Bát trân thang: thành phần, công năng và phân tích
Bát trân thang ghép hai bài gốc Tứ quân tử thang (bổ khí) và Tứ vật thang (bổ huyết) để khí huyết song bổ.[1][2]

1. Thành phần
| Vị thuốc | Vai trò | Nguyên phương | Thang tham khảo | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Nhân sâm | Quân | — | 9–12 g | |
| Thục địa | Quân | — | 9–12 g | |
| Bạch truật | Thần | — | 9–12 g | |
| Phục linh | Thần | — | 9–12 g | |
| Đương quy | Thần | — | 9–12 g | |
| Bạch thược | Thần | — | 9–12 g | |
| Xuyên khung | Tá | — | 6–9 g | |
| Chích cam thảo | Sứ | — | 3–6 g |
Nguồn bảng: [1]; phân vai: [1]
Nguyên phương tán thô, mỗi lần khoảng 9 g sắc với Sinh khương, Đại táo.[1] Cột “thang tham khảo” theo [1]; American Dragon ghi khoảng liều khác.[2] Lượng chỉ để người kê đơn tham khảo.
- QuânChủ trị chứng chínhNhân sâm9–12 gBổ khíThục địa9–12 gBổ huyết
- ThầnHỗ trợ vị quânBạch truật9–12 gKiện tỳPhục linh9–12 gKiện tỳ thẩm thấpĐương quy9–12 gBổ huyết hoạt huyếtBạch thược9–12 gDưỡng huyết liễm âm
- TáPhụ tá, chế bớt tác dụng phụXuyên khung6–9 gHoạt huyết hành khí
- SứDẫn thuốc, điều hòa các vịChích cam thảo3–6 gĐiều hòa
Lượng ghi trên thẻ là liều thang tham khảo. Sơ đồ dựng tự động từ bảng thành phần · Quân – thần – tá – sứ là gì?
2. Công năng và chủ trị
Công năng: Ích khí bổ huyết (khí huyết song bổ).[1][2]
Chủ trị: Khí huyết đều hư: mệt mỏi, sắc mặt nhợt hoặc vàng úa, chóng mặt, hồi hộp, ăn kém, phân lỏng, kinh nguyệt ít, muộn; mạch tế nhược.[1][2] Xem Tâm Tỳ lưỡng hư.
3. Phân tích phương
Bài có hai quân: Nhân sâm bổ khí và Thục địa bổ huyết. Bạch truật, Phục linh giúp Nhân sâm; Đương quy, Bạch thược giúp Thục địa – đều là thần; Xuyên khung là tá; Chích cam thảo là sứ.[1]
Đây là ví dụ rõ nhất của cách “hợp phương”: ghép hai bài gốc thành một bài mới, xem Gia giảm bài thuốc.
4. Gia giảm và bài phát triển
Thập toàn đại bổ thang: thêm Hoàng kỳ, Nhục quế.[1]
5. Lưu ý an toàn
Chống chỉ định khi có nhiệt hoặc chứng thực.[2]
Kết luận
Bát trân thang = Tứ quân tử thang + Tứ vật thang, khí huyết song bổ, với hai vị quân Nhân sâm và Thục địa.[1][2]