Phương Tễ

Đại kiến trung thang

Phương tễ · Ôn lý · 大建中湯

Đại kiến trung thang: thành phần, công năng và phân tích

Cập nhật lần cuốiKhoảng 3 phút đọcKiểm duyệtTriều Đông Y
Nghe tóm tắtdưới 1 phút

Đại kiến trung thang là bản “mạnh” của Tiểu kiến trung thang: dùng Xuyên tiêu, Can khương đại nhiệt để trừ âm hàn kết ở trung tiêu.[1][2]

Đại kiến trung thang – Phương tễ · Ôn lý
Đại kiến trung thang
Về dùng thuốc: Bài phân tích bài thuốc để học tập. Lượng các vị là tham khảo cho người kê đơn, không phải hướng dẫn tự bốc, tự sắc. Thuốc cổ truyền có thể gây tác dụng phụ và tương tác với thuốc tây; chỉ dùng khi có thầy thuốc chỉ định.
Đau bụng dữ dội, bụng cứng, nôn, không trung đại tiện là cấp cứu ngoại khoa (tắc ruột, viêm tụy, viêm ruột thừa…) – phải đến bệnh viện; bài chỉ để học lý luận. Di đường lượng lớn: thận trọng với người đái tháo đường.[1]

1. Thành phần

Vị thuốc Vai trò Nguyên phương Thang tham khảo Ghi chú
Xuyên tiêu (sao) Quân — 3–6 g
Can khương Thần — 9–12 g
Nhân sâm Tá — 6–9 g
Di đường (mạch nha đường) Sứ — 20–30 g Hòa vào nước thuốc

Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]

Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.

Quân · Thần · Tá · SứVai trò từng vị trong Đại kiến trung thang
  1. QuânChủ trị chứng chính
    Xuyên tiêu (sao)3–6 gÔn trung tán hàn, chỉ thống
  2. ThầnHỗ trợ vị quân
    Can khương9–12 gÔn trung
  3. TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụ
    Nhân sâm6–9 gBổ khí
  4. SứDẫn thuốc, điều hòa các vị
    Di đường (mạch nha đường)20–30 gBổ trung, hoãn cấp

Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?

2. Công năng và chủ trị

Công năng: Ôn trung bổ hư, giáng nghịch chỉ thống.[1][2]

Chủ trị: Trung dương hư, âm hàn nội thịnh: đau ngực bụng dữ dội không cho sờ, thấy cuộn lên dưới da, nôn không ăn uống được, chân tay lạnh, sôi bụng; lưỡi nhợt rêu trắng trơn, mạch tế khẩn hoặc trầm trì.[1][2] Xem Tỳ dương hư, Vị hàn.

3. Phân tích phương

Xuyên tiêu là quân, ôn trung tán hàn, chỉ đau; Can khương là thần, ôn trung; Nhân sâm bổ khí; Di đường lượng lớn bổ trung, hoãn cấp chỉ đau – “kiến trung” là dựng lại trung khí.[1][2] So với Tiểu kiến trung thang: bài này mạnh hơn, cho hàn nặng cấp.[1]

4. Gia giảm và bài phát triển

Me & Qi nêu: có giun đũa thêm Binh lang, Sử quân tử; khí trệ trướng bụng thêm Mộc hương, Trần bì; nôn nhiều ra nước thêm Bán hạ, Sinh khương; phân lỏng thêm Bạch truật, Phục linh; khí hư ra mồ hôi thêm Hoàng kỳ.[1]

5. Lưu ý an toàn

Me & Qi ghi tránh khi lý nhiệt, thực nhiệt, âm hư huyết nhiệt, thấp nhiệt hoặc thực tích có nhiệt; thận trọng khi có thai, đái tháo đường.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi nội trệ, thấp nhiệt, âm hư, huyết hư.[2]

Kết luận

Đại kiến trung thang ôn trung bổ hư, chỉ thống cho trung tiêu hư hàn nặng; đau bụng cấp phải loại trừ cấp cứu ngoại khoa.[1][2]

Tài liệu tham khảo

  1. Me & Qi. Da Jian Zhong Tang: Benefits, Ingredients & Uses (cập nhật 23/4/2026)
  2. Penner J. (American Dragon). Da Jian Zhong Tang – Chinese Herbs

Chi phí lưu trữ và vận hành website được tài trợ bởi Phòng Khám Chuyên Khoa Y Học Cổ Truyền Phúc An Duyên

Triều Đông Y và Bác Sĩ Chuyên Khoa 1 Võ Thị Hồng Ngọc (Bác Sĩ Ngọc Ơi) Tham Vấn Phát Triển Chuyên Môn và Nhận Phản Hồi Góp Ý Tại Phần Liên Hệ