Phương Tễ

Định suyễn thang

Phương tễ · Lý khí · 定喘湯

Định suyễn thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 4 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Định suyễn thang phối Ma hoàng (tuyên phế) với Bạch quả (liễm phế) – một tán một thu – kèm vị thanh nhiệt hóa đàm.[1][2]

Định suyễn thang – Phương tễ · Lý khí
Định suyễn thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Ma hoàng có thể gây hại tim mạch. Ma hoàng (ephedra) là chất kích thích, đã liên quan đến tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, co giật, có ca tử vong; không dùng khi tăng huyết áp, bệnh tim, glôcôm, phì đại tuyến tiền liệt, cường giáp, có thai, và không dùng cùng thuốc ức chế MAO.[3] Chỉ dùng ngắn ngày theo chỉ định của thầy thuốc. Bạch quả có độc, không dùng cho trẻ nhỏ, không tự tăng liều.[1] Cơn hen nặng (nói không thành câu, tím môi, lơ mơ) là cấp cứu.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Bạch quả (sao) Quân — 9–12 g Có độc
Ma hoàng lưu ý tim mạch Quân — 6–9 g Xem cảnh báo
Tô tử Thần — 6–9 g
Hạnh nhân Thần — 4,5–9 g
Bán hạ (chế) Thần — 9 g
Khoản đông hoa Thần — 9 g
Tang bạch bì (chích mật) Tá — 6–9 g
Hoàng cầm (sao) Tá — 4,5–6 g
Cam thảo Sứ — 3 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Định suyễn thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Bạch quả (sao)9–12 gLiễm phế định suyễn
    Ma hoàng6–9 gTuyên phế bình suyễn
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Tô tử6–9 gGiáng khí hóa đàm
    Hạnh nhân4,5–9 gGiáng phế khí
    Bán hạ (chế)9 gHóa đàm
    Khoản đông hoa9 gNhuận phế chỉ khái
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Tang bạch bì (chích mật)6–9 gTả phế bình suyễn
    Hoàng cầm (sao)4,5–6 gThanh phế nhiệt
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Cam thảo3 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Tuyên giáng phế khí, thanh nhiệt hóa đàm, định suyễn.[1][2]

Chủ trị: Phong hàn bó ngoài, đàm nhiệt ở trong: suyễn khò khè, ho đờm vàng đặc dính khó khạc, khó thở, hơi sợ lạnh; rêu vàng nhớt, mạch hoạt sác.[1][2] Xem Đàm nhiệt ủng Phế.

3. Phân tích phương

Bạch quả liễm phế và Ma hoàng lưu ý tim mạch tuyên phế là hai quân – một thu một tán, định suyễn mà không hao khí.[1] Tô tử, Hạnh nhân, Bán hạ, Khoản đông hoa giáng khí hóa đàm – thần; Tang bạch bì, Hoàng cầm thanh phế nhiệt; Cam thảo điều hòa.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: đờm nhiều khó khạc thêm Qua lâu, Đởm nam tinh; không còn biểu chứng thì giảm Ma hoàng; sốt cao thêm Thạch cao, Địa cốt bì; đờm rất khó ra thêm Đình lịch tử; tức ngực thêm Qua lâu nhân.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi không dùng khi hen lâu ngày khí hư mạch yếu, khi ho suyễn do phế thận âm hư; American Dragon dặn không dùng kéo dài.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi thuần phong hàn không đàm nhiệt; thận trọng khi tăng huyết áp, bệnh tim, bệnh tuyến giáp; tránh khi có thai.[1] Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Định suyễn thang tuyên giáng phế khí, thanh nhiệt hóa đàm cho suyễn do ngoại hàn nội nhiệt; có Ma hoàng và Bạch quả.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Ding Chuan Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Ding Chuan Tang – Chinese Herbs
  3. Memorial Sloan Kettering Cancer Center. Ephedra (About Herbs, cập nhật 23/5/2025)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ