Phương Tễ

Ôn đởm thang

Phương tễ · Khử đàm · 溫膽湯

Ôn đởm thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Ôn đởm thang là Nhị trần thang thêm Trúc nhự và Chỉ thực: lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị, chữa mất ngủ, hồi hộp, dễ hoảng sợ do đàm nhiệt.[1][2]

Ôn đởm thang – Phương tễ · Khử đàm
Ôn đởm thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bán hạ (chế) Quân — 6–9 g
Trúc nhự Thần — 6–9 g
Chỉ thực Thần — 6–9 g
Trần bì Tá — 9–12 g
Phục linh Tá — 4,5–9 g
Cam thảo Sứ — 3–6 g
Sinh khương Sứ — 5 lát
Đại táo Sứ — 1 quả

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Ôn đởm thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bán hạ (chế)6–9 gTáo thấp hóa đàm, giáng nghịch
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Trúc nhự6–9 gThanh nhiệt hóa đàm, chỉ nôn
    Chỉ thực6–9 gHành khí tiêu đàm
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Trần bì9–12 gLý khí hóa đàm
    Phục linh4,5–9 gKiện tỳ thẩm thấp
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3–6 gĐiều hòa
    Sinh khương5 látHòa vị chỉ nôn
    Đại táo1 quảBổ tỳ

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị.[1][2]

Chủ trị: Đởm vị bất hòa, đàm nhiệt nhiễu tâm: mất ngủ, hay mơ, dễ giật mình, hồi hộp, lo âu, chóng mặt, buồn nôn, nôn, miệng đắng, tức ngực; rêu nhớt trắng hoặc vàng, mạch huyền hoạt.[1][2] Xem Đàm hỏa nhiễu Tâm, Phủ Đởm.

3. Phân tích phương

Bán hạ là quân, hóa đàm giáng nghịch; Trúc nhự thanh nhiệt hóa đàm, Chỉ thực hành khí – hai vị thần.[1] Trần bì, Phục linh lý khí kiện tỳ là tá; Cam thảo, Sinh khương, Đại táo là sứ.[1]

Khung của bài là Nhị trần thang. Tên “ôn đởm” (làm ấm đởm) nghĩa là giúp đởm trở lại trạng thái ôn hòa, chứ thuốc không thiên về nóng.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: nhiệt nhiều thêm Hoàng liên (Hoàng liên ôn đởm thang); mất ngủ thêm Toan táo nhân, Viễn chí; chóng mặt thêm Thiên ma, Câu đằng; nôn nhiều thêm Toàn phúc hoa, Đại giả thạch.[1]

5. Lưu ý an toàn

Phần chống chỉ định trên trang American Dragon để trống.[2] Bài dành cho đàm nhiệt; không phải bài cho mất ngủ do âm hư hay huyết hư. Mất ngủ kéo dài kèm trầm cảm, lo âu nặng cần gặp bác sĩ chuyên khoa. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Ôn đởm thang = Nhị trần thang + Trúc nhự, Chỉ thực; lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị cho mất ngủ, hồi hộp do đàm nhiệt.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Wen Dan Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Wen Dan Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ