Ôn đởm thang: thành phần, công năng và phân tích
Ôn đởm thang là Nhị trần thang thêm Trúc nhự và Chỉ thực: lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị, chữa mất ngủ, hồi hộp, dễ hoảng sợ do đàm nhiệt.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Bán hạ (chế) | Quân | — | 6–9 g | |
| Trúc nhự | Thần | — | 6–9 g | |
| Chỉ thực | Thần | — | 6–9 g | |
| Trần bì | Tá | — | 9–12 g | |
| Phục linh | Tá | — | 4,5–9 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–6 g | |
| Sinh khương | Sứ | — | 5 lát | |
| Đại táo | Sứ | — | 1 quả |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhBán hạ (chế)6–9 gTáo thấp hóa đàm, giáng nghịch
- ThầnHỗ trợ vị quânTrúc nhự6–9 gThanh nhiệt hóa đàm, chỉ nônChỉ thực6–9 gHành khí tiêu đàm
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụTrần bì9–12 gLý khí hóa đàmPhục linh4,5–9 gKiện tỳ thẩm thấp
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–6 gĐiều hòaSinh khương5 látHòa vị chỉ nônĐại táo1 quảBổ tỳ
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị.[1][2]
Chủ trị: Đởm vị bất hòa, đàm nhiệt nhiễu tâm: mất ngủ, hay mơ, dễ giật mình, hồi hộp, lo âu, chóng mặt, buồn nôn, nôn, miệng đắng, tức ngực; rêu nhớt trắng hoặc vàng, mạch huyền hoạt.[1][2] Xem Đàm hỏa nhiễu Tâm, Phủ Đởm.
3. Phân tích phương
Bán hạ là quân, hóa đàm giáng nghịch; Trúc nhự thanh nhiệt hóa đàm, Chỉ thực hành khí – hai vị thần.[1] Trần bì, Phục linh lý khí kiện tỳ là tá; Cam thảo, Sinh khương, Đại táo là sứ.[1]
Khung của bài là Nhị trần thang. Tên “ôn đởm” (làm ấm đởm) nghĩa là giúp đởm trở lại trạng thái ôn hòa, chứ thuốc không thiên về nóng.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: nhiệt nhiều thêm Hoàng liên (Hoàng liên ôn đởm thang); mất ngủ thêm Toan táo nhân, Viễn chí; chóng mặt thêm Thiên ma, Câu đằng; nôn nhiều thêm Toàn phúc hoa, Đại giả thạch.[1]
5. Lưu ý an toàn
Phần chống chỉ định trên trang American Dragon để trống.[2] Bài dành cho đàm nhiệt; không phải bài cho mất ngủ do âm hư hay huyết hư. Mất ngủ kéo dài kèm trầm cảm, lo âu nặng cần gặp bác sĩ chuyên khoa. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.
Kết luận
Ôn đởm thang = Nhị trần thang + Trúc nhự, Chỉ thực; lý khí hóa đàm, thanh đởm hòa vị cho mất ngủ, hồi hộp do đàm nhiệt.[1][2]