Phương Tễ

Thiên thai ô dược tán

Phương tễ · Lý khí · 天台烏藥散

Thiên thai ô dược tán: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Thiên thai ô dược tán trị “hàn sán” – đau bụng dưới lan xuống bìu do hàn ngưng khí trệ ở can kinh.[1][2]

Thiên thai ô dược tán – Phương tễ · Lý khí
Thiên thai ô dược tán
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Ba đậu rất độc – nguyên phương chỉ dùng để sao chế Xuyên luyện tử rồi bỏ đi, tuyệt đối không cho vào thuốc uống.[1][2] Đau bìu đột ngột dữ dội là cấp cứu (xoắn tinh hoàn – mất tinh hoàn nếu chậm vài giờ); thoát vị bẹn nghẹt, khối phồng không đẩy lên được cũng phải mổ cấp cứu. Không dùng khi có thai.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Ô dược Quân — 9–15 g
Mộc hương Thần — 9–15 g
Tiểu hồi (sao) Thần — 9–15 g
Thanh bì Thần — 9–15 g
Cao lương khương Thần — 9–15 g
Binh lang Tá — 6–9 g
Xuyên luyện tử (sao cùng Ba đậu, bỏ Ba đậu) Tá — 9–12 g Xem cảnh báo

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Nguyên phương tán bột, mỗi lần 3 g uống với rượu ấm.[1] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Thiên thai ô dược tán
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Ô dược9–15 gHành khí sơ can, tán hàn
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Mộc hương9–15 gHành khí chỉ thống
    Tiểu hồi (sao)9–15 gÔn can tán hàn
    Thanh bì9–15 gSơ can phá khí
    Cao lương khương9–15 gTán hàn chỉ thống
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Binh lang6–9 gHạ khí
    Xuyên luyện tử (sao cùng Ba đậu, bỏ Ba đậu)9–12 gHành khí chỉ thống

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Hành khí sơ can, tán hàn chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Hàn ngưng khí trệ ở can mạch: đau bụng dưới lan xuống bẹn, bìu, bìu sưng nặng, gặp lạnh đau hơn, chườm ấm đỡ; đau bụng kinh do hàn; lưỡi nhợt rêu trắng, mạch trầm huyền hoặc trì.[1][2] Xem Can khí uất kết, Hàn tà.

3. Phân tích phương

Ô dược là quân, hành khí sơ can, tán hàn; Mộc hương, Tiểu hồi, Thanh bì, Cao lương khương là thần, hành khí tán hàn chỉ đau.[1] Binh lang hạ khí; Xuyên luyện tử sao với Ba đậu để bớt tính lạnh mà tăng sức hành khí.[1][2]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: tinh hoàn sưng đau nhiều thêm Lệ chi hạch, Quất hạch; hàn nặng thêm Nhục quế, Ngô thù du; đau bụng kinh có cục thêm Đương quy, Diên hồ sách; khí hư thêm Hoàng kỳ, Đảng sâm; đau thượng vị thêm Diên hồ sách, Hương phụ.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi thấp nhiệt.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi âm hư nội nhiệt, thận trọng khi thuần khí hư không hàn trệ, chống chỉ định khi có thai.[1] American Dragon dặn không dùng cùng thuốc bổ khí.[2]

Kết luận

Thiên thai ô dược tán hành khí sơ can, tán hàn chỉ thống cho hàn sán; đau bìu cấp phải loại trừ xoắn tinh hoàn ngay.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Tian Tai Wu Yao San: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Tian Tai Wu Yao San – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ