Ngô thù du thang: thành phần, công năng và phân tích
Ngô thù du thang ôn can vị, giáng trọc âm: Ngô thù du làm quân, Sinh khương lượng lớn làm thần.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Ngô thù du | Quân | — | 3–9 g | Rửa nước nóng trước |
| Sinh khương | Thần | — | 10–18 g | |
| Nhân sâm | Tá | — | 6–9 g | |
| Đại táo | Sứ | — | 4–6 quả |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhNgô thù du3–9 gÔn can vị, giáng nghịch
- ThầnHỗ trợ vị quânSinh khương10–18 gÔn vị chỉ nôn
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụNhân sâm6–9 gBổ khí
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịĐại táo4–6 quảBổ tỳ, điều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn trung bổ hư, giáng nghịch chỉ ẩu.[1][2]
Chủ trị: Can vị hư hàn, trọc âm nghịch lên: ăn vào muốn nôn, nôn ra nước trong hoặc chua, cồn cào, đau thượng vị thích ấm; đau đỉnh đầu, nôn khan, nhổ nước dãi trong; chân tay lạnh; lưỡi nhợt rêu trắng trơn.[1][2] Xem Vị hàn, Lục kinh biện chứng.
3. Phân tích phương
Ngô thù du là quân, ôn can vị, giáng trọc âm; Sinh khương lượng lớn là thần, ôn vị chỉ nôn; Nhân sâm, Đại táo bổ trung khí.[1][2] Ngô thù du vào can kinh lên đỉnh đầu nên trị được chứng đau đỉnh đầu kèm nôn nước dãi.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: nôn nhiều thêm Bán hạ, Trần bì; đau đỉnh đầu nặng thêm Xuyên khung; hàn nặng thêm Can khương, Tiểu hồi; đau đầu vùng khác thêm Cảo bản, Bạch chỉ.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi âm hư có nhiệt, nôn hoặc đau đầu do nhiệt, do can hỏa; thận trọng khi tăng huyết áp, khi mất nước do nôn, tiêu chảy lâu; một số người có thể tức ngực, đau đầu, chóng mặt thoáng qua sau uống.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi nôn, ợ chua do nhiệt và đau đầu do can dương thượng cang.[2] Đau đầu dữ dội đột ngột kèm nôn là cấp cứu.
Kết luận
Ngô thù du thang ôn trung bổ hư, giáng nghịch chỉ ẩu cho can vị hư hàn; thận trọng khi tăng huyết áp.[1][2]