Phương Tễ

Tiểu kiến trung thang

Phương tễ · Ôn lý · 小建中湯

Tiểu kiến trung thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Tiểu kiến trung thang là Quế chi thang tăng gấp đôi Bạch thược và thêm Di đường (mạch nha đường) làm quân, chuyển bài giải biểu thành bài ôn bổ trung tiêu.[1][2]

Tiểu kiến trung thang – Phương tễ · Ôn lý
Tiểu kiến trung thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Di đường (đường mạch nha) Quân — 30–60 g Hòa vào nước thuốc đã lọc, không đun sôi
Bạch thược Thần — 18 g
Quế chi Thần — 9 g
Chích cam thảo Tá — 6 g
Sinh khương Sứ — 9 g
Đại táo Sứ — 4–12 quả

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Tiểu kiến trung thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Di đường (đường mạch nha)30–60 gÔn bổ trung tiêu, hoãn cấp chỉ thống
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạch thược18 gDưỡng huyết nhu can, hoãn cấp chỉ thống
    Quế chi9 gÔn trung tán hàn
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Chích cam thảo6 gBổ trung, hoãn cấp
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Sinh khương9 gÔn trung
    Đại táo4–12 quảBổ tỳ

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ôn trung bổ hư, hòa lý hoãn cấp.[1][2]

Chủ trị: Trung tiêu hư hàn: đau bụng co thắt, thích chườm ấm và xoa ấn, mệt, ăn kém, sắc mặt nhợt; có thể hồi hộp, bứt rứt, tay chân nóng, miệng khô; lưỡi nhợt rêu trắng, mạch tế huyền.[1][2] Xem Tỳ dương hư, Vị hàn.

3. Phân tích phương

Di đường ngọt ấm là quân, bổ trung tiêu và hoãn cơn đau co thắt; Bạch thược lượng gấp đôi cùng Chích cam thảo “chua ngọt hóa âm”, hoãn cấp chỉ thống; Quế chi ôn dương.[1] Sinh khương, Đại táo điều hòa tỳ vị.[1][2]

So với Quế chi thang: cùng vị thuốc nhưng đổi lượng Bạch thược và thêm Di đường là đổi hẳn công năng – ví dụ rõ về vai trò của liều lượng trong gia giảm bài thuốc.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: khí hư mệt, mồ hôi thêm Hoàng kỳ (Hoàng kỳ kiến trung thang); huyết hư thêm Đương quy (Đương quy kiến trung thang); hàn nặng thêm Xuyên tiêu; đầy bụng thêm Mộc hương; phân lỏng thêm Bạch truật.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi dẫn sách gốc: người hay nôn không dùng vì vị ngọt; chống chỉ định khi âm hư nhiệt hoặc thực tích đầy bụng.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư nội nhiệt, bỏ vị ngọt khi nôn hoặc có giun, gia giảm khi đầy bụng.[2] Di đường là đường – người đái tháo đường cần hỏi bác sĩ. Đau bụng dữ dội, nôn ra máu, phân đen cần khám ngay.

Kết luận

Tiểu kiến trung thang ôn trung bổ hư, hoãn cấp chỉ thống cho đau bụng do trung tiêu hư hàn, Di đường làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Xiao Jian Zhong Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Xiao Jian Zhong Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ