Phương Tễ

Ma hạnh thạch cam thang

Phương tễ · Giải biểu · 麻杏石甘湯

Ma hạnh thạch cam thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ma hạnh thạch cam thang là Ma hoàng thang bỏ Quế chi, thêm Thạch cao: cay mát tuyên phế, thanh nhiệt bình suyễn cho chứng phế nhiệt ho suyễn có sốt.[1][2]

Ma hạnh thạch cam thang – Phương tễ · Giải biểu
Ma hạnh thạch cam thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Ma hoàng có thể gây hại tim mạch. Không dùng khi tăng huyết áp, bệnh tim, cường giáp, có thai, đang dùng thuốc ức chế MAO.[3] Trẻ nhỏ khó thở, cánh mũi phập phồng, tím tái là cấp cứu – đưa đi viện ngay.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Ma hoàng lưu ý tim mạch Quân — 6–9 g
Thạch cao (sống) Thần — 18–30 g Sắc trước
Hạnh nhân Tá — 6–9 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ma hạnh thạch cam thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Ma hoàng6–9 gTuyên phế bình suyễn
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thạch cao (sống)18–30 gThanh phế nhiệt
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Hạnh nhân6–9 gGiáng phế khí, chỉ khái
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tân lương tuyên phế, thanh nhiệt bình suyễn.[1][2]

Chủ trị: Phế nhiệt (phong nhiệt hoặc phong hàn đã hóa nhiệt): sốt kéo dài, có thể có mồ hôi, ho suyễn thở gấp, cánh mũi phập phồng, đờm vàng, khát, đau họng; rêu vàng, mạch hoạt sác.[1][2] Xem Phong nhiệt phạm Phế, Đàm nhiệt ủng Phế.

3. Phân tích phương

Ma hoàng lưu ý tim mạch là quân, tuyên phế bình suyễn; Thạch cao là thần, lượng lớn gấp nhiều lần Ma hoàng nên cả bài thành cay mát – Ma hoàng chỉ còn tác dụng tuyên phế chứ không phát hãn mạnh.[1][2] Hạnh nhân giáng phế khí, Cam thảo điều hòa.[1]

American Dragon ghi Thạch cao gấp 5 lần Ma hoàng khi suyễn có mồ hôi, gấp 3 lần khi không mồ hôi.[2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: phế nhiệt nặng thêm Tang bạch bì, Hoàng cầm, Tri mẫu, tăng Thạch cao; đờm vàng đặc thêm Qua lâu, Chiết bối mẫu, Cát cánh; táo bón thêm Đại hoàng.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi phong hàn chưa hóa nhiệt (đờm trắng loãng, không khát), thận không nạp khí, tăng huyết áp hoặc loạn nhịp chưa kiểm soát, mồ hôi nhiều thoát khí, âm hư; thận trọng ở người già yếu, mất ngủ, cường giáp; Hạnh nhân có amygdalin, cần dùng liều cẩn thận ở trẻ em.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi suyễn do phong hàn, chính khí hư, trẻ em và người già suy yếu.[2]

Kết luận

Ma hạnh thạch cam thang tuyên phế thanh nhiệt bình suyễn cho phế nhiệt ho suyễn; Thạch cao lượng lớn biến bài thành cay mát. Ma hoàng cần thận trọng tim mạch.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Ma Xing Shi Gan Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 22/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Ma Xing Shi Gan Tang – Chinese Herbs
  3. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Ephedra (About Herbs, cập nhật 23/5/2025)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ