Noãn can tiễn: thành phần, công năng và phân tích
Noãn can tiễn của Trương Cảnh Nhạc là bản “hư” của Thiên thai ô dược tán: vừa ôn, vừa hành khí, vừa bổ can thận bằng Đương quy, Câu kỷ.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Nhục quế | Quân | — | 3–6 g | |
| Tiểu hồi | Quân | — | 6 g | |
| Đương quy | Thần | — | 6–9 g | |
| Câu kỷ tử | Thần | — | 9 g | |
| Ô dược | Thần | — | 6 g | |
| Trầm hương (có thể thay Mộc hương) | Thần | — | 3 g | |
| Phục linh | Tá | — | 6 g | |
| Sinh khương | Sứ | — | 3–5 lát |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhNhục quế3–6 gÔn thận noãn canTiểu hồi6 gÔn can tán hàn
- ThầnHỗ trợ vị quânĐương quy6–9 gDưỡng huyết bổ canCâu kỷ tử9 gBổ can thậnÔ dược6 gHành khí tán hànTrầm hương (có thể thay Mộc hương)3 gHành khí, nạp khí
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụPhục linh6 gThẩm thấp
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịSinh khương3–5 látTán hàn
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn bổ can thận, hành khí chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Can thận bất túc, hàn ngưng khí trệ: đau bìu lạnh co rút, đau bụng dưới gặp lạnh nặng chườm ấm đỡ, sán khí, sợ lạnh; lưỡi nhợt rêu trắng.[1][2] Xem Hàn tà, Can huyết hư.
3. Phân tích phương
Nhục quế, Tiểu hồi là quân, ôn can thận tán hàn; Đương quy, Câu kỷ tử bổ can thận, Ô dược, Trầm hương hành khí – thần; Phục linh thẩm thấp, Sinh khương tán hàn.[1][2] Khác Thiên thai ô dược tán (hàn trệ thực), bài này dùng khi có can thận hư.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: hàn nặng đau nhiều thêm Ngô thù du, Can khương; thận dương hư lưng lạnh tiểu trong thêm Ba kích; khí hư thêm Hoàng kỳ, Nhân sâm; huyết ứ đau nhói thêm Nhũ hương, Một dược; đau bụng kinh do hàn thêm Diên hồ sách, Xuyên khung.[1]
5. Lưu ý an toàn
Hai nguồn ghi chống chỉ định khi bìu sưng nóng đỏ đau do thấp nhiệt hạ tiêu.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi âm hư có nhiệt, can uất hóa hỏa; thận trọng khi nhiễm khuẩn sinh dục tiết niệu cấp có sốt, khi dùng thuốc chống đông; không dùng thường quy khi có thai.[1]
Kết luận
Noãn can tiễn ôn bổ can thận, hành khí chỉ thống cho hàn sán ở người can thận hư.[1][2]