Đương quy tứ nghịch thang: thành phần, công năng và phân tích
Đương quy tứ nghịch thang là Quế chi thang bỏ Sinh khương, tăng Đại táo, thêm Đương quy, Tế tân, Thông thảo: trị tay chân lạnh do huyết hư mà hàn ngưng ở kinh mạch.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Đương quy | Quân | — | 9–12 g | |
| Quế chi | Quân | — | 9 g | |
| Bạch thược | Thần | — | 9 g | |
| Tế tân lưu ý thận | Thần | — | 3 g | Xem cảnh báo |
| Thông thảo | Tá | — | 6 g | |
| Đại táo | Tá | — | 8–25 quả | |
| Chích cam thảo | Sứ | — | 6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhĐương quy9–12 gDưỡng huyết hòa huyếtQuế chi9 gÔn kinh thông mạch
- ThầnHỗ trợ vị quânBạch thược9 gDưỡng huyết hòa dinhTế tân3 gTán hàn
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụThông thảo6 gThông kinh mạchĐại táo8–25 quảBổ huyết, hòa hoãn
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịChích cam thảo6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn kinh tán hàn, dưỡng huyết thông mạch.[1][2]
Chủ trị: Huyết hư hàn ngưng: tay chân lạnh từ ngón đến cổ tay, cổ chân (không quá khuỷu, gối), sắc mặt nhợt, đau lưng hông chân hoặc vai nặng khi lạnh, đau bụng kinh lạnh; lưỡi nhợt rêu trắng mỏng, mạch tế muốn tuyệt.[1][2] Xem Can huyết hư, Hàn tà.
3. Phân tích phương
Đương quy dưỡng huyết và Quế chi ôn kinh là hai quân; Bạch thược dưỡng huyết, Tế tân lưu ý thận tán hàn là thần; Thông thảo thông mạch, Đại táo lượng lớn bổ huyết – tá.[1][2]
Phân biệt: Tứ nghịch thang trị dương hư thoát (lạnh quá khuỷu gối), Tứ nghịch tán trị dương uất; bài này trị huyết hư hàn ngưng.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: nội hàn nôn đau bụng thêm Ngô thù du, Sinh khương (Đương quy tứ nghịch gia ngô thù du sinh khương thang); đau lưng chân thêm Xuyên ngưu tất, Kê huyết đằng, Mộc qua; đau bụng kinh do hàn thêm Ô dược, Tiểu hồi, Hương phụ.[1]
5. Lưu ý an toàn
American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư hỏa vượng, thận trọng vào mùa xuân hè hoặc khí hậu nóng.[2] Tay chân lạnh, tím tái, đau khi lạnh (hội chứng Raynaud, bệnh mạch máu) cần được khám chuyên khoa.
Kết luận
Đương quy tứ nghịch thang ôn kinh tán hàn, dưỡng huyết thông mạch cho tay chân lạnh do huyết hư hàn ngưng; Tế tân và vị “thông” phải dùng đúng loài.[1][2][3]
Tài liệu tham khảo
- Me & Qi. Dang Gui Si Ni Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
- Penner J. (American Dragon). Dang Gui Si Ni Tang – Chinese Herbs
- U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)