Phương Tễ

Tiểu thanh long thang

Phương tễ · Giải biểu · 小青龍湯

Tiểu thanh long thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tiểu thanh long thang vừa giải biểu tán hàn vừa ôn phế hóa ẩm: Ma hoàng, Quế chi làm quân, Can khương, Tế tân làm thần, dùng khi phong hàn bên ngoài kèm thủy ẩm đình ở phế.[1][2]

Tiểu thanh long thang – Phương tễ · Giải biểu
Tiểu thanh long thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Bài có Ma hoàng và Tế tân. Ma hoàng có thể gây tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ; không dùng khi tăng huyết áp, bệnh tim, cường giáp, có thai.[3] Một số loài Asarum (Tế tân) nằm trong cảnh báo nhập khẩu của FDA vì có thể chứa acid aristolochic.[4] Chỉ dùng ngắn ngày theo đơn, dược liệu có nguồn gốc rõ ràng.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Ma hoàng lưu ý tim mạch Quân — 6–9 g
Quế chi Quân — 6–9 g
Can khương Thần — 3–6 g
Tế tân lưu ý thận Thần — 3–6 g Xem cảnh báo
Ngũ vị tử Tá — 3–6 g
Bạch thược Tá — 9–12 g
Bán hạ (chế) Tá — 9–12 g
Chích cam thảo Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tiểu thanh long thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Ma hoàng6–9 gPhát hãn giải biểu, tuyên phế bình suyễn
    Quế chi6–9 gGiải biểu, ôn dương hóa khí
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Can khương3–6 gÔn phế hóa ẩm
    Tế tân3–6 gÔn phế hóa ẩm, tán hàn
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Ngũ vị tử3–6 gLiễm phế khí, tránh tán quá mức
    Bạch thược9–12 gLiễm âm, hòa dinh
    Bán hạ (chế)9–12 gTáo thấp hóa đàm, giáng nghịch
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo3–6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Giải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm, giáng khí bình suyễn.[1][2]

Chủ trị: Ngoại cảm phong hàn, thủy ẩm đình ở phế: sợ lạnh, sốt, không mồ hôi, ho đờm loãng trắng nhiều có bọt, thở khò khè nặng hơn khi nằm, ngạt mũi chảy nước trong, có thể phù mặt; rêu trắng trơn, mạch phù khẩn.[1][2] Xem Phong hàn phạm Phế, Đàm ẩm.

3. Phân tích phương

Ma hoàng lưu ý tim mạch, Quế chi là quân, phát hãn giải biểu; Can khương, Tế tân lưu ý thận là thần, ôn phế hóa ẩm bên trong.[1] Ngũ vị tử chua thu, Bạch thược liễm âm – hai vị tá này kìm bớt sức tán của bốn vị cay ấm; Bán hạ hóa đàm giáng nghịch. Chích cam thảo là sứ.[1]

Phối “tán” (Ma hoàng, Tế tân) với “thu” (Ngũ vị tử) là điểm đặc sắc của bài; phát triển từ Ma hoàng thang.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: suyễn nhiều thêm Hạnh nhân, bỏ Ma hoàng; khát bỏ Bán hạ, thêm Thiên hoa phấn; tiểu khó bỏ Ma hoàng, thêm Phục linh; bứt rứt có nhiệt thêm Thạch cao (Tiểu thanh long gia thạch cao thang trong Kim quỹ yếu lược).[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi: không dùng lâu; không dùng cho nhiệt chứng, ho ra máu, ho do âm hư, miệng họng khô đờm vàng đặc; thận trọng khi tăng huyết áp.[2] Me & Qi ghi tránh khi ho khan âm hư, đờm nhiệt, ra mồ hôi nhiều.[1] Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Tiểu thanh long thang giải biểu tán hàn, ôn phế hóa ẩm cho phong hàn kèm thủy ẩm ở phế; Ma hoàng và Tế tân cần dùng ngắn ngày, đúng loài, theo đơn.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Xiao Qing Long Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Xiao Qing Long Tang – Chinese Herbs
  3. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Ephedra (About Herbs, cập nhật 23/5/2025)
  4. U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ