Phương Tễ

Đại thanh long thang

Phương tễ · Giải biểu · 大青龍湯

Đại thanh long thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Đại thanh long thang là Ma hoàng thang tăng gấp đôi Ma hoàng, thêm Thạch cao, Sinh khương, Đại táo: trị ngoài hàn bó mà trong đã uất nhiệt.[1][2]

Đại thanh long thang – Phương tễ · Giải biểu
Đại thanh long thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Ma hoàng có thể gây hại tim mạch. Ma hoàng (ephedra) là chất kích thích, đã liên quan đến tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, co giật, có ca tử vong; không dùng khi tăng huyết áp, bệnh tim, glôcôm, phì đại tuyến tiền liệt, cường giáp, có thai, và không dùng cùng thuốc ức chế MAO.[3] Chỉ dùng ngắn ngày theo chỉ định của thầy thuốc. American Dragon ghi đây là một trong những bài phát hãn mạnh nhất; uống từng ít, ra mồ hôi là dừng.[2] Ra mồ hôi quá nhiều có thể gây vong dương.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Ma hoàng lưu ý tim mạch Quân — 12–18 g Xem cảnh báo
Thạch cao Thần — 18–30 g
Quế chi Tá — 6 g
Hạnh nhân Tá — 6–9 g
Sinh khương Tá — 9 g
Đại táo Tá — 3–4 quả
Chích cam thảo Sứ — 6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Đại thanh long thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Ma hoàng12–18 gPhát hãn giải biểu
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thạch cao18–30 gThanh lý nhiệt, trừ phiền
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Quế chi6 gGiải biểu
    Hạnh nhân6–9 gTuyên phế
    Sinh khương9 gTán hàn
    Đại táo3–4 quảĐiều hòa
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Phát hãn giải biểu, thanh nhiệt trừ phiền.[1][2]

Chủ trị: Ngoại cảm phong hàn, lý có uất nhiệt: sợ lạnh nhiều, sốt cao, không mồ hôi, đau mình, bứt rứt, có thể ho suyễn; mạch phù khẩn.[1][2] Kim quỹ còn dùng cho “dật ẩm” – phù thũng, mình nặng, không mồ hôi.[1] Xem Phong hàn phạm Phế.

3. Phân tích phương

Ma hoàng lưu ý tim mạch lượng lớn là quân, phát hãn mạnh; Thạch cao là thần, thanh nhiệt trừ phiền và kìm bớt tính ôn của Ma hoàng.[1] Quế chi, Hạnh nhân giúp giải biểu tuyên phế; Sinh khương, Đại táo, Cam thảo điều hòa.[1][2] So với Ma hoàng thang: thêm “bứt rứt” là dấu hiệu lý nhiệt.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: lý nhiệt nhiều khát nước tăng Thạch cao, thêm Thiên hoa phấn; họng sưng đau thêm Kim ngân hoa, Liên kiều, Ngưu bàng tử; phù nhiều thêm Phục linh, Trạch tả; biểu hàn nhẹ giảm Ma hoàng.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi mạch vi nhược, tự ra mồ hôi, sợ gió; khi thiếu âm dương hư; âm huyết hư có nhiệt; bệnh tim nặng hoặc đang dùng digoxin; không dùng khi có thai, rất thận trọng khi cho con bú, người yếu, trẻ nhỏ.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi thiếu âm chứng, dương hư, âm huyết hư, vệ khí hư, ra mồ hôi mà càng bứt rứt.[2] Sốt cao, khó thở, lơ mơ cần đi khám ngay.

Kết luận

Đại thanh long thang phát hãn giải biểu, thanh nhiệt trừ phiền cho ngoại hàn nội nhiệt; phát hãn rất mạnh – ra mồ hôi là dừng.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Da Qing Long Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Da Qing Long Tang – Chinese Herbs
  3. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Ephedra (About Herbs, cập nhật 23/5/2025)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ