Đại kiến trung thang: thành phần, công năng và phân tích
Đại kiến trung thang là bản “mạnh” của Tiểu kiến trung thang: dùng Xuyên tiêu, Can khương đại nhiệt để trừ âm hàn kết ở trung tiêu.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Xuyên tiêu (sao) | Quân | — | 3–6 g | |
| Can khương | Thần | — | 9–12 g | |
| Nhân sâm | Tá | — | 6–9 g | |
| Di đường (mạch nha đường) | Sứ | — | 20–30 g | Hòa vào nước thuốc |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Cột “thang tham khảo” theo [1]; các tài liệu khác ghi khoảng liều khác nhau[2]. Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhXuyên tiêu (sao)3–6 gÔn trung tán hàn, chỉ thống
- ThầnHỗ trợ vị quânCan khương9–12 gÔn trung
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụNhân sâm6–9 gBổ khí
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịDi đường (mạch nha đường)20–30 gBổ trung, hoãn cấp
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ôn trung bổ hư, giáng nghịch chỉ thống.[1][2]
Chủ trị: Trung dương hư, âm hàn nội thịnh: đau ngực bụng dữ dội không cho sờ, thấy cuộn lên dưới da, nôn không ăn uống được, chân tay lạnh, sôi bụng; lưỡi nhợt rêu trắng trơn, mạch tế khẩn hoặc trầm trì.[1][2] Xem Tỳ dương hư, Vị hàn.
3. Phân tích phương
Xuyên tiêu là quân, ôn trung tán hàn, chỉ đau; Can khương là thần, ôn trung; Nhân sâm bổ khí; Di đường lượng lớn bổ trung, hoãn cấp chỉ đau – “kiến trung” là dựng lại trung khí.[1][2] So với Tiểu kiến trung thang: bài này mạnh hơn, cho hàn nặng cấp.[1]
4. Gia giảm và bài phát triển
Me & Qi nêu: có giun đũa thêm Binh lang, Sử quân tử; khí trệ trướng bụng thêm Mộc hương, Trần bì; nôn nhiều ra nước thêm Bán hạ, Sinh khương; phân lỏng thêm Bạch truật, Phục linh; khí hư ra mồ hôi thêm Hoàng kỳ.[1]
5. Lưu ý an toàn
Me & Qi ghi tránh khi lý nhiệt, thực nhiệt, âm hư huyết nhiệt, thấp nhiệt hoặc thực tích có nhiệt; thận trọng khi có thai, đái tháo đường.[1] American Dragon ghi chống chỉ định khi nội trệ, thấp nhiệt, âm hư, huyết hư.[2]
Kết luận
Đại kiến trung thang ôn trung bổ hư, chỉ thống cho trung tiêu hư hàn nặng; đau bụng cấp phải loại trừ cấp cứu ngoại khoa.[1][2]