Đại sài hồ thang: thành phần, công năng và phân tích
Đại sài hồ thang vừa hòa giải thiếu dương vừa tả dương minh: lấy khung Tiểu sài hồ thang, bỏ vị bổ, thêm Đại hoàng, Chỉ thực, Bạch thược.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Sài hồ | Quân | — | 12–24 g | |
| Hoàng cầm | Thần | — | 6–9 g | |
| Đại hoàng | Thần | — | 3–6 g | Cho vào sau |
| Chỉ thực | Thần | — | 6–9 g | |
| Bạch thược | Tá | — | 6–9 g | |
| Bán hạ (chế) | Tá | — | 6–12 g | |
| Sinh khương | Sứ | — | 9–15 g | |
| Đại táo | Sứ | — | 4–6 quả |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhSài hồ12–24 gHòa giải thiếu dương
- ThầnHỗ trợ vị quânHoàng cầm6–9 gThanh nhiệt thiếu dươngĐại hoàng3–6 gTả nhiệt thông tiệnChỉ thực6–9 gHành khí phá kết
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụBạch thược6–9 gHoãn cấp chỉ thốngBán hạ (chế)6–12 gGiáng nghịch chỉ nôn
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịSinh khương9–15 gHòa vị chỉ nônĐại táo4–6 quảĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hòa giải thiếu dương, nội tả nhiệt kết.[1][2]
Chủ trị: Thiếu dương – dương minh hợp bệnh: hàn nhiệt vãng lai, ngực sườn đầy tức, nôn không dứt, bứt rứt, thượng vị cứng đau, táo bón hoặc tiêu chảy nóng rát; rêu vàng, mạch huyền hữu lực.[1][2] Xem Lục kinh biện chứng, Can Đởm thấp nhiệt.
3. Phân tích phương
Sài hồ là quân, Hoàng cầm là thần – cặp hòa giải thiếu dương của Tiểu sài hồ thang; Đại hoàng, Chỉ thực tả nhiệt kết dương minh.[1] Bạch thược hoãn cấp chỉ đau, Bán hạ chỉ nôn; Sinh khương, Đại táo hòa vị.[1][2] Bỏ Nhân sâm, Cam thảo vì tà đã kết ở lý, không cần bổ.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: hoàng đản thêm Nhân trần, Chi tử; đau sườn nhiều thêm Xuyên luyện tử, Diên hồ sách; sỏi mật thêm Kim tiền thảo, Uất kim, Kê nội kim; táo bón nặng thêm Mang tiêu.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi tỳ vị hư.[2] Bài có Đại hoàng nên không tự dùng khi có thai. Đau bụng trên phải dữ dội, sốt, vàng da, nôn không dứt (viêm túi mật, viêm tụy, sỏi mật) là cấp cứu ngoại khoa. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.
Kết luận
Đại sài hồ thang hòa giải thiếu dương, nội tả nhiệt kết cho thiếu dương kiêm dương minh; đau bụng cấp cần loại trừ cấp cứu ngoại khoa trước.[1][2]