Phương Tễ

Noãn can tiễn

Phương tễ · Lý khí · 暖肝煎

Noãn can tiễn: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Noãn can tiễn của Trương Cảnh Nhạc là bản “hư” của Thiên thai ô dược tán: vừa ôn, vừa hành khí, vừa bổ can thận bằng Đương quy, Câu kỷ.[1][2]

Noãn can tiễn – Phương tễ · Lý khí
Noãn can tiễn
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Đau bìu đột ngột dữ dội là cấp cứu (xoắn tinh hoàn); khối phồng ở bẹn đau, không đẩy lên được (thoát vị nghẹt) cũng phải đến bệnh viện ngay.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Nhục quế Quân — 3–6 g
Tiểu hồi Quân — 6 g
Đương quy Thần — 6–9 g
Câu kỷ tử Thần — 9 g
Ô dược Thần — 6 g
Trầm hương (có thể thay Mộc hương) Thần — 3 g
Phục linh Tá — 6 g
Sinh khương Sứ — 3–5 lát

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Noãn can tiễn
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Nhục quế3–6 gÔn thận noãn can
    Tiểu hồi6 gÔn can tán hàn
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Đương quy6–9 gDưỡng huyết bổ can
    Câu kỷ tử9 gBổ can thận
    Ô dược6 gHành khí tán hàn
    Trầm hương (có thể thay Mộc hương)3 gHành khí, nạp khí
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Phục linh6 gThẩm thấp
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Sinh khương3–5 látTán hàn

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ôn bổ can thận, hành khí chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Can thận bất túc, hàn ngưng khí trệ: đau bìu lạnh co rút, đau bụng dưới gặp lạnh nặng chườm ấm đỡ, sán khí, sợ lạnh; lưỡi nhợt rêu trắng.[1][2] Xem Hàn tà, Can huyết hư.

3. Phân tích phương

Nhục quế, Tiểu hồi là quân, ôn can thận tán hàn; Đương quy, Câu kỷ tử bổ can thận, Ô dược, Trầm hương hành khí – thần; Phục linh thẩm thấp, Sinh khương tán hàn.[1][2] Khác Thiên thai ô dược tán (hàn trệ thực), bài này dùng khi có can thận hư.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: hàn nặng đau nhiều thêm Ngô thù du, Can khương; thận dương hư lưng lạnh tiểu trong thêm Ba kích; khí hư thêm Hoàng kỳ, Nhân sâm; huyết ứ đau nhói thêm Nhũ hương, Một dược; đau bụng kinh do hàn thêm Diên hồ sách, Xuyên khung.[1]

5. Lưu ý an toàn

Hai nguồn ghi chống chỉ định khi bìu sưng nóng đỏ đau do thấp nhiệt hạ tiêu.[1][2] Me & Qi ghi thêm tránh khi âm hư có nhiệt, can uất hóa hỏa; thận trọng khi nhiễm khuẩn sinh dục tiết niệu cấp có sốt, khi dùng thuốc chống đông; không dùng thường quy khi có thai.[1]

Kết luận

Noãn can tiễn ôn bổ can thận, hành khí chỉ thống cho hàn sán ở người can thận hư.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Nuan Gan Jian: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Nuan Gan Jian – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ