Hoàng kỳ quế chi ngũ vật thang: thành phần, công năng và phân tích
Hoàng kỳ quế chi ngũ vật thang trị “huyết tý” trong Kim quỹ – tê bì do khí hư, dinh vệ không thông.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Hoàng kỳ | Quân | — | 9–30 g | |
| Quế chi | Thần | — | 9–15 g | |
| Bạch thược | Thần | — | 9–15 g | |
| Sinh khương | Tá | — | 15–30 g | |
| Đại táo | Tá | — | 4–12 quả |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhHoàng kỳ9–30 gÍch khí cố biểu
- ThầnHỗ trợ vị quânQuế chi9–15 gÔn kinh thông dươngBạch thược9–15 gDưỡng huyết hòa dinh
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụSinh khương15–30 gTán hàn, giúp Quế chiĐại táo4–12 quảBổ huyết, điều hòa
Bài không có vị sứ riêng. Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ích khí ôn kinh, hòa huyết thông tý.[1][2]
Chủ trị: Huyết tý: tê bì da thịt, chân tay, không đau rõ, mệt, tự ra mồ hôi, sợ lạnh, sắc mặt nhợt; mạch vi, xích hơi khẩn.[1][2] Hay dùng cho bệnh thần kinh ngoại biên do đái tháo đường, tê bì sau đột quỵ.[1] Xem Khí hư, Can huyết hư.
3. Phân tích phương
Hoàng kỳ là quân, ích khí cố biểu; Quế chi, Bạch thược là thần, ôn kinh, hòa dinh vệ; Sinh khương lượng gấp đôi giúp Quế chi tán hàn; Đại táo bổ huyết.[1][2] Bỏ Cam thảo của Quế chi thang để thuốc đi nhanh ra kinh lạc.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: huyết ứ thêm Đương quy, Xuyên khung, Hồng hoa, Kê huyết đằng; tê tay thêm Khương hoàng, Khương hoạt, Tang chi; tê chân thêm Ngưu tất, Độc hoạt, Mộc qua; lạnh nhiều thêm Can khương; thoái hóa cột sống cổ thêm Cát căn, Tang ký sinh; khí hư nặng thêm Nhân sâm.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi âm hư có nhiệt, thực nhiệt hoặc viêm sưng nóng đỏ, phong hàn thấp tý thực mà không khí hư; thận trọng khi đang dùng thuốc chống đông, thuốc hạ đường huyết.[1] Phần chống chỉ định trên trang American Dragon để trống.[2]
Kết luận
Hoàng kỳ quế chi ngũ vật thang ích khí ôn kinh, hòa huyết thông tý cho tê bì do khí hư; tê bì đột ngột phải loại trừ đột quỵ.[1][2]