Phương Tễ

Lý trung hoàn

Phương tễ · Ôn lý · 理中丸

Lý trung hoàn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Lý trung hoàn là bài gốc của nhóm ôn lý: Can khương, Nhân sâm, Bạch truật, Chích cam thảo ôn trung tiêu, tán hàn, bổ khí kiện tỳ.[1][2]

Lý trung hoàn – Phương tễ · Ôn lý
Lý trung hoàn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Can khương Quân — 6–9 g
Nhân sâm Thần — 6–9 g Có thể thay Đảng sâm 18–27 g[1]
Bạch truật Tá — 6–9 g
Chích cam thảo Sứ — 6–9 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Lý trung hoàn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Can khương6–9 gÔn trung tán hàn
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Nhân sâm6–9 gBổ nguyên khí
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Bạch truật6–9 gKiện tỳ táo thấp
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo6–9 gBổ trung khí, hoãn cấp chỉ thống

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ôn trung khư hàn, bổ khí kiện tỳ.[1][2]

Chủ trị: Tỳ vị hư hàn: đi ngoài phân lỏng có thức ăn chưa tiêu, đau bụng thích chườm ấm và xoa bóp, nôn ra nước trong, ăn kém, chân tay lạnh, không khát; lưỡi nhợt rêu trắng ướt.[1][2] Xem Tỳ dương hư, Vị hàn.

3. Phân tích phương

Theo Me & Qi, Can khương là quân, ôn trung tiêu, khu hàn; Nhân sâm là thần, bổ khí; Bạch truật là tá, kiện tỳ táo thấp; Chích cam thảo là sứ.[1]

Cách phân vai này không thống nhất: đoạn Y phương tập giải mà chính Me & Qi dẫn lại xếp Nhân sâm là quân, Bạch truật là thần, Cam thảo là tá, Can khương là sứ.[1] Cả hai cách đều đồng ý bài vừa ôn (Can khương) vừa bổ (Nhân sâm) – đó là tinh thần của ôn pháp trong hòa, ôn, thanh.

4. Gia giảm và bài phát triển

Phụ tử lý trung hoàn: thêm Phụ tử chế khi hàn nặng (Phụ tử có độc có độc, xem cảnh báo trong bài vị thuốc).[1] Liên lý thang: thêm Hoàng liên.[1]

5. Lưu ý an toàn

Chống chỉ định khi ngoại cảm có sốt, âm hư; thận trọng khi có thai. Với chứng thổ tả (hoắc loạn), ngừng khi đã hết nôn, đi ngoài.[2]

Kết luận

Lý trung hoàn ôn trung tán hàn, bổ khí kiện tỳ cho tỳ vị hư hàn; các tài liệu khác nhau ở việc xếp Can khương hay Nhân sâm làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Li Zhong Wan: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Li Zhong Wan – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ