Phương Tễ

Hao cầm thanh đởm thang

Phương tễ · Hòa giải · 蒿芩清膽湯

Hao cầm thanh đởm thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Hao cầm thanh đởm thang là bản “thấp nhiệt” của Tiểu sài hồ thang: Thanh hao thay Sài hồ, phối Ôn đởm thang và Bích ngọc tán để thanh nhiệt lợi thấp hóa đàm.[1][2]

Hao cầm thanh đởm thang – Phương tễ · Hòa giải
Hao cầm thanh đởm thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Thanh hao Quân — 4,5–6 g
Hoàng cầm Quân — 4,5–9 g
Trúc nhự Thần — 9 g
Bán hạ (chế) Thần — 4,5 g
Chỉ xác Thần — 4,5 g
Trần bì Thần — 4,5 g
Xích phục linh Tá — 9 g
Bích ngọc tán (Hoạt thạch, Cam thảo, Thanh đại) Sứ — 9 g Bọc vải

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Hao cầm thanh đởm thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Thanh hao4,5–6 gThanh thấu thiếu dương
    Hoàng cầm4,5–9 gThanh đởm nhiệt
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Trúc nhự9 gThanh nhiệt hóa đàm, chỉ nôn
    Bán hạ (chế)4,5 gHóa đàm giáng nghịch
    Chỉ xác4,5 gHạ khí
    Trần bì4,5 gLý khí hóa đàm
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Xích phục linh9 gLợi thấp
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Bích ngọc tán (Hoạt thạch, Cam thảo, Thanh đại)9 gThanh nhiệt lợi thấp

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Thanh đởm lợi thấp, hòa vị hóa đàm.[1][2]

Chủ trị: Thấp nhiệt và đàm ở thiếu dương: hàn nhiệt vãng lai mà nhiệt nhiều, miệng đắng, tức ngực sườn, buồn nôn, nôn ra nước chua đắng hoặc dính vàng, nấc, tiểu ít sẫm; lưỡi đỏ rêu dày nhớt, mạch trái huyền phải hoạt.[1][2] Xem Can Đởm thấp nhiệt.

3. Phân tích phương

Thanh hao thanh thấu tà ở thiếu dương và Hoàng cầm thanh đởm nhiệt là hai quân.[1] Trúc nhự, Bán hạ, Chỉ xác, Trần bì hóa đàm hòa vị – khung Ôn đởm thang; Xích phục linh và Bích ngọc tán dẫn thấp nhiệt ra đường tiểu.[1][2]

So với Tiểu sài hồ thang: bài này dùng khi nhiệt nhiều hơn hàn, kèm thấp đàm, không có khí hư.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: viêm túi mật đau hạ sườn phải thêm Uất kim; sốt cao nhiệt độc thêm Kim ngân hoa, Liên kiều; sỏi mật thêm Kim tiền thảo, Nhân trần; ợ chua nhiều thêm Hoàng liên, Ngô thù du; đầy trướng thêm Hương phụ; táo bón thêm Đại hoàng.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi thiếu dương thuần hàn không thấp nhiệt, âm hư hư nhiệt, tỳ vị dương hư; thận trọng khi có thai (Bán hạ, Hoạt thạch), dùng kéo dài.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi đàm thấp do dương hư.[2] Đau hạ sườn phải dữ dội, sốt rét run, vàng da là dấu hiệu cần cấp cứu (viêm đường mật). Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Hao cầm thanh đởm thang thanh đởm lợi thấp, hòa vị hóa đàm cho thấp nhiệt kèm đàm ở thiếu dương.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Hao Qin Qing Dan Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Hao Qin Qing Dan Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ