Quất bì trúc nhự thang: thành phần, công năng và phân tích
Quất bì trúc nhự thang trị nấc do vị khí hư mà có nhiệt nhẹ: Trần bì hành khí, Trúc nhự thanh nhiệt, kèm Nhân sâm bổ vị.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Quất bì (Trần bì) | Quân | — | 12–15 g | |
| Trúc nhự | Quân | — | 12–15 g | |
| Nhân sâm | Thần | — | 3–6 g | |
| Sinh khương | Thần | — | 9–12 g | |
| Cam thảo | Tá | — | 6–9 g | |
| Đại táo | Tá | — | 5–10 quả |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhQuất bì (Trần bì)12–15 gLý khí hòa vịTrúc nhự12–15 gThanh vị nhiệt, chỉ nôn
- ThầnHỗ trợ vị quânNhân sâm3–6 gÍch khíSinh khương9–12 gHòa vị chỉ nôn
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụCam thảo6–9 gĐiều hòaĐại táo5–10 quảBổ tỳ
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Giáng nghịch chỉ ách, ích khí thanh nhiệt.[1][2]
Chủ trị: Vị hư có nhiệt, khí nghịch: nấc, nôn khan, buồn nôn, miệng khô, ăn kém, hơi thở ngắn, mệt; lưỡi đỏ non, mạch hư sác.[1][2] Xem Vị âm hư.
3. Phân tích phương
Trần bì hành khí hòa vị và Trúc nhự thanh nhiệt chỉ nôn là hai quân; Nhân sâm ích khí, Sinh khương hòa vị – thần; Cam thảo, Đại táo bổ tỳ.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: đàm nhiều buồn nôn thêm Bán hạ, Phục linh; vị âm hư thêm Thiên môn đông, Thạch hộc; nấc dai dẳng thêm Thị đế; nôn nhiều thêm Tỳ bà diệp; nhiệt rõ mà khí hư nhẹ thêm Thị đế, bỏ Nhân sâm, Cam thảo, Đại táo.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi chống chỉ định khi nấc, nôn do thực nhiệt hoặc do hư hàn.[1][2] Me & Qi ghi thêm thận trọng khi âm hư táo nặng, đàm nhiều; Cam thảo lượng lớn, dùng lâu có thể gây giữ nước, tăng huyết áp.[1]
Kết luận
Quất bì trúc nhự thang giáng nghịch chỉ ách, ích khí thanh nhiệt cho nấc do vị hư có nhiệt.[1][2]