Tô tử giáng khí thang: thành phần, công năng và phân tích
Tô tử giáng khí thang trị chứng “trên thực dưới hư”: đàm ủng ở phế (thực) kèm thận không nạp khí (hư) – lấy giáng khí hóa đàm là chính, kèm ôn thận.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Tô tử | Quân | — | 9–12 g | |
| Bán hạ (chế) | Thần | — | 6–9 g | |
| Hậu phác | Thần | — | 6–9 g | |
| Tiền hồ | Thần | — | 6–9 g | |
| Nhục quế | Tá | — | 3–6 g | |
| Đương quy | Tá | — | 6–9 g | |
| Cam thảo | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Khi sắc thêm Sinh khương, Đại táo, Tô diệp.[2] Cột “thang tham khảo” theo [1]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhTô tử9–12 gGiáng khí hóa đàm, bình suyễn
- ThầnHỗ trợ vị quânBán hạ (chế)6–9 gTáo thấp hóa đàmHậu phác6–9 gHạ khí bình suyễnTiền hồ6–9 gGiáng khí hóa đàm
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụNhục quế3–6 gÔn thận nạp khíĐương quy6–9 gDưỡng huyết, chỉ khái nghịch
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịCam thảo3–6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Giáng khí bình suyễn, khu đàm chỉ khái.[1][2]
Chủ trị: Thượng thực hạ hư: ho suyễn, đờm trắng loãng nhiều có bọt, tức ngực, thở ra dễ hơn hít vào; kèm lưng mỏi, chân lạnh, phù chân; rêu trắng nhớt, mạch hoạt.[1][2] Xem Đàm thấp trở Phế, Thận bất nạp khí.
3. Phân tích phương
Tô tử là quân, giáng khí hóa đàm; Bán hạ, Hậu phác, Tiền hồ là thần, hóa đàm hạ khí – trị “thượng thực”.[1] Nhục quế ôn thận nạp khí, Đương quy dưỡng huyết và trị ho khí nghịch – trị “hạ hư”; Cam thảo là sứ.[1][2]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: suyễn nặng không nằm được thêm Trầm hương, bỏ Nhục quế; kèm phong hàn thêm Ma hoàng lưu ý tim mạch, Hạnh nhân; khí hư thêm Nhân sâm; đờm nhiều thêm Trần bì.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi suyễn do phế hoặc thận hư mà không có ngoại tà, và khi đàm nhiệt ở phế.[2] Khó thở tăng, tím môi, không nói được thành câu là cấp cứu. Bán hạ phải dùng dạng đã chế; bán hạ sống có độc – xem Các vị thuốc có độc.
Kết luận
Tô tử giáng khí thang giáng khí bình suyễn, khu đàm chỉ khái cho chứng thượng thực hạ hư; Tô tử làm quân, Nhục quế ôn thận nạp khí.[1][2]