Phương Tễ

Cửu vị khương hoạt thang

Phương tễ · Giải biểu · 九味羌活湯

Cửu vị khương hoạt thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Cửu vị khương hoạt thang – chín vị, Khương hoạt làm quân – trị phong hàn thấp ở biểu kèm lý có nhiệt nhẹ; Me & Qi ghi bài được đặt ra để thay Ma hoàng thang.[1][2]

Cửu vị khương hoạt thang – Phương tễ · Giải biểu
Cửu vị khương hoạt thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Bài có Tế tân. Một số loài Asarum (Tế tân) nằm trong cảnh báo nhập khẩu của FDA vì có thể chứa acid aristolochic – chất gây ung thư, hại thận.[3] Chỉ dùng dược liệu đúng loài, có kiểm nghiệm, liều nhỏ theo đơn. Chỉ dùng ngắn ngày, ra mồ hôi là dừng.[1][2]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Khương hoạt Quân — 6–9 g
Phòng phong Thần — 6–9 g
Thương truật Thần — 6–9 g
Xuyên khung Tá — 3–6 g
Bạch chỉ Tá — 3–6 g
Tế tân lưu ý thận Tá — 1–3 g Xem cảnh báo
Hoàng cầm Tá — 3–6 g
Sinh địa Tá — 3–6 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Cửu vị khương hoạt thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Khương hoạt6–9 gTán phong hàn thấp ở biểu
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Phòng phong6–9 gKhu phong thắng thấp
    Thương truật6–9 gTáo thấp
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Xuyên khung3–6 gHành huyết chỉ đau đầu
    Bạch chỉ3–6 gTán phong chỉ thống
    Tế tân1–3 gTán hàn chỉ thống
    Hoàng cầm3–6 gThanh lý nhiệt
    Sinh địa3–6 gThanh nhiệt, phòng hao âm
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Phát hãn khu thấp, kiêm thanh lý nhiệt.[1][2]

Chủ trị: Ngoại cảm phong hàn thấp, lý có nhiệt: sợ lạnh, sốt, không mồ hôi, đầu nặng đau, gáy cứng, mình mẩy chân tay nặng mỏi đau, miệng hơi đắng, hơi khát; rêu trắng mỏng, mạch phù.[1][2] Xem Phong hàn phạm Phế, Thấp tà.

3. Phân tích phương

Khương hoạt là quân, tán phong hàn thấp; Phòng phong, Thương truật khu phong táo thấp – thần.[1] Xuyên khung, Bạch chỉ, Tế tân lưu ý thận tán hàn chỉ đau; Hoàng cầm, Sinh địa thanh lý nhiệt và phòng các vị cay ấm làm hao âm; Cam thảo điều hòa.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: đau lưng và nửa người dưới thêm Độc hoạt; đầy tức ngực thêm Hậu phác; thực tích thêm Sơn tra; buồn nôn thêm Sinh khương, bỏ Hoàng cầm; khó ra mồ hôi thêm Tô diệp.[1]

5. Lưu ý an toàn

Attilio D’Alberto ghi không dùng khi thuần biểu hàn không có lý nhiệt, khi âm hư; Tế tân chỉ dùng liều thấp, tránh khi suy thận; chỉ dùng ngắn ngày.[2] Me & Qi dặn ra mồ hôi, triệu chứng giảm thì ngừng.[1] Không tự dùng khi có thai.

Kết luận

Cửu vị khương hoạt thang phát hãn khu thấp, kiêm thanh lý nhiệt cho cảm phong hàn thấp; có Tế tân, chỉ dùng ngắn ngày.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Jiu Wei Qiang Huo Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. D’Alberto A. Jiu Wei Qiang Huo Tang – Chinese herbal medicine formulas (attiliodalberto.com, truy cập 13/11/2026)
  3. U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ