Đại thanh long thang: thành phần, công năng và phân tích
Đại thanh long thang là Ma hoàng thang tăng gấp đôi Ma hoàng, thêm Thạch cao, Sinh khương, Đại táo: trị ngoài hàn bó mà trong đã uất nhiệt.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Ma hoàng lưu ý tim mạch | Quân | — | 12–18 g | Xem cảnh báo |
| Thạch cao | Thần | — | 18–30 g | |
| Quế chi | Tá | — | 6 g | |
| Hạnh nhân | Tá | — | 6–9 g | |
| Sinh khương | Tá | — | 9 g | |
| Đại táo | Tá | — | 3–4 quả | |
| Chích cam thảo | Sứ | — | 6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhMa hoàng12–18 gPhát hãn giải biểu
- ThầnHỗ trợ vị quânThạch cao18–30 gThanh lý nhiệt, trừ phiền
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụQuế chi6 gGiải biểuHạnh nhân6–9 gTuyên phếSinh khương9 gTán hànĐại táo3–4 quảĐiều hòa
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịChích cam thảo6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Phát hãn giải biểu, thanh nhiệt trừ phiền.[1][2]
Chủ trị: Ngoại cảm phong hàn, lý có uất nhiệt: sợ lạnh nhiều, sốt cao, không mồ hôi, đau mình, bứt rứt, có thể ho suyễn; mạch phù khẩn.[1][2] Kim quỹ còn dùng cho “dật ẩm” – phù thũng, mình nặng, không mồ hôi.[1] Xem Phong hàn phạm Phế.
3. Phân tích phương
Ma hoàng lưu ý tim mạch lượng lớn là quân, phát hãn mạnh; Thạch cao là thần, thanh nhiệt trừ phiền và kìm bớt tính ôn của Ma hoàng.[1] Quế chi, Hạnh nhân giúp giải biểu tuyên phế; Sinh khương, Đại táo, Cam thảo điều hòa.[1][2] So với Ma hoàng thang: thêm “bứt rứt” là dấu hiệu lý nhiệt.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: lý nhiệt nhiều khát nước tăng Thạch cao, thêm Thiên hoa phấn; họng sưng đau thêm Kim ngân hoa, Liên kiều, Ngưu bàng tử; phù nhiều thêm Phục linh, Trạch tả; biểu hàn nhẹ giảm Ma hoàng.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi mạch vi nhược, tự ra mồ hôi, sợ gió; khi thiếu âm dương hư; âm huyết hư có nhiệt; bệnh tim nặng hoặc đang dùng digoxin; không dùng khi có thai, rất thận trọng khi cho con bú, người yếu, trẻ nhỏ.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi thiếu âm chứng, dương hư, âm huyết hư, vệ khí hư, ra mồ hôi mà càng bứt rứt.[2] Sốt cao, khó thở, lơ mơ cần đi khám ngay.
Kết luận
Đại thanh long thang phát hãn giải biểu, thanh nhiệt trừ phiền cho ngoại hàn nội nhiệt; phát hãn rất mạnh – ra mồ hôi là dừng.[1][2][3]