Linh quế truật cam thang: thành phần, công năng và phân tích
Linh quế truật cam thang theo nguyên tắc “bệnh đàm ẩm nên dùng thuốc ấm để hòa”: bốn vị ôn dương, kiện tỳ, lợi thủy, chữa chóng mặt, hồi hộp do thủy ẩm đình ở trung tiêu.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Phục linh | Quân | — | 12–20 g | |
| Quế chi | Thần | — | 9–15 g | |
| Bạch truật | Tá | — | 6–10 g | |
| Chích cam thảo | Sứ | — | 6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhPhục linh12–20 gKiện tỳ lợi thủy thẩm thấp
- ThầnHỗ trợ vị quânQuế chi9–15 gÔn dương hóa khí, giáng xung nghịch
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụBạch truật6–10 gKiện tỳ táo thấp
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịChích cam thảo6 gÍch khí hòa trung
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn dương hóa ẩm, kiện tỳ lợi thấp.[1][2]
Chủ trị: Tỳ dương hư, đàm ẩm đình ở trung tiêu: chóng mặt nhất là khi đứng dậy, hồi hộp, khó thở, tức ngực sườn, ho đờm loãng, buồn nôn, cảm giác khí xông lên; lưỡi nhợt bệu rêu trắng trơn, mạch hoạt hoặc huyền.[1][2] Xem Đàm ẩm, Tỳ dương hư.
3. Phân tích phương
Phục linh là quân, kiện tỳ lợi thủy; Quế chi là thần, ôn dương hóa khí – hai vị là cặp ôn hóa thủy ẩm kinh điển.[1] Bạch truật kiện tỳ táo thấp, trừ gốc sinh đàm; Chích cam thảo ích khí hòa trung.[1][2]
So với Ngũ linh tán (lợi thủy mạnh) và Chân vũ thang (thận dương hư nặng), bài này ôn hòa, nhắm vào tỳ.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: chóng mặt nặng thêm Trạch tả; ho đờm loãng, nôn thêm Bán hạ, Trần bì; dương hư rõ thêm Phụ tử chế; hồi hộp mất ngủ thêm Long cốt, Mẫu lệ, bỏ Bạch truật; đầy thượng vị có tiếng óc ách thêm Chỉ thực, Sinh khương.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi âm hư có nhiệt, đàm nhiệt hoặc thấp nhiệt; thận trọng khi thận dương hư phù nặng (dùng Chân vũ thang), tăng huyết áp chưa kiểm soát, hạ kali máu hoặc đang dùng thuốc lợi tiểu thải kali (Cam thảo).[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi ẩm do thấp nhiệt, âm hư hoặc tân dịch thiếu, can dương thượng cang.[2]
Kết luận
Linh quế truật cam thang ôn dương hóa ẩm, kiện tỳ lợi thấp cho đàm ẩm ở trung tiêu gây chóng mặt, hồi hộp; Phục linh làm quân, Quế chi làm thần.[1][2]