Phương Tễ

Đại sài hồ thang

Phương tễ · Hòa giải · 大柴胡湯

Đại sài hồ thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Đại sài hồ thang vừa hòa giải thiếu dương vừa tả dương minh: lấy khung Tiểu sài hồ thang, bỏ vị bổ, thêm Đại hoàng, Chỉ thực, Bạch thược.[1][2]

Đại sài hồ thang – Phương tễ · Hòa giải
Đại sài hồ thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Sài hồ Quân — 12–24 g
Hoàng cầm Thần — 6–9 g
Đại hoàng Thần — 3–6 g Cho vào sau
Chỉ thực Thần — 6–9 g
Bạch thược Tá — 6–9 g
Bán hạ (chế) Tá — 6–12 g
Sinh khương Sứ — 9–15 g
Đại táo Sứ — 4–6 quả

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Đại sài hồ thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Sài hồ12–24 gHòa giải thiếu dương
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Hoàng cầm6–9 gThanh nhiệt thiếu dương
    Đại hoàng3–6 gTả nhiệt thông tiện
    Chỉ thực6–9 gHành khí phá kết
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Bạch thược6–9 gHoãn cấp chỉ thống
    Bán hạ (chế)6–12 gGiáng nghịch chỉ nôn
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Sinh khương9–15 gHòa vị chỉ nôn
    Đại táo4–6 quảĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hòa giải thiếu dương, nội tả nhiệt kết.[1][2]

Chủ trị: Thiếu dương – dương minh hợp bệnh: hàn nhiệt vãng lai, ngực sườn đầy tức, nôn không dứt, bứt rứt, thượng vị cứng đau, táo bón hoặc tiêu chảy nóng rát; rêu vàng, mạch huyền hữu lực.[1][2] Xem Lục kinh biện chứng, Can Đởm thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Sài hồ là quân, Hoàng cầm là thần – cặp hòa giải thiếu dương của Tiểu sài hồ thang; Đại hoàng, Chỉ thực tả nhiệt kết dương minh.[1] Bạch thược hoãn cấp chỉ đau, Bán hạ chỉ nôn; Sinh khương, Đại táo hòa vị.[1][2] Bỏ Nhân sâm, Cam thảo vì tà đã kết ở lý, không cần bổ.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: hoàng đản thêm Nhân trần, Chi tử; đau sườn nhiều thêm Xuyên luyện tử, Diên hồ sách; sỏi mật thêm Kim tiền thảo, Uất kim, Kê nội kim; táo bón nặng thêm Mang tiêu.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi tỳ vị hư.[2] Bài có Đại hoàng nên không tự dùng khi có thai. Đau bụng trên phải dữ dội, sốt, vàng da, nôn không dứt (viêm túi mật, viêm tụy, sỏi mật) là cấp cứu ngoại khoa. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Đại sài hồ thang hòa giải thiếu dương, nội tả nhiệt kết cho thiếu dương kiêm dương minh; đau bụng cấp cần loại trừ cấp cứu ngoại khoa trước.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Da Chai Hu Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Da Chai Hu Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ