Phương Tễ

Sài cát giải cơ thang

Phương tễ · Giải biểu · 柴葛解肌湯

Sài cát giải cơ thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Sài cát giải cơ thang của Đào Hoa trị giai đoạn phong hàn chưa giải hết mà đã hóa nhiệt – cùng lúc ở ba kinh dương.[1][2]

Sài cát giải cơ thang – Phương tễ · Giải biểu
Sài cát giải cơ thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Sài hồ Quân — 6–12 g
Cát căn Quân — 9–12 g
Thạch cao Thần — 3–12 g
Hoàng cầm Thần — 6–9 g
Khương hoạt Thần — 3–6 g
Bạch chỉ Thần — 3–6 g
Bạch thược Tá — 6–9 g
Cát cánh Tá — 3–6 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g
Sinh khương Sứ — 3 lát
Đại táo Sứ — 2 quả

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Sài cát giải cơ thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Sài hồ6–12 gGiải cơ, thấu nhiệt (thiếu dương)
    Cát căn9–12 gGiải cơ thanh nhiệt (dương minh)
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Thạch cao3–12 gThanh nhiệt dương minh
    Hoàng cầm6–9 gThanh nhiệt thiếu dương
    Khương hoạt3–6 gTán hàn (thái dương)
    Bạch chỉ3–6 gTán phong, chỉ thống vùng trán
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Bạch thược6–9 gLiễm âm
    Cát cánh3–6 gTuyên phế
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa
    Sinh khương3 látĐiều hòa
    Đại táo2 quảĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Giải cơ thanh nhiệt.[1][2]

Chủ trị: Ngoại cảm phong hàn, tà dần hóa nhiệt vào trong: sốt tăng dần mà sợ lạnh giảm, không mồ hôi, đau đầu vùng trán, đau hốc mắt, mũi khô, bứt rứt, khó ngủ; rêu từ trắng chuyển vàng mỏng, mạch phù hơi hồng.[1][2] Xem Lục kinh biện chứng.

3. Phân tích phương

Sài hồ, Cát căn là quân, giải cơ thấu nhiệt; Khương hoạt, Bạch chỉ tán hàn còn ở biểu; Thạch cao, Hoàng cầm thanh nhiệt đã vào trong – thần.[1] Bạch thược liễm âm, Cát cánh tuyên phế; Cam thảo, Sinh khương, Đại táo điều hòa.[1][2] Ba nhóm vị ứng với ba kinh thái dương, dương minh, thiếu dương.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: sợ lạnh nhiều, nhiệt ít thêm Ma hoàng lưu ý tim mạch, bỏ Hoàng cầm; hết sợ lạnh và đau đầu thì bỏ Khương hoạt, Bạch chỉ, thêm Kim ngân hoa, Liên kiều; khát nhiều thêm Thiên hoa phấn; ho đờm dính thêm Qua lâu bì.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi còn thuần biểu hàn chưa hóa nhiệt, khi đã thành dương minh phủ chứng táo bón; thận trọng khi âm hư nội nhiệt, đã ra nhiều mồ hôi.[1] American Dragon ghi không dùng khi không có lý nhiệt, khi dương minh đã bị phạm với táo bón đau bụng; kiêng đồ cay, dầu mỡ.[2] Sốt cao kéo dài trên 3 ngày, khó thở, lơ mơ cần đi khám.

Kết luận

Sài cát giải cơ thang giải cơ thanh nhiệt cho phong hàn đang hóa nhiệt; Sài hồ và Cát căn làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Chai Ge Jie Ji Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Chai Ge Jie Ji Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ