Cửu vị khương hoạt thang: thành phần, công năng và phân tích
Cửu vị khương hoạt thang – chín vị, Khương hoạt làm quân – trị phong hàn thấp ở biểu kèm lý có nhiệt nhẹ; Me & Qi ghi bài được đặt ra để thay Ma hoàng thang.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Khương hoạt | Quân | — | 6–9 g | |
| Phòng phong | Thần | — | 6–9 g | |
| Thương truật | Thần | — | 6–9 g | |
| Xuyên khung | Tá | — | 3–6 g | |
| Bạch chỉ | Tá | — | 3–6 g | |
| Tế tân lưu ý thận | Tá | — | 1–3 g | Xem cảnh báo |
| Hoàng cầm | Tá | — | 3–6 g | |
| Sinh địa | Tá | — | 3–6 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhKhương hoạt6–9 gTán phong hàn thấp ở biểu
- ThầnHỗ trợ vị quânPhòng phong6–9 gKhu phong thắng thấpThương truật6–9 gTáo thấp
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụXuyên khung3–6 gHành huyết chỉ đau đầuBạch chỉ3–6 gTán phong chỉ thốngTế tân1–3 gTán hàn chỉ thốngHoàng cầm3–6 gThanh lý nhiệtSinh địa3–6 gThanh nhiệt, phòng hao âm
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Phát hãn khu thấp, kiêm thanh lý nhiệt.[1][2]
Chủ trị: Ngoại cảm phong hàn thấp, lý có nhiệt: sợ lạnh, sốt, không mồ hôi, đầu nặng đau, gáy cứng, mình mẩy chân tay nặng mỏi đau, miệng hơi đắng, hơi khát; rêu trắng mỏng, mạch phù.[1][2] Xem Phong hàn phạm Phế, Thấp tà.
3. Phân tích phương
Khương hoạt là quân, tán phong hàn thấp; Phòng phong, Thương truật khu phong táo thấp – thần.[1] Xuyên khung, Bạch chỉ, Tế tân lưu ý thận tán hàn chỉ đau; Hoàng cầm, Sinh địa thanh lý nhiệt và phòng các vị cay ấm làm hao âm; Cam thảo điều hòa.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: đau lưng và nửa người dưới thêm Độc hoạt; đầy tức ngực thêm Hậu phác; thực tích thêm Sơn tra; buồn nôn thêm Sinh khương, bỏ Hoàng cầm; khó ra mồ hôi thêm Tô diệp.[1]
5. Lưu ý an toàn
Attilio D’Alberto ghi không dùng khi thuần biểu hàn không có lý nhiệt, khi âm hư; Tế tân chỉ dùng liều thấp, tránh khi suy thận; chỉ dùng ngắn ngày.[2] Me & Qi dặn ra mồ hôi, triệu chứng giảm thì ngừng.[1] Không tự dùng khi có thai.
Kết luận
Cửu vị khương hoạt thang phát hãn khu thấp, kiêm thanh lý nhiệt cho cảm phong hàn thấp; có Tế tân, chỉ dùng ngắn ngày.[1][2][3]
Tài liệu tham khảo
- Me & Qi. Jiu Wei Qiang Huo Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
- D’Alberto A. Jiu Wei Qiang Huo Tang – Chinese herbal medicine formulas (attiliodalberto.com, truy cập 13/11/2026)
- U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)