Chân vũ thang: thành phần, công năng và phân tích
Chân vũ thang – tên vị thần cai quản nước phương Bắc – ôn thận dương để chế thủy: Phụ tử làm quân, phối Phục linh, Bạch truật lợi thủy, Sinh khương tán thủy, Bạch thược.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Phụ tử (chế) có độc | Quân | — | 9–15 g | Sắc trước 30–60 phút |
| Phục linh | Thần | — | 9–15 g | |
| Bạch truật | Thần | — | 6–9 g | |
| Sinh khương | Tá | — | 9–15 g | |
| Bạch thược | Tá | — | 9–15 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhPhụ tử (chế)9–15 gÔn thận dương, hóa khí hành thủy
- ThầnHỗ trợ vị quânPhục linh9–15 gLợi thủy thẩm thấpBạch truật6–9 gKiện tỳ táo thấp
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụSinh khương9–15 gÔn tán thủy khíBạch thược9–15 gLiễm âm, chỉ thống, lợi tiểu
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn dương lợi thủy.[1][2]
Chủ trị: Tỳ thận dương hư, thủy thấp tràn: phù nặng từ thắt lưng trở xuống, tiểu ít, sợ lạnh, chân tay lạnh, nặng nề đau mỏi, tiêu chảy, chóng mặt, hồi hộp, thịt máy giật; lưỡi nhợt bệu có dấu răng, rêu trắng trơn, mạch trầm tế.[1][2] Xem Thận dương hư, Tỳ Thận dương hư.
3. Phân tích phương
Phụ tử có độc là quân, ôn thận dương – thận chủ thủy, dương đủ thì thủy được khí hóa; Phục linh, Bạch truật là thần, kiện tỳ lợi thủy.[1] Sinh khương ôn tán thủy khí; Bạch thược vừa lợi tiểu vừa liễm âm, kìm tính táo nhiệt của Phụ tử – hai vị tá.[1][2] So với Ngũ linh tán, Chân vũ thang dùng cho thủy thũng do dương hư ở gốc.
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: ho do hàn thủy ở phế thêm Ngũ vị tử, Tế tân lưu ý thận, Can khương; tiêu chảy nặng bỏ Bạch thược, thêm Can khương; nôn do hàn thủy ở vị tăng Sinh khương, bỏ Phụ tử; phù nặng kèm khí hư thêm Hoàng kỳ, Nhân sâm.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi có nhiệt chứng và khi thủy thũng chỉ do thực chứng.[2] Về độc tính Phụ tử, xem Các vị thuốc có độc.
Kết luận
Chân vũ thang ôn dương lợi thủy cho phù do tỳ thận dương hư, Phụ tử chế làm quân; chỉ dùng theo đơn, Phụ tử phải đã chế và sắc kỹ.[1][2][3]