Tang cúc ẩm: thành phần, công năng và phân tích
Tang cúc ẩm là bài cay mát nhẹ: Tang diệp, Cúc hoa làm quân, sơ phong thanh nhiệt, tuyên phế chỉ khái, dùng khi phong nhiệt mới phạm Phế, ho là triệu chứng chính.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Tang diệp | Quân | — | 7,5 g | |
| Cúc hoa | Quân | — | 3 g | |
| Bạc hà | Thần | — | 2,5 g | |
| Hạnh nhân | Thần | — | 6 g | |
| Cát cánh | Thần | — | 6 g | |
| Liên kiều | Tá | — | 5 g | |
| Lô căn | Tá | — | 6 g | |
| Cam thảo (sống) | Sứ | — | 2,5 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi khoảng liều cao hơn cho mọi vị (ví dụ Tang diệp 6–12 g).[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhTang diệp7,5 gSơ phong thanh nhiệt, thanh phếCúc hoa3 gSơ phong thanh nhiệt
- ThầnHỗ trợ vị quânBạc hà2,5 gSơ tán phong nhiệtHạnh nhân6 gGiáng phế khí, chỉ kháiCát cánh6 gTuyên phế khí, chỉ khái
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụLiên kiều5 gThanh nhiệtLô căn6 gThanh nhiệt, sinh tân
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo (sống)2,5 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Sơ phong thanh nhiệt, tuyên phế chỉ khái.[1][2]
Chủ trị: Phong nhiệt mới phạm Phế: ho là chính, sốt nhẹ, hơi khát, họng hơi đau, mắt đỏ, rêu trắng mỏng hoặc hơi vàng, mạch phù sác.[1][2] Xem Phong nhiệt phạm Phế.
3. Phân tích phương
Tang diệp và Cúc hoa là quân, nhẹ nhàng sơ tán phong nhiệt ở thượng tiêu; Bạc hà giúp sơ phong, Hạnh nhân giáng và Cát cánh thăng phế khí – ba vị là thần.[1] Liên kiều, Lô căn là tá, thanh nhiệt sinh tân; Cam thảo là sứ.[1]
Cúc hoa trong bài là hoa cúc trắng/cúc vàng dùng làm thuốc (Chrysanthemum morifolium), khác vị Cúc hoa vàng trong kho dược liệu.
4. Gia giảm và bài phát triển
Gia giảm theo Me & Qi: nhiệt ở khí phận thở thô thêm Thạch cao, Tri mẫu; phế nhiệt ho nhiều thêm Hoàng cầm; khát thêm Thiên hoa phấn; đờm vàng đặc thêm Qua lâu, Chiết bối mẫu.[1]
5. Lưu ý an toàn
Chống chỉ định khi cảm phong hàn.[2]
Kết luận
Tang cúc ẩm là bài cay mát nhẹ cho phong nhiệt mới phạm Phế với ho là chính, Tang diệp và Cúc hoa làm quân; nhẹ hơn Ngân kiều tán.[1][2]