Phương Tễ

Chân vũ thang

Phương tễ · Khử thấp · 真武湯

Chân vũ thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Chân vũ thang – tên vị thần cai quản nước phương Bắc – ôn thận dương để chế thủy: Phụ tử làm quân, phối Phục linh, Bạch truật lợi thủy, Sinh khương tán thủy, Bạch thược.[1][2]

Chân vũ thang – Phương tễ · Khử thấp
Chân vũ thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Phụ tử có độc (aconitin). Ngộ độc có thể gây tê miệng, rối loạn nhịp tim, tử vong.[3] Chỉ dùng Phụ tử đã chế, sắc trước 30–60 phút theo chỉ định.[1] Phù toàn thân, khó thở khi nằm, tiểu rất ít là dấu hiệu suy tim, suy thận – cần bác sĩ.

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Phụ tử (chế) có độc Quân — 9–15 g Sắc trước 30–60 phút
Phục linh Thần — 9–15 g
Bạch truật Thần — 6–9 g
Sinh khương Tá — 9–15 g
Bạch thược Tá — 9–15 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Chân vũ thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Phụ tử (chế)9–15 gÔn thận dương, hóa khí hành thủy
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Phục linh9–15 gLợi thủy thẩm thấp
    Bạch truật6–9 gKiện tỳ táo thấp
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Sinh khương9–15 gÔn tán thủy khí
    Bạch thược9–15 gLiễm âm, chỉ thống, lợi tiểu

Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ôn dương lợi thủy.[1][2]

Chủ trị: Tỳ thận dương hư, thủy thấp tràn: phù nặng từ thắt lưng trở xuống, tiểu ít, sợ lạnh, chân tay lạnh, nặng nề đau mỏi, tiêu chảy, chóng mặt, hồi hộp, thịt máy giật; lưỡi nhợt bệu có dấu răng, rêu trắng trơn, mạch trầm tế.[1][2] Xem Thận dương hư, Tỳ Thận dương hư.

3. Phân tích phương

Phụ tử có độc là quân, ôn thận dương – thận chủ thủy, dương đủ thì thủy được khí hóa; Phục linh, Bạch truật là thần, kiện tỳ lợi thủy.[1] Sinh khương ôn tán thủy khí; Bạch thược vừa lợi tiểu vừa liễm âm, kìm tính táo nhiệt của Phụ tử – hai vị tá.[1][2] So với Ngũ linh tán, Chân vũ thang dùng cho thủy thũng do dương hư ở gốc.

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: ho do hàn thủy ở phế thêm Ngũ vị tử, Tế tân lưu ý thận, Can khương; tiêu chảy nặng bỏ Bạch thược, thêm Can khương; nôn do hàn thủy ở vị tăng Sinh khương, bỏ Phụ tử; phù nặng kèm khí hư thêm Hoàng kỳ, Nhân sâm.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi có nhiệt chứng và khi thủy thũng chỉ do thực chứng.[2] Về độc tính Phụ tử, xem Các vị thuốc có độc.

Kết luận

Chân vũ thang ôn dương lợi thủy cho phù do tỳ thận dương hư, Phụ tử chế làm quân; chỉ dùng theo đơn, Phụ tử phải đã chế và sắc kỹ.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Zhen Wu Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/5/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Zhen Wu Tang – Chinese Herbs
  3. Chan T.Y.K. Aconite poisoning. Clinical Toxicology (Phila) 2009;47(4):279–285. PMID 19514874

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ