trọng ở người cao tuổi, thể trạng yếu, tăng huyết áp, bệnh tim mạch.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi phong nhiệt, âm hư chảy máu, mạch yếu, cơ thể suy nhược, và chỉ dùng ngắn ngày.[2]

Kết luận

Ma hoàng thang là bài phát hãn giải biểu cho phong hàn biểu thực không mồ hôi, gồm Ma hoàng (quân), Quế chi (thần), Hạnh nhân (tá), Chích cam thảo (sứ).[1] Ma hoàng có nguy cơ tim mạch, chỉ dùng ngắn ngày theo chỉ định.[3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Ma Huang Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Ma Huang Tang – Chinese Herbs
  3. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Ephedra (About Herbs, cập nhật 23/5/2025)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ