Thiên thai ô dược tán: thành phần, công năng và phân tích
Thiên thai ô dược tán trị “hàn sán” – đau bụng dưới lan xuống bìu do hàn ngưng khí trệ ở can kinh.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Ô dược | Quân | — | 9–15 g | |
| Mộc hương | Thần | — | 9–15 g | |
| Tiểu hồi (sao) | Thần | — | 9–15 g | |
| Thanh bì | Thần | — | 9–15 g | |
| Cao lương khương | Thần | — | 9–15 g | |
| Binh lang | Tá | — | 6–9 g | |
| Xuyên luyện tử (sao cùng Ba đậu, bỏ Ba đậu) | Tá | — | 9–12 g | Xem cảnh báo |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Nguyên phương tán bột, mỗi lần 3 g uống với rượu ấm.[1] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhÔ dược9–15 gHành khí sơ can, tán hàn
- ThầnHỗ trợ vị quânMộc hương9–15 gHành khí chỉ thốngTiểu hồi (sao)9–15 gÔn can tán hànThanh bì9–15 gSơ can phá khíCao lương khương9–15 gTán hàn chỉ thống
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụBinh lang6–9 gHạ khíXuyên luyện tử (sao cùng Ba đậu, bỏ Ba đậu)9–12 gHành khí chỉ thống
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Hành khí sơ can, tán hàn chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Hàn ngưng khí trệ ở can mạch: đau bụng dưới lan xuống bẹn, bìu, bìu sưng nặng, gặp lạnh đau hơn, chườm ấm đỡ; đau bụng kinh do hàn; lưỡi nhợt rêu trắng, mạch trầm huyền hoặc trì.[1][2] Xem Can khí uất kết, Hàn tà.
3. Phân tích phương
Ô dược là quân, hành khí sơ can, tán hàn; Mộc hương, Tiểu hồi, Thanh bì, Cao lương khương là thần, hành khí tán hàn chỉ đau.[1] Binh lang hạ khí; Xuyên luyện tử sao với Ba đậu để bớt tính lạnh mà tăng sức hành khí.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: tinh hoàn sưng đau nhiều thêm Lệ chi hạch, Quất hạch; hàn nặng thêm Nhục quế, Ngô thù du; đau bụng kinh có cục thêm Đương quy, Diên hồ sách; khí hư thêm Hoàng kỳ, Đảng sâm; đau thượng vị thêm Diên hồ sách, Hương phụ.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi chống chỉ định khi thấp nhiệt.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi âm hư nội nhiệt, thận trọng khi thuần khí hư không hàn trệ, chống chỉ định khi có thai.[1] American Dragon dặn không dùng cùng thuốc bổ khí.[2]
Kết luận
Thiên thai ô dược tán hành khí sơ can, tán hàn chỉ thống cho hàn sán; đau bìu cấp phải loại trừ xoắn tinh hoàn ngay.[1][2]