Phương Tễ

Đương quy tứ nghịch thang

Phương tễ · Ôn lý · 當歸四逆湯

Đương quy tứ nghịch thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Đương quy tứ nghịch thang là Quế chi thang bỏ Sinh khương, tăng Đại táo, thêm Đương quy, Tế tân, Thông thảo: trị tay chân lạnh do huyết hư mà hàn ngưng ở kinh mạch.[1][2]

Đương quy tứ nghịch thang – Phương tễ · Ôn lý
Đương quy tứ nghịch thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Bài có Tế tân. Một số loài Asarum (Tế tân) nằm trong cảnh báo nhập khẩu của FDA vì có thể chứa acid aristolochic – chất gây ung thư, hại thận.[3] Chỉ dùng dược liệu đúng loài, có kiểm nghiệm, liều nhỏ theo đơn. Về vị “thông”: Me & Qi ghi thông thảo (nguyên phương dùng mộc thông), American Dragon ghi Mộc thông – nếu dùng Mộc thông phải đúng loài Akebia, tuyệt đối không dùng Quan mộc thông.[1][2][3]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Đương quy Quân — 9–12 g
Quế chi Quân — 9 g
Bạch thược Thần — 9 g
Tế tân lưu ý thận Thần — 3 g Xem cảnh báo
Thông thảo Tá — 6 g
Đại táo Tá — 8–25 quả
Chích cam thảo Sứ — 6 g

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Đương quy tứ nghịch thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Đương quy9–12 gDưỡng huyết hòa huyết
    Quế chi9 gÔn kinh thông mạch
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Bạch thược9 gDưỡng huyết hòa dinh
    Tế tân3 gTán hàn
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Thông thảo6 gThông kinh mạch
    Đại táo8–25 quảBổ huyết, hòa hoãn
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Chích cam thảo6 gĐiều hòa

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ôn kinh tán hàn, dưỡng huyết thông mạch.[1][2]

Chủ trị: Huyết hư hàn ngưng: tay chân lạnh từ ngón đến cổ tay, cổ chân (không quá khuỷu, gối), sắc mặt nhợt, đau lưng hông chân hoặc vai nặng khi lạnh, đau bụng kinh lạnh; lưỡi nhợt rêu trắng mỏng, mạch tế muốn tuyệt.[1][2] Xem Can huyết hư, Hàn tà.

3. Phân tích phương

Đương quy dưỡng huyết và Quế chi ôn kinh là hai quân; Bạch thược dưỡng huyết, Tế tân lưu ý thận tán hàn là thần; Thông thảo thông mạch, Đại táo lượng lớn bổ huyết – tá.[1][2]

Phân biệt: Tứ nghịch thang trị dương hư thoát (lạnh quá khuỷu gối), Tứ nghịch tán trị dương uất; bài này trị huyết hư hàn ngưng.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: nội hàn nôn đau bụng thêm Ngô thù du, Sinh khương (Đương quy tứ nghịch gia ngô thù du sinh khương thang); đau lưng chân thêm Xuyên ngưu tất, Kê huyết đằng, Mộc qua; đau bụng kinh do hàn thêm Ô dược, Tiểu hồi, Hương phụ.[1]

5. Lưu ý an toàn

American Dragon ghi chống chỉ định khi âm hư hỏa vượng, thận trọng vào mùa xuân hè hoặc khí hậu nóng.[2] Tay chân lạnh, tím tái, đau khi lạnh (hội chứng Raynaud, bệnh mạch máu) cần được khám chuyên khoa.

Kết luận

Đương quy tứ nghịch thang ôn kinh tán hàn, dưỡng huyết thông mạch cho tay chân lạnh do huyết hư hàn ngưng; Tế tân và vị “thông” phải dùng đúng loài.[1][2][3]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Dang Gui Si Ni Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 19/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Dang Gui Si Ni Tang – Chinese Herbs
  3. U.S. Food and Drug Administration. Import Alert 54-10: Detention without physical examination of dietary supplement products containing aristolochic acid (đăng 10/12/2020)

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ