Phương Tễ

Thống tả yếu phương

Phương tễ · Hòa giải · 痛瀉要方

Thống tả yếu phương: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thống tả yếu phương là bài chủ của “đau là tả, tả xong đỡ đau” do can mộc khắc tỳ thổ – hay gặp khi căng thẳng.[1][2]

Thống tả yếu phương – Phương tễ · Hòa giải
Thống tả yếu phương
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bạch truật (sao) Quân — 9–15 g
Bạch thược (sao) Thần — 6–15 g
Trần bì (sao) Tá — 6–9 g
Phòng phong Sứ — 3–6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thống tả yếu phương
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bạch truật (sao)9–15 gKiện tỳ táo thấp
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạch thược (sao)6–15 gNhu can hoãn cấp chỉ thống
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Trần bì (sao)6–9 gLý khí hòa trung
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Phòng phong3–6 gSơ can, thắng thấp chỉ tả

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Bổ tỳ nhu can, trừ thấp chỉ tả.[1][2]

Chủ trị: Can vượng tỳ hư: sôi bụng, đau bụng là muốn đi ngoài, đi xong đỡ đau, tái phát khi căng thẳng; mạch tay trái huyền, tay phải hoãn.[1][2] Xem Can Tỳ bất hòa.

3. Phân tích phương

Bạch truật là quân, kiện tỳ; Bạch thược là thần, nhu can hoãn cấp; Trần bì lý khí; Phòng phong vừa sơ can vừa “thắng thấp” – phong dược có thể làm khô thấp, giúp chỉ tả.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: tả lâu thêm Thăng ma; thấp nhiệt thêm Hoàng liên, Mộc hương; can khí uất nhiều thêm Sài hồ, Chỉ xác; tỳ hư lạnh thêm Sơn dược, Phục linh, Can khương; ngũ canh tả thêm Bổ cốt chỉ, Nhục đậu khấu.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi đại trường thấp nhiệt (phân hôi, có máu mũi, hậu môn nóng rát) và tiêu chảy do thực tích; thận trọng khi thận dương hư, âm hư táo.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi tiêu chảy do thực tích, không tự tăng liều Phòng phong.[2] Đi ngoài ra máu, sụt cân, đi ngoài về đêm, khởi phát sau 50 tuổi cần nội soi đại tràng.

Kết luận

Thống tả yếu phương bổ tỳ nhu can, trừ thấp chỉ tả cho đau bụng – tiêu chảy do can tỳ bất hòa; Bạch truật làm quân.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Tong Xie Yao Fang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 22/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Tong Xie Yao Fang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ