Dương hòa thang: thành phần, công năng và phân tích
Dương hòa thang – “ấm áp như nắng xuân làm tan băng tuyết” – là bài chủ của nhọt âm (âm thư) do dương hư, hàn đàm ngưng trệ.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Thục địa | Quân | — | 30 g | |
| Lộc giác giao | Quân | — | 9 g | Hòa tan riêng |
| Nhục quế | Thần | — | 3 g | |
| Bào khương | Thần | — | 2 g | |
| Ma hoàng lưu ý tim mạch | Tá | — | 2 g | |
| Bạch giới tử | Tá | — | 6 g | |
| Cam thảo (sống) | Sứ | — | 3 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhThục địa30 gBổ huyết, điền tinhLộc giác giao9 gÔn dương, ích tinh huyết
- ThầnHỗ trợ vị quânNhục quế3 gÔn dương, thông huyết mạchBào khương2 gÔn kinh
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụMa hoàng2 gKhai tấu lý, tán hànBạch giới tử6 gHóa hàn đàm, tán kết
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo (sống)3 gGiải độc, điều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn dương bổ huyết, tán hàn thông trệ.[1][2]
Chủ trị: Âm thư (nhọt âm) do dương hư hàn đàm ngưng trệ: sưng lan tỏa không có đầu, màu da không đổi, không nóng, đau âm ỉ sâu trong xương khớp, chân tay lạnh, không khát; lưỡi nhợt rêu trắng, mạch trầm tế hoặc trì.[1][2] Xem Thận dương hư, Đàm ẩm.
3. Phân tích phương
Thục địa lượng lớn bổ huyết và Lộc giác giao ôn dương ích tinh là hai quân; Nhục quế, Bào khương ôn thông huyết mạch – thần.[1] Ma hoàng lưu ý tim mạch lượng rất nhỏ mở tấu lý, Bạch giới tử trừ hàn đàm ở “bì lý mạc ngoại”; hai vị này còn làm cho Thục địa, Lộc giác bổ mà không trệ; Cam thảo giải độc.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: dương hư hàn nặng thêm Phụ tử chế; khí hư thêm Đảng sâm, Hoàng kỳ; huyết ứ thêm Đương quy, Đan sâm; khối ở vú thể hàn thêm Hương phụ, Trần bì, Uất kim; tràng nhạc thêm Chiết bối mẫu; ở chi dưới thêm Ngưu tất, Đỗ trọng.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi chống chỉ định khi nhọt dương (sưng nóng đỏ đau), khi âm hư có nhiệt.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi nhọt đã vỡ lâu ngày, thể nửa âm nửa dương; thận trọng khi tăng huyết áp (Ma hoàng, Nhục quế), khi có thai, cho con bú, trẻ dưới 3 tuổi.[1] American Dragon ghi chống chỉ định với chỗ sưng đã loét lâu.[2]
Kết luận
Dương hòa thang ôn dương bổ huyết, tán hàn thông trệ cho nhọt âm do dương hư; khối sưng kéo dài cần được khám trước.[1][2]